Kaz eti

Genel bakış

Kaz, tavuktan çok daha iri bir kümes hayvanıdır ve etinin tamamı koyu renklidir. Bu yüzden tadı tavuk göğsünden, hatta tavuk budundan bile belirgindir. Derisinin altında kalın bir yağ katmanı taşır; genç kazın eti yumuşak, yaşlı kazınki serttir¹⁸. Bebeğin payında deri de bu yağ da ayrılır.

Kaz eti demir içerir. Kümes hayvanlarının ve kırmızı etin taşıdığı demir, bitkisel besinlerdeki demirden daha kolay emilir³. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de eti, bebeğin tabağına girmesi gereken demirli besinler arasında sayıyor².

Kaz etine 7. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu eti, tavuk eti ve kırmızı et dâhil, 7. ayda başlatır; kazı ayrıca anmıyor¹. Biz kazı tavuk, hindi ve ördekle aynı aya koyuyoruz. Bazı uluslararası kaynaklar kemiksiz eti 6. ay civarındaki ilk besinler arasında anıyor²; hangisini seçeceğinizi doktorunuza sorun.

Nasıl sunulur

Donmuş kazı tezgâhta bırakmayın; buzdolabında çözdürün. Bütün bir kazın çözülmesi bir iki günü bulabilir¹⁸. Çiğ kazı ayrı bir kesme tahtasında hazırlayın, işiniz bitince ellerinizi sabunla en az 20 saniye yıkayın⁴. Kazı kızartıp ya da yarı pişirip buzdolabına kaldırmayın, sonra pişirmeyi tamamlamak üzere bekletmeyin; içindeki bakteriler ölmemiş olabilir¹⁸.

Kazı tamamen pişirin. Kümes hayvanlarında bakteriler etin içine kadar bulunabilir⁵. En güvenilir yol et termometresidir: kümes hayvanı etinin iç sıcaklığı 74 °C'ye ulaşmalı⁴. Termometreniz yoksa butun en kalın yerini kesip bakın; pembe et kalmamalı, suyu berrak akmalı⁵. Sonra kemiklerin tamamını ayıklayın, deriyi ve yağı çıkarın; deri ve yağ ayrılınca et daha kolay yutulur⁶.

Pişerken tavaya süzülen kaz yağını bebeğin yemeğine katmayın, sebzesini onunla kavurmayın. Doymuş yağın çoğu et ve süt ürünleri gibi hayvansal kaynaklardan gelir ve çocuklar yetişkinlerden daha az doymuş yağ almalıdır²⁰; küçük çocuğa doymuş yağı yüksek besinleri sık vermeyin¹⁹.

Bebeğinizin payına tuz, şeker, bulyon tablet ya da hazır sos eklemeyin^1,2. Ballı ya da şekerli sosla sırlanmış kazı vermeyin: bal 12 aydan önce botulizme yol açabilir, şeker eklenmiş yiyecekler de küçük çocuklara önerilmiyor¹⁹. Aile için pişirdiğiniz kazdan bebeğin payını tuzu ve sosu eklemeden önce ayırın. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

7 ay +

kazlı sebze püresi

Kazı tamamen pişirin; kemiklerini, derisini ve yağını eksiksiz ayıklayın^4,6. Eti çok ince kıyıp bebeğinizin daha önce sorunsuz yediği bir sebze püresine karıştırın; Sağlık Bakanlığı'nın tablosu eti 7. ayda ek gıdaya katar¹. Sebzeyle sulu pişen but eti püreye daha kolay karışır. Kazı denediğiniz günlerde başka yeni besin başlatmayın, bir sonrakine geçmek için 3–5 gün bekleyin¹. 8. aydan itibaren etli sebze yemeğini çatalla iyice ezerek verebilirsiniz¹.

9 ay +

12 ay +

4 yaş +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski orta. Et lifli bir besindir ve kolay kopmaz; çocuk sağlığı kaynakları iri et parçalarını, sosisi ve et çubuklarını küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilen besinler arasında sayar⁸. Pişmiş et parçası nefes yolunun biçimini alıp oraya sıkıca oturabilir; küçük kemikler de ayrı bir tehlikedir⁷. Kazda bu risk biraz daha belirgindir, çünkü özellikle yaşlı kazın eti serttir¹⁸.

Riski azaltan şey hazırlıktır. Kazı çok yumuşayana kadar pişirin, sonra lifleri boyunca didikleyin ya da kıyın⁷. Kemiklerin tamamını ayıklayın, deriyi ve yağı çıkarın⁶. Eti küp küp doğramayın; but kemiğini ya da kemikli bir parçayı kemirmesi için bebeğinize hiçbir yaşta vermeyin. Fırında fazla pişip kuruyan kaz ağızda toplanmaz, çiğnemesi ve yutması zorlaşır; eti yemeğin suyuyla nemli sunun.

Bebeğiniz yerken mama sandalyesinde dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁹. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemekle dolaşmasına izin vermeyin⁸. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin⁹.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir, bebek kusabilir¹⁰. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın: göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin¹¹. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ses çıkaramaz ve rengi morarabilir^8,10. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir^10,11. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Kaz eti yaygın alerjenlerden değildir. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yer almaz¹²; kümes hayvanı etine karşı alerji, kırmızı et alerjisi gibi nadir görülür¹⁴. İlk denemeyi sade tutun: kazı gündüz saatinde, o gün tek yeni besin olarak verin ve bir sonraki yeni besine geçmek için 3–5 gün bekleyin¹.

Kümes hayvanı etine verilen tepkilerin çoğundan tavuk ve hindi sorumludur. Kaz ve ördek eti bu kişilerde genellikle daha hafif belirti verir ya da hiç vermez; yine de tavuk etindeki başlıca alerjen kazdaki benzer proteinle çapraz tepki verebilir¹⁴. Bebeğinizde tavuk, hindi ya da yumurta alerjisi, egzama veya bilinen başka bir besin alerjisi varsa kaza başlamadan önce doktorunuzla konuşun¹².

Kaz döküntü yapmadan da tepki verebilir. Besin proteinine bağlı enterokolit sendromu (kısaca FPIES, bağırsakları etkileyen gecikmeli bir tepki) yemekten 1–4 saat sonra tekrarlayan kusma, solukluk ve halsizlikle görülür; kümes hayvanı etleri de tetikleyiciler arasında sayılıyor¹⁵.

Kızarık ve kaşınan gözler, döküntü, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz kaz etine ara verip doktorunuza danışın¹². Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da yüzde şişme, nefes almakta zorlanma, vücuda yayılan kabarık döküntü ya da kusmayla gelen halsizlik ve solukluk acil durumdur. Bebeğiniz gevşer ya da size her zamanki gibi tepki vermezse de beklemeyin, hemen 112'yi arayın¹³.

Sık sorulanlar

Kazda ebeveynlerin ilk sorusu ne zaman başlanacağı. Sağlık Bakanlığı'nın tablosu eti 7. ayda başlatır¹. Kümes hayvanı eti ortası pembe bırakılmaz, iç sıcaklığı 74 °C'ye ulaşana kadar pişirilir^4,5.

Az pişmiş kümes hayvanı ciğeriyle yapılan ezmeler besin zehirlenmesine yol açabiliyor²²; saçmayla vurulmuş av etinde kurşun kalabilir¹⁷; tavuk ile kaz arasında çapraz tepki görülebilir¹⁴. Pişmiş kazı 1–2 saat içinde soğutup buzdolabına kaldırın, bebeğinizin payını 2 gün içinde kullanın¹⁶.

İpuçları

Kazın kolaylığı, iri bir kuştan birkaç öğünlük et çıkması. Önce sebze püresine karışan ince kıyılmış kaz, sonra iyi ezilmiş etli sebze yemeği¹, ardından bebeğin kendi eliyle aldığı didiklenmiş et².

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Kaz tamamen pişer⁴; kemik, deri ve yağ ayıklanır⁶; bebeğin payına tuz ve bulyon girmez². Fazla pişirdiğiniz kazı 1–2 saat içinde soğutup küçük porsiyonlar hâlinde dondurabilir, çözdürdüğünüzü 24 saat içinde kullanabilirsiniz¹⁶.