Beyaz peynir (feta)

Genel bakış

Beyaz peynir Türkiye'de en çok yapılan ve en çok yenen peynir. Salamurada, yani tuzlu suyun içinde olgunlaşır; tadı tuzlu ve hafif ekşidir¹⁵. Yunanistan'ın feta peyniri de aynı aileden: o da tuzlandıktan sonra en az iki ay tuzlu suda olgunlaştırılır ve koyun sütünden ya da koyun ve keçi sütü karışımından yapılır¹⁴. Bizde beyaz peynir inek, koyun ya da keçi sütünden olabilir; hangi sütten yapıldığını etiketten okuyun².

Süt ürünleri kaliteli protein, kalsiyum, fosfor, çinko ve B vitaminleri verir². Demir açısından ise güçlü değildir; Türkiye Beslenme Rehberi inek sütünün demir içeriğinin düşük olduğunu belirtiyor². Beyaz peyniri ek gıdada demirli besinlerin yerine değil yanına koyun.

Beyaz peynire 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz, ama yalnızca tuzsuz olanına. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu 6. ayda pastörize sütten yapılmış ve tuzsuz peynire yer veriyor¹; Türkiye Beslenme Rehberi de bu koşulla küçük miktarlarda verilebileceğini söylüyor². İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de pastörize, tam yağlı peyniri 6. ay civarında öneriyor³. Beyaz peynir sütten yapılır ve süt alerjeni içerir⁶.

Nasıl sunulur

Bebeğiniz için beyaz peynir alırken etikette iki şey arayın: pastörize sütten yapılmış olsun ve tuzsuz olsun¹. Az tuzlu ya da tuzu azaltılmış yazması yetmez. Sağlık Bakanlığı salamura, yani tuzlu suda bekletilmiş besinlere ek gıda döneminde yer vermiyor; sıradan beyaz peynir de salamurada olgunlaşan, çok tuzlu bir peynir^1,15. Tuzsuz beyaz peynir bulamazsanız onun yerine pastörize sütten yapılmış tuzsuz lor ya da tuzsuz çökelek verin; Bakanlığın tablosu bebek için pastörize ve tuzsuz peynire yer veriyor¹. Suda bekletilmiş salamura peynir tuzunu tamamen kaybetmez; bebeğinize vermeyin.

Açıkta satılan, ne sütten ve nasıl yapıldığı belli olmayan beyaz peyniri almayın. Türkiye Beslenme Rehberi ambalajından çıkarılıp satılan besinlerde de etiket bilgisinin istenmesini öneriyor². Feta ve pastörize sütten yapıldığı açıkça yazan yumuşak peynirler, küçük çocuklar için daha güvenli seçenekler arasında sayılıyor⁵.

Peyniri parmaklarınızla ince ince ufalayın ya da çatalla ezin; daha önce denediği bir sebze püresine ya da lapaya karıştırın. Peynir tuzlu olabildiği için ilk aşamada miktarı küçük tutun¹¹. Küp ya da blok peynir vermeyin¹⁰. Bebeğinizin payını aile kahvaltısından ayırırken üzerine tuz eklemeyin; ilk yılda bebeğin yemeğine tuz girmez, çünkü fazla tuz bebeği susatır ve böbreklerini yorar^1,3. Başlamadan önce ellerinizi yıkayın, tezgâhı temiz tutun³. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

püreye ufalanmış

İlk denemelerde birkaç tadımlık beyaz peynir yeterli². Tuzsuz beyaz peyniri parmaklarınızla ince ince ufalayın ya da çatalla ezin. Bebeğinizin daha önce denediği pişmiş bir sebze püresine ya da lapaya karıştırıp kaşıkla verin; peynir tuzlu olabildiği için miktar küçük kalsın¹¹. Bu dönemde peyniri eline vermeyin; küp, dilim ya da şerit kesmeyin¹⁰. Yoğurdu daha önce denediyse ezilmiş peyniri yoğurtla çırparak kaşıkla verilecek yumuşak bir sos da yapabilirsiniz¹.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Beyaz peynirin boğulma riski orta düzeyde. Kaşara göre yumuşak ve dağılgandır, ama küp ya da kalın parça hâlinde ağızda bütün kalabilir ve soluk yolunu tıkayabilir. Peynir parçaları küçük çocuklarda boğulma tehlikesi listelerinde yer alıyor⁹. Bu yüzden küp ya da blok peynir vermeyin; peyniri ufalayın, ezin ya da çok ince dilimleyin¹⁰. Küçük lokmaya geçtiğinizde parçalar 1,3 cm'yi geçmesin⁹. Fırında ya da tavada ısınan beyaz peynir yumuşar ve yapışkan bir topak hâline gelebilir; yemeğe ufalayarak ince bir kat hâlinde dağıtın, büyük bir erimiş peynir topağı vermeyin.

Bebeğiniz yerken dik otursun³. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın³. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁹. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹².

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir. Çiğnemeyi ve yutmayı öğrenen bebeğin doğal bir refleksidir⁸. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹³. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; dudaklarının içi ya da tırnakları morarabilir^8,9. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁸. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Beyaz peynir sütten yapılır; İlk Lokma'da da süt alerjeni olarak işaretli.

Beyaz peyniri ilk kez bebeğiniz açken ve gündüz verin; önceki yeni besinden 3–5 gün geçmiş olsun ve aynı gün başka yeni besin başlatmayın¹. Az bir miktarla başlayın². Sorunsuz giden alerjenler sonra bebeğinizin olağan beslenmesinin parçası olmalı⁶.

Tepki çoğunlukla birkaç dakika ile 2 saat içinde çıkar, ama inek sütünde 3 güne kadar gecikebilir⁶. Döküntü, kaşınan ve sulanan gözler, tek seferlik kusma, ishal ya da egzamanın kötüleşmesi görürseniz peynire ara verip doktorunuza danışın⁶. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltı, morarma ya da solukluk acil durumdur; bebeğiniz gevşer ya da her zamanki gibi tepki vermezse de hemen 112'yi arayın⁷.

Gecikmeli bir bağırsak tepkisi olan FPIES yemekten 1–4 saat sonra tekrarlayan kusma, solukluk ve halsizlikle görülür; bebeklikte en sık nedeni süttür. Süt her gün alınıyorsa tablo sinsi olabilir: kilo alamama, kansızlık. Bebeğiniz halsiz ve solgunsa beklemeyin, 112'yi arayın; daha hafif bir durumda doktorunuza danışın¹⁸.

Beyaz peynir koyun ya da keçi sütünden de yapılır. İnek sütü alerjisi olan bebekte bu sütler de çoğu zaman tepki yapar: keçi sütü, inek sütü alerjisi olan çocukların onda dokuzundan fazlasında tepkiye yol açar¹⁶. Seyrek de olsa inek sütüne değil yalnızca keçi ya da koyun sütüne alerjisi olan çocuklar bildirilmiştir¹⁷. Bu yüzden koyun ya da keçi sütünden beyaz peyniri de yeni bir besin gibi tanıtın.

Egzama, bilinen bir alerji ya da ailede alerji öyküsü varsa beyaz peynire başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁶.

Sık sorulanlar

Beyaz peynirde ebeveynlerin en çok takıldığı konu tuz. Sıradan beyaz peynir salamurada olgunlaşır ve tuzludur; Sağlık Bakanlığı ise bebek için tuzsuz peynir diyor^1,15. Etiketteki az tuzlu ve tuzsuz ibarelerinin farkı da bu yüzden önemli².

Pastörize sütten yapılmış beyaz peynir tamam; açıkta satılan ve nasıl yapıldığı belli olmayan peynir ise bebeğe verilmez^2,5. Koyun ya da keçi sütünden yapılmış beyaz peynir, inek sütü alerjisi olan bebek için bir çözüm değildir^16,17. Laktoz intoleransı ise bebeklerde sık görülmez¹⁹. Süt alerjisinden şüpheleniyorsanız ya da bebeğinizde egzama varsa önce doktorunuza danışın⁶.

İpuçları

Beyaz peynirin en kolay yolu sebzeyle buluşması: bir tatlı kaşığı ufalanmış tuzsuz beyaz peynir, pişmiş sebze püresine karışınca yeni tat tanıdık bir tabakta gelir¹¹. Her seferinde küçük bir miktarla başlayın².

Bir bebeğin yeni bir tada ya da kıvama alışması on ya da daha fazla deneme sürebilir³. Beyaz peynirin ekşimsi tadını ilk seferde sevmezse zorlamayın; başka bir gün, başka bir püreyle yeniden deneyin.