Lor / süzme peynir

Genel bakış

Lor, peynir yapımından artan peynir altı suyunun ısıtılmasıyla elde edilen taze, yumuşak bir peynirdir. Türk Gıda Kodeksi onu, peynir altı suyundaki süt proteinlerinin ısıyla pıhtılaştırılıp suyundan ayrılmasıyla yapılan ve taze tüketilen peynirler arasında sayar¹⁷. Markette lor çoğunlukla tuzsuz ya da az tuzlu bulunur; süzme peynir adıyla satılan ürünler ise üreticiye göre değişir ve bir kısmı tuzludur.

Lor, Türkiye Beslenme Rehberi'nde süt ürünleri grubunda yer alır. Bu grup kaliteli protein, kalsiyum, fosfor ve çinko verir; ama demir kaynağı değildir². Loru ek gıdada demirli besinlerin yerine değil yanına koyun.

Lora 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu 6. ayda pastörize sütten yapılmış ve tuzsuz peynire yer veriyor¹; Türkiye Beslenme Rehberi de bu koşulla küçük miktarlarda verilebileceğini söylüyor². İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de pastörize, tam yağlı taze peyniri 6. aydan itibaren uygun buluyor⁴. Lor sütten yapılır ve süt alerjeni içerir⁶.

Nasıl sunulur

Lor alırken etikette iki şeye bakın: pastörize sütten yapılmış olsun ve tuzsuz olsun¹. Süzme peynir adıyla satılan ürünlerde tuz oranı üreticiye göre değişir; az tuzlu yazması yetmez, tuzsuz yazanı seçin. Açıkta satılan, nasıl yapıldığı belli olmayan loru almayın; ambalajından çıkarılıp satılan besinlerde etiket bilgisini isteyin². Pastörize sütten yapıldığı açıkça yazan yumuşak peynirler küçük çocuklar için daha güvenli seçimdir⁵.

Lor çabuk bozulan, taze bir peynirdir. Paketini açınca kapalı bir kapta buzdolabında saklayın ve etikette yazan süre içinde, kısa sürede bitirin. Türkiye Beslenme Rehberi soğukta uzun süre bekletilen hazır besinleri ve yumuşak peynirleri listeria adlı bakteriyi taşıyabilen besinler arasında sayıyor; masada iki saatten uzun kalan besini de buzdolabına kaldırmayı öneriyor². Başlamadan önce ellerinizi yıkayın, tezgâhı temiz tutun³.

Lor yumuşak ve nemlidir; çoğu zaman çatalla topaklarını dağıtmanız yeter. Tuz ya da şeker eklemeyin; ilk yılda bebeğin yemeğine tuz girmez, şeker de önerilmez¹. Bal ile tatlandırmayın; bal bir yaşından önce verilmez⁴. Lor tatlısı gibi şekerle hazırlanan tatlılardan da bebeğinize pay ayırmayın. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

kaşıkta yumuşak lor

İlk denemelerde bir iki tatlı kaşığı lor yeterli². Tuzsuz, pastörize loru çatalla ezip topaklarını dağıtın; kuruysa biraz anne sütüyle ya da daha önce denediği yoğurtla yumuşatın. Küçük bir kâseye koyup eliyle almasına izin verebilir ya da bebek kaşığını lorla doldurup ona uzatabilirsiniz; kaşığı kendisi ağzına götürsün¹⁰. Daha önce denediği ezilmiş bir meyveyle karıştırmak da iyi bir başlangıç; bal eklemeyin⁴.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Lorun boğulma riski düşüktür. Yumuşak, nemli bir peynirdir; dil ile damak arasında kolayca ezilir. Kaşar gibi sert peynirlerin parçaları ise küçük çocuklarda boğulma tehlikesi listelerinde yer alıyor⁹. Lorda dikkat edilecek şey, sıkıştırılıp topaklaşmış ya da kurumuş parçalar. Topakları çatalla dağıtın; kurumuş loru biraz yoğurtla ya da anne sütüyle nemlendirin. Ekmeğe sürerken ince bir kat yeterli; kalın sürülen koyu ezmeler ağızda yapışıp soluk yolunu tıkayabilir¹². Küçük lokmaya geçtiğinizde parçalar 1,3 cm'yi geçmesin⁹.

Bebeğiniz mama sandalyesinde dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹². Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁹. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹².

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir. Bebeğin çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken gösterdiği doğal bir reflekstir⁸. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹³. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; dudaklarının içi ya da tırnakları morarabilir^8,9. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁸. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Lor sütten yapılır; İlk Lokma'da da süt alerjeni olarak işaretli.

Loru ilk kez bebeğiniz açken ve gündüz verin; önceki yeni besinden 3–5 gün geçmiş olsun ve aynı gün başka yeni besin başlatmayın¹. Az bir miktarla başlayın; bebeklikteki besin alerjilerinin önemli bir kısmı süt proteininden kaynaklanır². Sorunsuz giden alerjenler sonra bebeğinizin olağan beslenmesinin parçası olmalı⁶.

Tepki çoğunlukla birkaç dakika ile 2 saat içinde çıkar, ama inek sütünde 3 güne kadar gecikebilir⁶. Döküntü, kaşınan ve sulanan gözler, tek seferlik kusma, ishal ya da egzamanın kötüleşmesi görürseniz lora ara verip doktorunuza danışın⁶. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltı, morarma ya da solukluk acil durumdur; bebeğiniz gevşer, her zamanki gibi tepki vermezse de beklemeyin, hemen 112'yi arayın⁷.

Gecikmeli bir bağırsak tepkisi olan FPIES yemekten 1–4 saat sonra tekrarlayan kusma, solukluk ve halsizlikle görülür; bebeklikte en sık tetikleyicisi inek sütüdür. Süt ürünü her gün alınıyorsa tablo sinsi olabilir: kilo alamama, kansızlık. Bebeğiniz halsiz ve solgunsa beklemeyin, 112'yi arayın; daha hafif bir durumda doktorunuza danışın¹⁶.

Lor koyun ya da keçi sütünün peynir altı suyundan da yapılabilir. İnek sütü alerjisi olan bebekte bu sütler de çoğu zaman tepki yapar: keçi sütü, inek sütü alerjisi olan çocukların onda dokuzundan fazlasında tepkiye yol açar¹⁴; Dünya Alerji Örgütü'nün kılavuzu da bu sütlerden kaçınmayı öneriyor¹⁵. Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir alerji varsa, ya da ailede alerji öyküsü bulunuyorsa lora başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁶.

Sık sorulanlar

Lorda ebeveynlerin en çok sorduğu şey, markette süzme peynir adıyla satılan ürünün lorla aynı olup olmadığı ve tuzu. Adı ne olursa olsun, pastörize sütten yapılmış ve tuzsuz olanı seçin^1,17.

Lor tatlısını vermeyin; bebeğin yemeğine şeker ve bal girmez^1,4. Açılmış loru kapalı kapta buzdolabında tutun ve kısa sürede bitirin; yumuşak peynirler listeria taşıyabilir². Koyun ya da keçi sütünden yapılmış lor, inek sütü alerjisinde bir çözüm değildir¹⁴. Bebeklerde laktoz intoleransı sık görülmez¹⁸. Süt alerjisinden şüpheleniyorsanız ya da bebeğinizde egzama varsa önce doktorunuza danışın⁶.

İpuçları

Lorun en kolay yolu tanıdık bir tatla buluşması. Yumuşak dokusu, daha önce denediği ezilmiş bir meyveye ya da sebze püresine kolayca karışır; peynir tuzlu olabildiği için ilk aşamada miktarı küçük tutun¹¹.

Bir bebeğin yeni bir tada ya da kıvama alışması on ya da daha fazla deneme sürebilir³. Lorun hafif ekşimsi tadını ilk seferde sevmezse zorlamayın; başka bir gün, başka bir karışımla yeniden deneyin.