Brezilya cevizi

Genel bakış

Brezilya cevizi bir sert kabuklu yemiştir¹⁵. Sert kabuğu kırılınca iri, uzunca ve ince kahverengi zarlı bir iç çıkar. Çoğunlukla kabuksuz iç olarak satılır; karışık kuruyemiş paketlerinde, granolada ve yemiş barlarında da karşınıza çıkabilir.

Onu öteki yemişlerden ayıran şey selenyumdur. Selenyum vücudun ihtiyaç duyduğu bir mineraldir, ama fazlası zarar verir. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi Brezilya cevizini selenyumun en zengin besin kaynağı sayıyor; tanedeki miktar yemişin yetiştiği bölgeye göre çok değişiyor, aynı partideki taneler bile birbirinden farklı olabiliyor. Kurum bebekler ve küçük çocuklar için günlük bir üst sınır belirlemiş; en zengin örneklerde tek bir tane bu sınırı birkaç kat aşabilecek kadar selenyum taşıyabilir. Bu sınır her gün tekrarlanan alım için konmuştur; kurumun asıl endişesi Brezilya cevizini düzenli yiyenlerdir¹². Brezilya cevizi demir de içerir¹³.

Brezilya cevizine 12. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosunda kuruyemiş geçmiyor¹. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi öğütülmüş yemişi 6. ay civarından itibaren veriyor²; biz Brezilya cevizini selenyumu yüzünden 12. aya bırakıyoruz. Bu aydan sonra da ölçü küçük kalır: un gibi öğütülmüş olarak, bir öğünde en çok çeyrek tane, haftada en çok iki kez. Bütün tane 5 yaşından önce verilmez².

Nasıl sunulur

Brezilya cevizini sade alın. Tuzlanmış, şekerle ya da çikolatayla kaplanmış taneler küçük çocuğunuza uygun değil: İngiltere'nin ulusal sağlık servisi küçük çocuklara şekerli yiyecekleri önermiyor ve tuzlu yiyeceklerden uzak durmayı söylüyor². Sağlık Bakanlığı da ilk yılda bebeğin yemeğine tuz ve şeker eklenmemesini öneriyor¹.

Ölçüyü tek bir taneden kurun. Bir Brezilya cevizini öğütücüde ya da robotta un kıvamına gelene dek çekin; tozun içinde sert kırıntı kalmasın^2,8. Çıkan tozu gözle dörde ayırın: çocuğunuzun bir öğünde alacağı en fazla miktar bu dörtte birdir; haftada en çok iki kez verin. Tozu alıştığı sade yoğurda, lapaya ya da meyve püresine iyice karıştırın².

Hazır Brezilya cevizi ezmesi kullanacaksanız içinde yalnızca yemiş olan pürüzsüz bir ezme seçin. Ezmeyi kaşıkla tek başına vermeyin; yemeğe karıştırın ya da ekmeğe ince ve eşit bir kat sürün^2,8. Ezmenin ne kadarının çeyrek taneye denk geldiğini kestirmek zordur, bu yüzden çok az kullanın.

Aile için Brezilya cevizli bir yemek ya da tatlı hazırlıyorsanız çocuğunuzun payını tuz ve şeker eklemeden önce ayırın; ayrıca tuz eklemeyin². Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

12 ay +

yoğurda karışık toz

Bir Brezilya cevizini un kıvamına gelene dek öğütün ve tozu gözle dörde ayırın; içinde sert kırıntı kalmasın^2,8. İlk denemede bu dörtte birin yalnızca bir kısmını çocuğunuzun sorunsuz yediği sade yoğurda iyice karıştırın; tepki yoksa sonraki seferlerde çeyrek taneye çıkın⁴. Bir öğünde çeyrek taneyi aşmayın ve haftada en çok iki kez verin; tanedeki selenyum çok değişkendir¹². Bütün ya da kırık tane bu yaşta da yok².

5 yaş +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski orta. Bütün ya da doğranmış yemişler ve kaşık dolusu ya da topak hâlindeki yemiş ezmesi küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilen besinler arasında sayılıyor⁶. Bütün Brezilya cevizini 5 yaşından önce hiç vermeyin^2,8.

Riski düşüren şey biçimdir. Yemişi un kıvamına gelene dek öğütün, ezmeyi bir yemeğe karıştırın ya da ekmeğe ince sürün⁸. Yanında verdiğiniz yiyeceklerin parçaları 1,3 cm'yi geçmesin⁷. Yemiş parçalı ekmek ve krakerler de boğulma riski taşır⁶.

Çocuğunuz yerken dik otursun; yürürken, emeklerken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemek olmasın^6,7. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin⁸. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁸.

Ek gıdaya alışan çocuk sık sık öğürür. Öğürme seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, öğürür gibi kasılabilir. Bu, lokmayı geri iten doğal bir reflekstir¹⁰. Öğüren ya da öksüren çocuğun ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın⁹. Boğulma ise sessizdir; cildi, dudaklarının içi ya da diş etleri morarabilir¹⁰. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁹. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Brezilya cevizi bir sert kabuklu yemiştir ve İlk Lokma'da alerjen olarak işaretli. Sert kabuklu yemiş alerjilerinin çoğu dokuz yemişten kaynaklanır; Brezilya cevizi de bunlardan biridir. Bu alerjiler genellikle hayatın erken döneminde başlar, nadiren geçer ve anafilaksi denen ağır, tüm vücudu etkileyen tepkilere yol açabilir¹⁵.

Yaygın alerjenleri ilk yıl içinde tanıtmak öneriliyor⁵. Brezilya cevizini 12. aya bıraktığımız için sert kabuklu yemişlerle ilk tanışma ceviz, badem ya da fındık gibi yemişlerle olabilir. Brezilya cevizine geçtiğinizde bir öğünde yalnızca bir yeni alerjen verin^3,5. Çeyrek tanenin de yalnızca küçük bir kısmıyla başlayın; tepki yoksa sonraki seferlerde miktarı yavaş yavaş çeyrek taneye çıkarın⁴. Sorunsuz tanıttığınız alerjeni haftada en az bir kez sunmak öneriliyor⁵; haftada bir ya da iki kez çeyrek tane hem bu öneriyi karşılar hem selenyum sınırının altında kalır.

Çocuğunuzda egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa, ya da ailede alerji öyküsü bulunuyorsa başlamadan önce doktorunuzla konuşun^3,4.

Kurdeşen, kaşıntılı döküntü, ağızda kaşıntı, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz Brezilya cevizine ara verip doktorunuza danışın¹⁴. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da yüzde şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltı ya da çocuğunuzun gevşeyip her zamanki gibi tepki vermemesi acil durumdur: hemen 112'yi arayın¹¹.

Sık sorulanlar

Brezilya cevizinde ebeveynlerin ilk sorusu neden öteki yemişlerden daha geç başladığı. Yanıt selenyumda: yemiş bu minerali çok yüksek ve değişken miktarda taşır, küçük çocuğun üst sınırı ise düşüktür¹². Bütün ve doğranmış yemiş küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilir^2,6.

Uzun süre fazla selenyum almanın en sık belirtileri kırılgan tırnaklar, kırılgan saç ve saç dökülmesidir; çocuğunuz vitamin ya da takviye kullanıyorsa Brezilya cevizine başlamadan önce doktorunuza sorun¹². Kaju alerjisi olan çocukta Brezilya cevizine de alerji sık görüldüğü için önce alerji doktorunuza danışın¹⁵.

İpuçları

Brezilya cevizinde iyi bir alışkanlık, ölçüyü göz kararı değil taneyle kurmaktır. Bir taneyi öğütüp dörde ayırmak, bir öğünde en fazla ne kadar vereceğinizi tabakta gösterir; çünkü tanedeki selenyum çok değişkendir¹².

Biçim kuralları öteki yemişlerle aynıdır. Bütün ya da kırık tane tabağa girmez, ezme kaşık dolusu ya da topak hâlinde verilmez⁶; çocuğunuzun payına ayrıca tuz ve şeker eklenmez². Paketli ürünlerde yemiş gizli olabileceğinden etiketi okumak da işinizi kolaylaştırır¹⁴.