Keçi sütü

Genel bakış

Keçi sütü, inek ve koyun sütüyle aynı besin grubunda yer alır². Bebeğinizin sofrasına önce yemeğin içinde girer.

Keçi sütüne 6. aydan itibaren şekersiz muhallebiyle başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu bu ayda sütle pişen tek yemek olarak süt ve pirinç unuyla hazırlanan şekersiz muhallebiyi sayıyor; tablo muhallebide sütün türünü belirtmiyor, keçi sütü için ayrı bir takvim de vermiyor¹. Biz de keçi sütünde inek sütüyle aynı sırayı izliyoruz: 6. ayda yalnızca muhallebi, sütlü lapa ve sütle pişen diğer yemekler 8. aydan itibaren.

İçecek olarak keçi sütü 12. aya kadar bekler. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi, keçi ve koyun sütünün de inek sütü gibi ilk yıl bebeğin ihtiyaç duyduğu demiri ve diğer besin ögelerini yeterince vermediğini, bu yüzden bir yaşından önce ana içecek olmadığını belirtiyor³. Keçi sütü anne sütünün ya da mamanın yerini tutmaz^3,5.

Süt grubu kaliteli protein, kalsiyum, B2 ve B12 vitamini verir; ama demir kaynağı değildir². Keçi sütü süt alerjeni içerir⁹.

Nasıl sunulur

Bebeğiniz için yalnızca pastörize ya da uzun ömürlü (UHT) keçi sütü kullanın; kaynağı bilinmeyen, denetimsiz açık süt almayın². Çiftlikte sağılıp ısıl işlem görmeden satılan keçi sütü çiğ süttür. Çiğ süt çocuğu ağır, hatta hayatı tehdit eden biçimde hasta edebilecek mikroplar taşıyabilir; hiçbir ayda vermeyin⁴.

Altıncı ayda keçi sütünü yalnızca şekersiz muhallebide kullanın. Pirinç ununu soğuk sütte topaksız açın, kısık ateşte sürekli karıştırarak koyulaşana kadar pişirin ve ılık sunun. İlk yılda bebeğinizin yiyeceğine şeker eklenmez¹; bal ise bir yaşından önce hiç verilmez². Lapayı, sebze püresini ve sütle pişen diğer yemekleri keçi sütüyle 8. aydan itibaren hazırlayabilirsiniz¹.

Keçi sütünü 12. aydan önce bardakta ya da biberonda içecek olarak vermeyin. Biberona anne sütü, mama ve su dışında bir şey konmaz³. Bir yaşından sonra sütü küçük, açık bir bardakta sunun. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

sütlü muhallebi

Keçi sütünü bu ayda yalnızca muhallebinin içinde verin. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosundaki şekersiz muhallebi süt ve pirinç unuyla pişirilir, şeker eklenmez¹. Kaşıktan yavaşça akan, pürüzsüz bir kıvam hedefleyin ve ılık sunun. Lapayı ve sebze püresini bu ayda keçi sütüyle açmayın; sütle pişen diğer yemeklere 8. aydan itibaren geçin¹. Keçi sütünü bardakta ya da biberonda içecek olarak da vermeyin³.

8 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Keçi sütü bir içecek, muhallebi de pürüzsüz bir kıvamda; ikisinin de boğulma riski yok denecek kadar az. Yine de bir yudum yanlış yola kaçıp bebeğinizi öksürtebilir.

Bebeğiniz yerken ve içerken mama sandalyesinde ya da masada dik otursun. Bardağı yarıdan az doldurun ki yudumlar küçük kalsın. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹¹. Yürürken, koşarken ya da yatakta ağzında yiyecek olmasın; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹¹.

Öğürme sesli olur ve yüz kızarabilir. Çiğnemeyi ve yutmayı öğrenen bebeğin doğal bir refleksidir¹⁰. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin¹². Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ses çıkaramaz; dudakları, diş etleri ya da tırnakları morarabilir¹⁰. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹². Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Keçi sütü süt alerjeni içerir; İlk Lokma'da da süt alerjeni olarak işaretli. Keçi, koyun ve inek sütünün proteinleri birbirine çok benzer⁹.

İnek sütü alerjisi olan bebeğe keçi sütünü alternatif olarak vermeyin. Keçi sütü, inek sütü alerjisi olan çocukların onda dokuzundan fazlasında tepkiye yol açar⁸. İnek sütünü sorunsuz içen bazı çocuklarda yalnızca keçi ve koyun sütüne karşı ağır alerji de bildirilmiştir⁹. Bu yüzden inek sütüyle tanışmış bebekte bile keçi sütünü yeni bir besin gibi deneyin.

İlk denemeyi az miktarla, gündüz yapın ve aynı gün başka yeni bir alerjen başlatmayın; tek tek vermek tepkinin nedenini bulmayı kolaylaştırır⁶. Sorunsuz giden süt ürünleri sonra bebeğinizin olağan beslenmesinin parçası olmalı⁶. Tepki çoğunlukla birkaç dakika ile 2 saat içinde çıkar; inek sütü alerjisinde 3 güne kadar gecikebilir⁶. Döküntü, kaşınan ve sulanan gözler, tek seferlik kusma, ishal ya da egzamanın kötüleşmesi görürseniz keçi sütüne ara verip doktorunuza danışın⁶.

Süt döküntü yapmadan da tepki verebilir. Gecikmeli bir bağırsak tepkisi olan FPIES yemekten 1–4 saat sonra tekrarlayan kusma, solukluk ve halsizlikle görülür; bebeklikte en sık nedeni inek sütüdür¹³. Keçi sütü de inek sütüne çok benzeyen proteinler taşır⁹. Bebeğiniz halsiz ve solgunsa beklemeyin, 112'yi arayın; daha hafif bir durumda doktorunuza danışın.

Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta ya da yutkunmakta zorlanma, hırıltı, morarma ya da solukluk acil durumdur; beklemeyin, hemen 112'yi arayın⁷. Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa keçi sütünü denemeden önce doktorunuzla konuşun⁶.

Sık sorulanlar

Keçi sütüyle ilgili soruların çoğu bir beklentiden doğuyor: inek sütünden daha hafif ya da daha az alerjik olduğu düşüncesi. Kılavuzlar keçi sütünü bebek için inek sütünden üstün saymıyor; ilk yıl ana içecek olmadığını ve süt alerjisinde bir çözüm olmadığını söylüyor^3,8.

Köyden gelen çiğ keçi sütü çocuğu ağır hasta edebilecek mikroplar taşıyabilir⁴. Keçi sütü bazlı mama inek sütü alerjisinde uygun değildir; keçi sütü de bir yaşından önce ana içecek olmaz³. Değiştirilmemiş keçi sütüyle beslenen bebeklerde ciddi sağlık sorunları bildirilmiştir⁵. Süt alerjisinden şüpheleniyorsanız ya da bebeğinizde egzama varsa önce doktorunuza danışın⁶.

İpuçları

Keçi sütü ilk yılda bardakta değil, tencerede iş görür. 6. ayda yalnızca şekersiz muhallebi pişirin; 8. aydan itibaren lapayı ve sebze püresini de keçi sütüyle hazırlayabilirsiniz¹. Bebeğiniz sütün tadına böylece ayrı bir içecek olmadan alışır.

Alışverişte etikete bakın. Pastörize ya da uzun ömürlü (UHT) olduğu yazan sütü seçin; açık ve çiğ süt bebeğe uygun değildir^2,4.

Bir yaşından sonra keçi sütünü açık bardakta sunun. Açık bardak bebeğin emmeyi değil yudumlamayı öğrenmesine yardım eder ve dişleri için de daha iyidir³.