Ördek

Genel bakış

Ördek, eti tavuktan daha koyu renkli ve tadı daha belirgin bir kümes hayvanıdır. Mutfağımızda tavuk ve hindi kadar sık pişmez, ama fırında ya da sebzeyle haşlanarak aile sofrasına girebilir. Derisi ve derinin altındaki yağıyla birlikte satılır; bebeğin payında ikisi de ayrılır.

Ördek eti demir içerir. Kümes hayvanlarının ve kırmızı etin taşıdığı demir, bitkisel besinlerdeki demirden daha kolay emilir³. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de eti, bebeğin tabağına girmesi gereken demirli besinler arasında sayıyor².

Ördeğe 7. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu eti, tavuk eti ve kırmızı et dâhil, 7. ayda başlatır; ördeği ayrıca anmıyor¹. Biz ördeği tavuk ve hindiyle aynı aya koyuyoruz. Bazı uluslararası kaynaklar kemiksiz eti 6. ay civarındaki ilk besinler arasında anıyor²; hangisini seçeceğinizi doktorunuza sorun.

Nasıl sunulur

Çiğ ördeği ayrı bir kesme tahtasında ve tabakta hazırlayın; pişmiş yemeği, sebzeyi ya da ekmeği o tahtaya koymayın. Çiğ ete dokunduktan sonra ellerinizi sabunla en az 20 saniye yıkayın⁴. Donmuş ördeği tezgâhta bırakmayın, buzdolabında çözdürün¹⁶.

Ördeği tamamen pişirin. Ördek gibi kümes hayvanlarında bakteriler etin içine kadar bulunabilir⁵. En güvenilir yol bir et termometresidir: kümes hayvanı etinin iç sıcaklığı 74 °C'ye ulaşmalı⁴. Termometreniz yoksa en kalın yerini, but ile göğsün birleştiği yeri kesip bakın; pembe et kalmamalı, suyu berrak akmalı⁵. Ardından kemiklerin tamamını ayıklayın, deriyi ve yağı çıkarın; deri ve yağ ayrılınca et daha kolay yutulur⁶. Ördeği sebzeyle haşlamak ya da yahni gibi sulu pişirmek etin kurumasını önler.

Bebeğinizin payına tuz, şeker, bulyon tablet ya da hazır sos eklemeyin². İlk yılda bebeğin yemeğine tuz eklenmez¹. Aile için pişirdiğiniz ördekten bebeğin payını tuzu atmadan önce ayırın. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

7 ay +

ördekli sebze püresi

Ördeği tamamen pişirin; kemiklerini, derisini ve yağını eksiksiz ayıklayın^4,6. Eti çok ince kıyıp bebeğinizin daha önce sorunsuz yediği bir sebze püresine karıştırın; Sağlık Bakanlığı'nın tablosu eti 7. ayda ek gıdaya katar¹. Sulu pişen but eti püreye daha kolay karışır. Ördeği denediğiniz günlerde başka yeni besin başlatmayın, bir sonrakine geçmek için 3–5 gün bekleyin¹. 8. aydan itibaren etli sebze yemeğini çatalla iyice ezerek verebilirsiniz¹.

9 ay +

12 ay +

4 yaş +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski orta. Et lifli bir besindir ve kolay kopmaz; çocuk sağlığı kaynakları iri et parçalarını, sosisi ve et çubuklarını küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilen besinler arasında sayar⁸. Pişmiş et parçası sıkışınca nefes yolunun biçimini alıp oraya sıkıca oturabilir; ördeğin küçük kemikleri de ayrı bir tehlikedir⁷.

Riski azaltan şey hazırlıktır. Ördeği çok yumuşayana kadar pişirin, sonra lifleri boyunca didikleyin ya da kıyın⁷. Kemiklerin tamamını ayıklayın, deriyi ve yağı çıkarın⁶. Eti küp küp doğramayın; but kemiğini ya da kemikli bir parçayı kemirmesi için bebeğinize vermeyin. Fırında fazla pişip kuruyan ördek ağızda toplanmaz, çiğnemesi ve yutması zorlaşır; eti yemeğin suyuyla nemli sunun.

Bebeğiniz yerken mama sandalyesinde dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁹. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemekle dolaşmasına izin vermeyin⁸. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin⁹.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir, bebek kusabilir¹⁰. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın: göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin¹¹. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ses çıkaramaz ve rengi morarabilir^8,10. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir^10,11. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Ördek eti yaygın alerjenlerden değildir. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yer almaz¹²; kümes hayvanı etine karşı alerji, kırmızı et alerjisi gibi nadir görülür¹⁴. İlk denemeyi sade tutun: ördeği gündüz saatinde, o gün tek yeni besin olarak verin ve bir sonraki yeni besine geçmek için 3–5 gün bekleyin¹.

Kümes hayvanı etine verilen tepkilerin çoğundan tavuk ve hindi sorumludur. Ördek eti bu kişilerde çoğu zaman daha hafif belirti verir ya da hiç vermez, ama ördekten sonra da belirti görülebilir¹⁴. Bebeğinizde tavuk, hindi ya da yumurta alerjisi, egzama veya bilinen başka bir besin alerjisi varsa ördeğe başlamadan önce doktorunuzla konuşun¹².

Ördek döküntü yapmadan da tepki verebilir. Besin proteinine bağlı enterokolit sendromu (kısaca FPIES, bağırsakları etkileyen gecikmeli bir tepki) yemekten 1–4 saat sonra tekrarlayan kusma, solukluk ve halsizlikle görülür; kümes hayvanı etleri de tetikleyiciler arasında sayılıyor¹⁵.

Kızarık ve kaşınan gözler, döküntü, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz ördeğe ara verip doktorunuza danışın¹². Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da yüzde şişme, nefes almakta zorlanma, vücuda yayılan kabarık döküntü ya da kusmayla gelen halsizlik ve solukluk acil durumdur. Bebeğiniz gevşer ya da size her zamanki gibi tepki vermezse de beklemeyin, hemen 112'yi arayın¹³.

Sık sorulanlar

Ördekte ebeveynlerin ilk sorusu ne zaman başlanacağı. Sağlık Bakanlığı'nın tablosu eti 7. ayda başlatır¹. Ördeği ortası pembe bırakmayın; kümes hayvanı eti iç sıcaklığı 74 °C'ye ulaşana kadar pişirilir^4,5.

Saçmayla vurulmuş av etinde kurşun kalabilir; bebeğiniz için yetiştirilip satışa sunulan ördeği seçin¹⁷. Tavuk ile ördek arasında çapraz tepki görülebilir; tavuk alerjisi olan bebekte önce doktorunuza sorun¹⁴.

İpuçları

Ördeğin kolaylığı, bir kez pişirdiğinizde birkaç öğüne yetmesi. Önce sebze püresine karışan ince kıyılmış ördek, sonra iyi ezilmiş etli sebze yemeği¹, ardından bebeğin kendi eliyle aldığı didiklenmiş et².

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Ördek tamamen pişer⁴; kemik, deri ve yağ ayıklanır⁶; bebeğin payına tuz ve bulyon girmez². Fazla pişirdiğiniz ördeği 1–2 saat içinde soğutup küçük porsiyonlar hâlinde dondurabilir, çözdürdüğünüzü 24 saat içinde kullanabilirsiniz¹⁶.