Ceviz

Genel bakış

Ceviz, bir sert kabuklu yemiştir; kabuğu kırılınca çıkan kıvrımlı iç kısmı yenir. Mutfakta çoğunlukla ceviz içi olarak bulunur; kahvaltıda, salatalarda ve tatlılarda sık kullanılır.

Küçük bir miktarı bile tabağa epey besin katar. Sağlık Bakanlığı'nın beslenme rehberi ceviz gibi sert kabuklu yemişleri B grubu vitaminleri, mineraller, yağ ve protein bakımından zengin sayıyor ve cevizin omega-3 yağ asitlerinden de zengin olduğunu belirtiyor. Aynı rehber, okul öncesi çocukların beslenmesini anlatırken kuruyemişleri demirden zengin besinler arasında anıyor².

Cevize 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın aylara göre ek gıda tablosunda ceviz ya da başka bir kuruyemiş geçmiyor¹; Bakanlığın beslenme rehberi ise alerji yapabilen besinlere 6–12 ay arasında herhangi bir zamanda başlanabileceğini söylüyor². İngiltere'nin ulusal sağlık servisi kuruyemişi, ezilmiş ya da öğütülmüş olarak yemeğe katmak şartıyla, ek gıdanın başladığı 6. ay civarından itibaren veriyor⁵. Biz de 6. ayı izliyoruz.

Bebeğinizin cevizle tanışması un kıvamında öğütülmüş ceviz ya da inceltilmiş ceviz ezmesiyle olur. Bütün ceviz 5 yaşından önce verilmez⁵.

Nasıl sunulur

Ceviz içini sade alın. Tuzlanmış, şekerle kaplanmış ya da ballı ceviz bebeğinize uygun değil: Sağlık Bakanlığı'nın beslenme rehberi tuzlanmış kuruyemişleri tuzu yüksek besinler arasında sayıyor², ilk yılda bebeğin yemeğine tuz eklenmiyor, şeker ve şeker eklenmiş besinler de önerilmiyor¹. Bal ise 1 yaşından önce hiç verilmez⁵.

Cevizi vermeden önce öğütün. Ceviz içini mutfak robotunda ya da öğütücüde un kıvamına gelene dek çekin; tabakta sert ya da kırık parça kalmasın⁷. Öğütülmüş cevizi bebeğinizin alıştığı bir yemeğe, örneğin sebze püresine, yoğurda ya da tahıl lapasına karıştırın^5,7.

Hazır ceviz ezmesi kullanacaksanız içinde yalnızca ceviz olan, pürüzsüz bir ezme seçin ve etiketinde bal, şeker ya da tuz olmadığına bakın^1,5. Ezmeyi kavanozdan kaşıkla, tek başına vermeyin; koyu ezme boğulmaya yol açabilir⁵. Bir lapaya karıştırın ya da ekmeğe ince ve eşit bir kat sürün^5,11.

Aile için cevizli bir yemek hazırlıyorsanız bebeğinizin payını tuz ve şeker eklemeden önce ayırın³. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

lapaya karışmış ceviz

Ceviz içini robotta un kıvamına gelene dek öğütün⁷; parmaklarınızın arasında ovaladığınızda sert bir parça hissetmemelisiniz. Küçük bir tadımla başlayın; Avustralya'nın alerji derneği yer fıstığı ve yumurta için çeyrek çay kaşığını öneriyor. Tozu bebeğinizin daha önce sorunsuz yediği bir sebze püresine ya da yulaf lapasına iyice karıştırın⁷. Sorun çıkmazsa sonraki öğünlerde miktarı yavaş yavaş artırın⁶. Bu dönemde cevizi yalnızca yemeğe karışmış olarak verin⁵.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski orta. Ceviz sert ve kırılgandır; bütün ya da doğranmış kuruyemiş ve kaşık dolusu ya da topak hâlindeki yemiş ezmesi küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilen besinler arasında sayılıyor⁸. Bütün cevizi 5 yaşından önce hiç vermeyin^5,11.

Riski düşüren şey biçimdir. Cevizi un kıvamına gelene dek öğütün, ezmeyi bir yemeğe karıştırın ya da ekmeğe ince sürün^9,11. Yanında verdiğiniz yiyeceklerin parçaları 1,3 cm'yi geçmesin⁹.

Bebeğiniz yerken dik otursun; yürürken, emeklerken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemek olmasın^8,9. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹¹. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹¹.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, öğürür gibi kasılabilir. Bu, lokmayı geri iten doğal bir reflekstir¹⁰. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹². Boğulma ise sessizdir; bebeğin cildi, dudaklarının içi ya da diş etleri morarabilir¹⁰. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹⁰. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Ceviz bir sert kabuklu yemiştir ve İlk Lokma'da alerjen olarak işaretli. Sert kabuklu yemiş alerjileri genellikle erken yaşta başlar, nadiren geçer ve anafilaksi denen ağır, tüm vücudu etkileyen tepkilere yol açabilir¹⁴.

Cevizi diğer yaygın alerjenler gibi ilk yıl içinde tanıtın ve bir öğünde yalnızca bir yeni alerjen verin^3,7. Az bir miktarla başlayın: Avustralya'nın alerji derneği yer fıstığı ve yumurta için çeyrek çay kaşığını, bebeğin alışık olduğu yemeğe karıştırarak öneriyor⁷. Tepki yoksa sonraki seferlerde miktarı yavaş yavaş artırabilirsiniz⁶. Sorun çıkmazsa cevizi menüden kaldırmayın; haftada en az bir kez sunmak alerji gelişme olasılığını azaltabilir⁷.

Egzama, bilinen bir alerji ya da ailede alerji öyküsü varsa cevize başlamadan önce doktorunuzla konuşun^4,5. Şiddetli, uzun süren egzaması olan bebek alerji açısından yüksek riskli sayılır⁶.

Ceviz alerjisi olan çocuklarda pekan cevizine de alerji sık görülür; bu ikili, kuruyemişler arasında en yüksek örtüşmenin görüldüğü iki ikiliden biridir¹⁴. Yine de testte birçok kuruyemişe duyarlılık çıkması her birine gerçek alerji olduğu anlamına gelmez; hepsini kesmek çoğu zaman gerekmez, hangilerinden kaçınılacağına alerji doktoru karar verir¹⁴. Polen alerjisi olan bazı çocuklarda çiğ ceviz ağızda kaşıntı gibi hafif, yerel belirtiler yapabilir¹⁴.

Kızarık, kaşıntılı döküntü, gözlerde sulanma, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz cevize ara verip doktorunuza danışın⁴. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da yüzde şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltı ya da bebeğinizin gevşeyip her zamanki gibi tepki vermemesi acil durumdur: hemen 112'yi arayın¹³.

Sık sorulanlar

Cevizde ebeveynlerin en çok sorduğu şey biçim. Bütün ve doğranmış ceviz küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilir; bebeğe un kıvamında öğütülmüş ceviz ya da inceltilmiş ezme verilir^5,8. Bebeğinizde egzama varsa cevize başlamadan önce doktorunuza danışın⁴. Ceviz alerjisinde pekan cevizine de sık rastlanır; öteki kuruyemişlerde gerçek alerji, testte çıkan duyarlılıktan çok daha seyrektir¹⁴.

Cevizi sorunsuz denedikten sonra yaşına uygun miktarda en az haftada bir kez sunun⁷. Ceviz sütünü ilk yılda vermeyin; bitkisel sütler 12 aydan önce önerilmez¹⁵.

İpuçları

Öğütülmüş ceviz, mutfakta hemen her şeye karışabilen küçük bir yardımcıdır. Sebze püresine, yoğurda ya da tahıl lapasına bir tutam eklemek yeter^5,7; bebeğiniz büyüdükçe pürüzsüz ezme ekmeğe ince bir kat sürülür¹¹.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Bütün ya da kırık ceviz tabağa girmez, ezme kaşık dolusu ya da topak hâlinde verilmez⁸; bebeğin payına tuz ve şeker eklenmez¹. Ceviz bir alerjen olduğu için sorunsuz tanıttıktan sonra düzenli sunmak işe yarar⁷.