Ahududu

Genel bakış

Ahududu, yaz başında olgunlaşan, kırmızı, kadifemsi, içi boş ve çok narin bir meyve. Minik tanelerden oluşur, her birinde küçük bir tohum bulunur. Taze ahududu kısa sürede bozulur; yıl boyunca daha çok dondurulmuş olarak bulunur.

Ahududuya 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu meyve püresine bu aydan itibaren yer veriyor¹. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de ahududuyu 6. ay civarında ezerek ya da parmak besin olarak sunulabilecek meyveler arasında sayıyor². Ahududu gibi meyveler, çocuklarda kabızlıkta önerilen lifli besinler arasında³.

Olgun ahududu parmakla bastırınca ezilecek kadar yumuşaktır, ama küçük ve kesilmemiş hâli yine de boğulma riski taşır⁴. İlk aylarda ezin, sonra uzunlamasına dörde bölün⁵; bütün taneyi 4 yaşına kadar vermiyoruz.

Nasıl sunulur

Ahududu çok narindir; yıkarken taneleri bir süzgece alın, akan suyun altında elinizle çok hafif çevirerek durulayın. Sabun ya da özel bir yıkama ürünü gerekmez. Ezik ya da küflenmiş taneleri ayırın, sonra kâğıt havlu üzerinde kurulayın⁶.

Dondurulmuş ahududuyu bebeğinize çiğ vermeyin. Dondurmak virüsleri öldürmez; dondurulmuş meyvelerle hepatit A ve norovirüs salgınları bildirildi⁷. İrlanda gıda güvenliği kurumu, ithal dondurulmuş meyveleri yemeden önce bir dakika kaynatmayı öneriyor⁸. Kaynayan ahududu dağılır ve kendiliğinden ezmeye dönüşür.

İlk aylarda olgun ahududuyu çatalla iyice ezin; ezmeyi yoğurda ya da lapaya karıştırabilirsiniz². Elle tutulan parçaya geçtiğinizde taneyi bütün vermeyin: uzunlamasına dörde bölün⁵. Sert, olgunlaşmamış taneleri vermeyin; parça diş etiyle ezilebilmeli⁹. Ahududuya şeker eklemeyin; ilk yılda şeker ve şeker eklenmiş besinler önerilmiyor¹. Hazır ahududu reçeli ya da şekerli sos da bu yüzden bu dönemin besini değil. Pişirdiğiniz ezmeyi soğutup buzdolabında iki gün içinde kullanın¹⁰. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

ahududu ezmesi

Ahududu küçük bir meyve; bütün tanesi de bölünmüş hâli de bebeğinizin ağzına tümüyle sığabilir. Bu yüzden ilk aylarda ahududuyu yalnızca ezerek verin^1,2. Olgun, yumuşak taneleri çatalla iyice ezin; dondurulmuş ahududuyu önce bir dakika kaynatıp soğutun⁸. Ezmeyi kaşıkla verebilir ya da doldurduğunuz kaşığı bebeğinizin eline uzatabilirsiniz¹⁸. Elle tutulan bölünmüş tanelere 9. ayda geçebilirsiniz.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski orta. Olgun ahududu yumuşaktır, ağızda kolayca dağılır; riski yaratan küçük ve yuvarlağa yakın biçimidir. Sert, olgunlaşmamış taneler bu riski artırır. Kesilmemiş küçük meyveler küçük çocuklarda boğulmaya yol açabiliyor⁴; Amerikan Pediatri Akademisi yüksek riskli besinleri 4 yaşına kadar vermemeyi öneriyor¹¹. Biz ahududuyu da bu grupta sayıyor, taneyi 4 yaşına kadar dörde bölüyoruz.

İlk aylarda taneyi ezin, 9. aydan itibaren de uzunlamasına dörde bölün⁵. Küçük lokmalara geçtiğinizde parçaların en büyük kenarı 1,3 cm'yi geçmesin¹¹.

Bebeğiniz yerken dik otursun; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın¹¹. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹². Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹².

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, hatta biraz kusabilir. Yemeyi öğrenirken görülen doğal bir reflekstir¹³. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın: göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹⁴.

Boğulma ise sessizdir: bebek nefes alamaz, ağlayamaz; dudakları, diş etleri ya da tırnakları morarabilir. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹³. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Ahududu yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yer almıyor¹⁵.

Bilmeniz gereken bir nokta var: ahududu, şeftali ve çilekle aynı gülgiller ailesindendir ve şeftali alerjisiyle tanınan lipid transfer proteini (LTP) ailesinden bir alerjen taşır. Bu protein ısıya dayanıklıdır, pişirmek onu bozmaz. Çocuklarda LTP alerjisi ağır seyredebilir¹⁶. Bebeğiniz daha önce şeftaliye ya da başka bir gülgiller meyvesine tepki gösterdiyse ahududuya başlamadan önce doktorunuza sorun.

Ahududu yerken bebeğinizin ağzının çevresi kızarabilir. Pek çok meyve bebeklerde ağız çevresinde döküntü yapabilir; bu durumda ahududuyu bırakmanız gerekmez¹⁷.

Ahududuyu o gün tek yeni besin olarak verin; bir sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Kaşıntılı kızarıklık, kızarık ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz ahududuya ara verip doktorunuza danışın. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme ya da nefes almakta zorlanma görürseniz beklemeyin, 112'yi arayın¹⁹. Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa, ailede alerji öyküsü bulunuyorsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun¹⁵.

Sık sorulanlar

Ahududuyla ilgili sorular çoğunlukla üç konuda toplanıyor: bütün verilip verilemeyeceği, dondurulmuş paketin nasıl kullanılacağı ve ağız çevresindeki kızarıklığın alerji olup olmadığı. Taneyi ilk aylarda ezin, sonra uzunlamasına dörde bölün⁵; dondurulmuş ahududuyu önce bir dakika kaynatın⁸; yalnızca ağız çevresinde kalan kızarıklık ahududuyu bırakmayı gerektirmez¹⁷. Ahududu kabızlıkta önerilen lifli meyvelerdendir; bebeğiniz kabızsa ne vereceğinizi doktorunuza sorun³.

İpuçları

Ahududu, hazırlaması en kolay meyvelerden: olgun taneyi çatalla ezmek yeter, dondurulmuşu da bir dakika kaynattığınızda kendiliğinden ezmeye dönüşür^2,8. 9. aydan itibaren aynı tane, uzunlamasına dörde bölünmüş küçük bir parmak besin olur⁵.

Bebeğiniz ezmeli kaşığı, sonra da bölünmüş taneleri kendi eline almak isteyecek; bırakın denesin. Mümkün olduğunca aile sofrasında birlikte yiyin; birlikte yemek iyi yeme alışkanlıklarını destekler¹⁸.