Besin mayası

Genel bakış

Besin mayası, açık sarı pul ya da toz hâlinde satılan kurutulmuş bir mayadır. Ekmek ve bira yapımında kullanılan mayayla aynı türdendir, ama hamuru kabartmaz: hücreleri ısıyla öldürülmüş, etkin olmayan bir mayadır⁹. Mayanın bütünü kurutularak hazırlanır¹⁰. Mutfakta yemeğe tat katmak için tabağın üzerine serpilir.

Besin mayası B grubu vitaminleri içerir⁹. Bazı ürünlere B12 vitamini de eklenir, bazılarına eklenmez; bunu etiketteki besin değeri tablosundan öğrenebilirsiniz¹¹. Eklenen vitaminler markadan markaya değişir.

Besin mayasına 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı ilk 6 ay yalnızca anne sütünü, ardından ek gıdayı öneriyor¹; besin mayasına özel bir ay veren kılavuz yok. Biz onu bu aydan, bebeğinizin bildiği pişmiş bir yemeğe ya da püreye karıştırılan bir tutam olarak öneriyoruz. Tuz ve çeşni eklenmiş besin mayası karışımlarını ise 12. aya kadar vermiyoruz; bebeğin yemeğine tuz eklenmez².

Nasıl sunulur

Sade besin mayası seçin. İçindekiler listesinde maya ve eklenen vitaminlerden başka bir şey olmasın; tuz, baharat ya da aroma eklenmiş çeşni karışımlarını ilk yılda kullanmayın. Bebeklerin fazla tuz alması böbrekleri için iyi değildir, bu yüzden bebeğinizin yemeğine tuz eklemeyin²; Sağlık Bakanlığı da ilk yılda yemeklere tuz eklenmemesini istiyor¹.

Besin mayası pişirme gerektirmez. Sıcak yemeği ya da püreyi bebeğinizin kâsesine aldıktan sonra üzerine bir tutam serpin ve iyice karıştırın; pullar yemeğin nemiyle yumuşar ve dağılır. Kuru pulları kaşıkla tek başına vermeyin.

Serperken paketi bebeğinizin yüzünden uzak tutun ve mayayı onun önünde değil, tezgâhta ekleyin. Maya tozunu solumak, mayaya duyarlı kişilerde alerjik tepki riskini artırabilir⁹.

Aile yemeğine besin mayası katıyorsanız bebeğinizin payını tuz ve çeşni eklenmeden önce ayırın². Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

Boğulma riski

Besin mayasının boğulma riski düşük. Pul ve toz hâlindedir; yemeğe karıştırıldığında ağızda dağılır. Burada riski çoğu zaman mayanın kendisi değil, onu serptiğiniz yiyecek belirler. Mayayı bebeğinizin ayına uygun bir yemeğe katın; bebeğiniz parmaklarıyla lokma toplamaya başladığında hiçbir lokma 1,3 cm'yi geçmesin⁵. Patlamış mısıra besin mayası serpip sunmak için 5 yaşını bekleyin; patlamış mısır bu yaştan küçük çocuklara verilmez⁶.

Bebeğiniz yerken mama sandalyesinde dik otursun⁶; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁵. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁶. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin⁶.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen doğal bir reflekstir, gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, biraz kusabilir⁷. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin⁸.

Boğulma ise sessizdir. Bebek düzgün nefes alamaz, teni morarmaya başlayabilir⁷. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁸. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Besin mayası yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yumurta, inek sütü, yer fıstığı, susam ve glüten içeren tahıllar gibi besinler var; maya bu listede yer almıyor³. Yine de maya proteinlerine duyarlı kişilerde alerjik tepki görülebilir. Ciddi tepkiler çok seyrek bildirilir; maya tozunu solumak riski artırabilir⁹.

İlk denemeyi sade tutun: besin mayasını o gün tek yeni besin olarak, gündüz ve evde verin; sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Mayayı serptiğiniz yemekteki öteki besinleri bebeğiniz daha önce sorunsuz yemiş olsun.

Etiketi de okuyun. Bir çalışmada incelenen besin mayası örneklerinde glüten çok düşük bulundu; bira mayasından yapılan bir besin takviyesinde ise arpa glüteni yüksek çıktı¹⁰. İki ürün birbirinin yerine geçmez.

Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa, ya da ailede alerji öyküsü bulunuyorsa yeni besinlere geçmeden önce doktorunuzla konuşun³. Kızarık, kaşıntılı döküntü, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz besin mayasına ara verip doktorunuza danışın³. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltı, solukluk görürseniz ya da bebeğiniz gevşer, her zamanki gibi tepki vermezse beklemeyin, hemen 112'yi arayın⁴.

Sık sorulanlar

Besin mayasında ebeveynlerin ilk sorusu, onun ekmek mayasıyla aynı şey olup olmadığı. Aynı türden gelir ama ısıyla etkisiz hâle getirilmiştir, hamuru kabartmaz⁹; bira mayasından yapılan takviyeler de ayrı bir üründür¹⁰.

Vegan beslenen ailelerin aklındaki konu B12 vitamini. Bazı besin mayalarına B12 eklenir, bazılarına eklenmez; bunu yalnızca etiket söyler¹¹. Bebeğinizin B12 kaynağını doktorunuzla ya da bir diyetisyenle planlayın¹². Tuzlu çeşni karışımları ise ilk yıl için uygun değildir².

İpuçları

Besin mayasını bebek mutfağında bir tat katıcı gibi kullanın: tabağın kendisi değil, yemeğe karışan bir tutam. Sade ürünü seçin; bebeğinizin payına tuz eklemeyin².

Küçük bir tutam, tanıdık bir püreye yeni bir tat getirir. Serperken tozun bebeğinizin yüzüne gelmemesine dikkat edin; solunan maya tozu duyarlı kişilerde alerji riskini artırabilir⁹. Ürüne B12 eklenip eklenmediğini etiketteki besin değeri tablosu gösterir¹¹.