Mascarpone

Genel bakış

Mascarpone, İtalyan mutfağından gelen beyaz, kadifemsi ve sürülebilir bir peynirdir. Sütten değil, doğrudan kremadan yapılır: krema ısıtılır, içine limon suyu ya da sitrik asit gibi bir asit katılır, pıhtılaşan krema süzülür. Olgunlaştırılmadan taze satılır; tadı hafif olduğu için çoğu zaman tatlıların, özellikle tiramisunun ana malzemesidir¹⁴.

Mascarpone kremadan geldiği için yağca çok zengindir. Krema, doymuş yağı yüksek besinler arasında yer alır¹⁸. Türkiye Beslenme Rehberi kremayı doymuş yağ oranı yüksek olduğu için, krem peyniri de kalsiyumu düşük olduğu için süt ve süt ürünleri grubunda saymıyor². Biz de mascarponeyi bu ikisinin yanına koyuyoruz: bebeğinizin tabağında ana besin değil, bir püreyi yumuşatan küçük bir tat.

Mascarponeye 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu 6. ayda pastörize sütten yapılmış ve tuzsuz peynire yer veriyor¹. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de krem peynir gibi pastörize, tam yağlı peynirleri 6. aydan itibaren uygun buluyor^3,4. Mascarpone süt alerjeni içerir⁶.

Nasıl sunulur

Mascarpone alırken etikete bakın: pastörize sütten ya da kremadan yapıldığı açıkça yazmalı. Pastörize olduğu belirtilen yumuşak peynirler küçük çocuklar için daha güvenli seçimdir⁵. Ev usulü yapılmış, açıkta satılan ya da etiketi olmayan mascarponeyi almayın; Türkiye Beslenme Rehberi pastörize edilmemiş süt ürünlerinin tüketilmemesini öneriyor². Sağlık Bakanlığı bebek için tuzsuz peynir öneriyor; içindekiler listesinde tuz yazıyorsa tuzsuz bir ürün arayın¹.

Mascarpone soğukta durması gereken bir peynirdir. Marketten aldıktan sonra en geç iki saat içinde buzdolabına koyun². İtalya'da 1996'da, soğuk zincirin satış noktasında bozulduğu mascarponeden botulizm adı verilen ağır bir besin zehirlenmesi salgını yaşandı¹⁵. Paketi açınca kapağını kapatın, etikette yazan sürede bitirin.

Başlamadan önce ellerinizi yıkayın, tezgâhı temiz tutun³. Bebeğinize çok az mascarpone yeter; onu püreye ya da lapaya karıştırarak verin. Şeker ya da bal eklemeyin: ilk yılda bebeğin yemeğine şeker önerilmez¹, bal ise bir yaşından önce hiç verilmez⁴. Ev yapımı tiramisu gibi çiğ yumurtayla hazırlanan tatlılar salmonella riski taşır¹⁶; kahvesi, şekeri ve kimi zaman katılan likörü de küçük çocuğa uygun değildir^13,17. Bu tatlılardan bebeğinize pay ayırmayın. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

Boğulma riski

Mascarponenin boğulma riski düşüktür. Yumuşaktır, dil ile damak arasında kolayca ezilir. Dikkat edilecek şey yoğun, yapışkan kıvamı. Koyu ezmeler kalın sürülünce boğaza ve soluk yoluna yapışabilir; bu yüzden ekmeğe ince ve düzgün bir kat sürün¹¹. Kaşık dolusu ya da topak hâlinde mascarpone vermeyin. Ekmek de damağa yapışabilir; yumuşak tutun¹⁰. Küçük lokmaya geçtiğinizde parçalar 1,3 cm'yi geçmesin⁹.

Bebeğiniz mama sandalyesinde dik otursun¹¹. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹¹. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁹. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹¹.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir. Bebeğin yemeyi öğrenirken gösterdiği doğal bir reflekstir⁸. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹². Boğulma ise sessizdir. Bebek ağlayamaz, ses çıkaramaz; dudakları morarabilir^8,9. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹². Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Mascarpone süt kremasından yapılır¹⁴; İlk Lokma'da da süt alerjeni olarak işaretli.

Mascarponeyi ilk kez bebeğiniz açken ve gündüz verin; önceki yeni besinden 3–5 gün geçmiş olsun ve aynı gün başka yeni besin başlatmayın¹. Az bir miktarla başlayın. Sorunsuz giden alerjenler sonra bebeğinizin olağan beslenmesinin parçası olmalı⁶.

Tepki çoğunlukla birkaç dakika içinde, en geç 2 saatte çıkar; inek sütü alerjisinde ise belirtiler 3 güne kadar gecikebilir⁶. Kaşıntılı kızarıklık, kızarıp sulanan gözler, tek seferlik kusma, ishal ya da egzamanın kötüleşmesi görürseniz mascarponeye ara verip doktorunuza danışın⁶. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltı, morarma ya da solukluk acil durumdur; beklemeyin, hemen 112'yi arayın⁷.

Besin proteinine bağlı enterokolit sendromu (kısaca FPIES, bağırsakları etkileyen gecikmeli bir besin tepkisi) yemekten 1–4 saat sonra tekrarlayan, fışkırır gibi kusma, solukluk ve halsizlikle görülür; inek sütü bebeklikte bilinen tetikleyicilerinden biridir¹⁹. Bebeğiniz halsiz ve solgunsa 112'yi arayın; daha hafif bir durumda doktorunuza danışın.

Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir alerji varsa, ya da ailede alerji öyküsü bulunuyorsa mascarponeye başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁶.

Sık sorulanlar

Mascarponede ebeveynlerin ilk sorusu tiramisu. Tiramisuyu çocuğunuza vermeyin. Tatlının içindeki çiğ yumurta, kahve, şeker ve likör küçük çocuklar için uygun değil^13,16,17.

Mascarpone kremadan yapıldığı için onu ara sıra verilen küçük bir tat olarak tutun^2,14. Açılmış paketi buzdolabında, kapağı kapalı saklayın; soğuk zincir bozulduğunda mascarpone ağır bir zehirlenmeye yol açabiliyor¹⁵. Mascarponeyi balla tatlandırmayın; bal bir yaşından önce hiç verilmez⁴. Süt alerjisinden şüpheleniyorsanız ya da bebeğinizde egzama varsa önce doktorunuza danışın⁶.

İpuçları

Mascarponenin en kolay yolu tanıdık bir püreyle buluşması. Az bir miktarı sıcak sebze püresine ya da ezilmiş meyveye karışınca tabak kremamsı olur, yeni tat da bilinen bir tadın içinde gelir¹⁰.

Bir bebeğin yeni bir tada alışması zaman alabilir; ilk seferde sevmezse zorlamayın, başka bir gün başka bir karışımla yeniden deneyin¹. Tatlı bir tabak isterseniz şeker yerine meyveyi kullanın; meyvenin kendisi uygundur⁴.