Badem ezmesi

Genel bakış

Badem ezmesi, bademin öğütülüp pürüzsüz bir krema kıvamına getirilmesiyle yapılır. Bebeğiniz için seçeceğiniz ezmenin tek malzemesi bademdir; içinde şeker, tuz ya da bal olmaz. Pastanede ve şekerleme reyonunda aynı adla satılan badem ezmesi ise şekerle yapılan bir tatlıdır. Sağlık Bakanlığı ilk yılda şeker ve şeker eklenmiş besinleri önermiyor; bu tatlı bebeğinizin tabağına girmez¹.

Badem sert kabuklu bir yemiştir. Sağlık Bakanlığı'nın beslenme rehberi bu grubu protein, doymamış yağ, E vitamini ve magnezyum gibi mineraller yönünden zengin sayıyor². Bademde bitkisel kaynaklı demir de bulunur; bu demirin emilimi daha zordur, C vitamini içeren besinler emilime yardım eder²⁰.

Badem ezmesine 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın rehberi alerji yapabilen besinlere ek gıda döneminin herhangi bir zamanında, 6–12 ay arasında başlanabileceğini söylüyor². İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de ince öğütülmüş yemişi ve yemiş ezmelerini 6. ay civarından itibaren tanıtılabilecek besinler arasında sayıyor³. Biz 6. ayı izliyoruz. Bütün badem ise 5 yaşından önce verilmez⁴.

Nasıl sunulur

Ezmeyi etiketine bakarak seçin. İçindekiler listesinde yalnızca badem yazsın; tuzlu ya da şekerli ezmeyi bebeğinize vermeyin¹. Ballı badem ezmesi de ilk yıl tabağa girmez: bal, bebeğin bağırsağında toksin üreten bakteri taşıyabilir ve bebek botulizmi denen ağır bir hastalığa yol açabilir; 1 yaşından önce hiç verilmez⁴.

Ezmeyi kavanozdan olduğu gibi, kaşıkla vermeyin. Önce inceltin: az bir miktarı anne sütü ya da mamayla açıp akışkan olana dek karıştırın, sonra bebeğinizin daha önce sorunsuz yediği bir lapaya, yoğurda ya da meyve püresine katın⁵. Elinizde yoksa biraz ılık su da ezmeyi açar. Bebeğiniz büyüdükçe ezmeyi kızarmış ekmeğe ince ve eşit bir kat sürerek de verebilirsiniz¹⁰.

İlk denemeler sorunsuz geçtiyse ezmeyi sebze sosuna da katabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın tablosu bütün yumurtayı 8. aydan itibaren veriyor¹; bu aydan sonra, bebeğiniz unu ve yumurtayı daha önce ayrıca denediyse ezmeyi iyice pişmiş, şekersiz ev yapımı krebe de katabilirsiniz. Yeni alerjenleri birer birer vermek bir tepkiyi fark etmenizi kolaylaştırır³. Aile için bademli bir yemek hazırlıyorsanız bebeğinizin payını tuz ve şeker eklemeden önce ayırın¹.

Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

lapaya karışmış ezme

Az bir miktar badem ezmesini anne sütü ya da mamayla açın; kaşıktan akacak kıvama gelene dek karıştırın. Sonra bebeğinizin daha önce sorunsuz yediği bir lapaya, yoğurda ya da meyve püresine katın⁵. Topak kalmayana dek çırpın; topak hâlindeki yemiş ezmesi boğazda takılabilir⁷. İlk badem gününde başka yeni besin başlatmayın, bir sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski orta. Badem ezmesi koyu ve yapışkandır; damağa yapışan bir topak boğazda takılabilir. ABD'nin hastalık kontrol merkezi, kaşık dolusu ya da topak hâlindeki yemiş ezmelerini küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilen besinler arasında sayıyor; bütün ya da doğranmış yemişler de aynı listede⁷. Bütün ya da kırık bademi 5 yaşından önce hiç vermeyin^4,10.

Riski düşüren şey kıvamdır. Ezmeyi akışkan olana dek inceltip bir lapaya karıştırın; ekmeğe sürerken kalın tabaka değil, ince ve eşit bir kat bırakın^8,10. Ezmeli öğünde yanına açık bir bardakta birkaç yudum su koyun¹⁸; ağzına yapışan ezmeyi yutmasını kolaylaştırır.

Bebeğiniz yerken dik otursun; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemek olmasın^7,8. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹⁰.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen doğal bir reflekstir, gözleri sulanabilir, kusabilir⁹. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹¹. Boğulma ise sessizdir; bebeğin dudakları ya da cildi morarabilir⁹. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁹. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Badem bir sert kabuklu yemiştir ve İlk Lokma'da alerjen olarak işaretli^6,13. Yemiş alerjisi ağır, tüm vücudu etkileyen bir tepkiye (anafilaksi) yol açabilir; alerjisi olanların çoğunda ömür boyu sürer, yaklaşık onda birinde zamanla geçer¹³. Bademi kavurmak ya da kabuğunu soymak ana alerjenini azaltmaz¹⁵; kavrulmuş bademden yapılan ezme de aynı dikkati ister.

İlk denemeyi gündüz saatinde yapın; o gün başka yeni besin vermeyin, bir sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin^1,3. Başlangıçta çok az bir miktar inceltilmiş ezme yeter⁶. Sorun çıkmazsa bademi sofradan kaldırmayın, yaşına uygun bir miktarı en az haftada bir sunun⁶; tanıtılan alerjenin olağan beslenmede kalması alerji riskini azaltmaya yardımcı olabilir³.

Bebeğinizde şiddetli egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa, ya da ailede alerji öyküsü bulunuyorsa bademe başlamadan önce doktorunuzla konuşun^3,5. Huş ağacı polenine alerjisi olan bazı kişilerde badem, fındık ve yer fıstığı ağızda kaşıntı yapabilir^14,15. Yemişten sonra ağızda kaşıntı fark ederseniz doktorunuza danışın; hafif bir ağız belirtisi daha ciddi bir yemiş alerjisinin habercisi olabilir¹⁴.

Kızarık, kaşıntılı döküntü, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz bademe ara verip doktorunuza danışın^5,6. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da yüzde şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltı, yaygın kurdeşen, solukluk ya da bebeğinizin gevşeyip size her zamanki gibi tepki vermemesi acil durumdur: beklemeyin, hemen 112'yi arayın¹².

Sık sorulanlar

Badem ezmesinde en sık karışıklık adından çıkıyor. Bebeğinize verilecek olan yalnızca bademden yapılmış şekersiz ezmedir; pastanedeki şekerli badem ezmesi ilk yıl tabağa girmez¹. Badem sütü de sütün yerini tutmaz: Sağlık Bakanlığı'nın rehberi bitkisel sütleri süt grubundan saymıyor².

Bebeğinizin başka bir yemişe alerjisi varsa bademi doktorunuza danışmadan denemeyin. Yemiş alerjisi olan ya da testte duyarlılık çıkan çocukların çoğu, doktor gözetimindeki denemelerle birçok yemişi beslenmesinde tutabiliyor^16,17.

İpuçları

Badem ezmesinin kolaylığı, inceltildiğinde hemen her şeye karışabilmesi. Bir lapaya, yoğurda ya da meyve püresine birkaç kaşık eklemek yeter⁵; bebeğiniz büyüdükçe ekmeğe ince bir kat sürülür¹⁰.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Ezme kaşık dolusu ya da topak hâlinde verilmez⁷, bebeğin payına tuz ve şeker girmez¹. Badem bir alerjen olduğu için sorunsuz tanıttıktan sonra düzenli sunmak işe yarar⁶. Kavanozu doğru saklamak da ezmenin tadını korur: yemişler uygun koşullarda saklanmazsa bozulur ve küflenir².