Darı

Genel bakış

Darı, küçük, yuvarlak ve açık sarı taneleri olan bir tahıldır. Markette kabuğu soyulmuş tane ya da un olarak bulunur. Suyla piştiğinde taneler açılır, yumuşar ve kolayca lapa kıvamına gelir; bu yüzden lapa, çorba ve yumuşak pilav için elverişlidir.

Darı glütensizdir. Buğday, arpa ve çavdardan farklı olarak çölyak hastalığında yenebilen tahıllar arasında sayılır⁴. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi tahılları bebeğe pişirip ezerek ya da blenderdan geçirerek, onun kıvamına uygun biçimde vermeyi öneriyor³.

Darıya 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu darıyı ayrıca anmıyor; pirinç ya da bulgur eklenmiş tuzsuz sebze çorbalarını 6. aydan itibaren öneriyor¹. Biz de darıyı bu tahıllarla aynı aya koyuyoruz.

Nasıl sunulur

Darıyı geniş bir tabağa yayıp ayıklayın, sonra ince bir süzgeçte soğuk suyla yıkayın. Yalnızca yiyecek olarak paketlenmiş darı kullanın. Kuş yemi olarak satılan darı insan gıdası olarak hazırlanmaz; bebeğinizin yemeğine koymayın.

Taneleri bol suda, açılıp dağılana ve lapa kıvamına gelene kadar pişirin. Hazır olduğunda bir tane, iki parmağınızın arasında bastırınca kolayca ezilmeli; içi diri kalan taneyi bebeğinize vermeyin. İlk aylarda lapayı çatalla ezin ya da blenderdan geçirip bebeğinizin denediği bir sebze püresine katın; bebeğiniz alıştıkça daha tanecikli kıvamlara geçin^2,3.

Bebeğin payına tuz, şeker ya da bulyon tablet eklemeyin. Sıcak yemeği soğutun ve ısısını kendiniz deneyin². Pişmiş darıyı oda sıcaklığında bekletmeyin: bazı bakterilerin sporları pişirmeden sağ çıkabilir, bu yüzden 1 saat içinde soğutup buzdolabına kaldırın¹¹. Pişmiş pirinç için önerilen kuralı darıda da uygulayın: 24 saat içinde kullanın ve yalnızca bir kez ısıtın¹¹. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

darı lapası

Darıyı taneler dağılıp lapa kıvamına gelene kadar pişirin, sonra çatalla ezin ya da blenderdan geçirin⁶. Bebeğinizin daha önce denediği kabak ya da havuç püresiyle karıştırıp koyu, kaşıkla alınabilen bir kıvam hazırlayın; tek tek ayrılan tane kalmasın. Başlangıçta birkaç çay kaşığı yeterli; dolu kaşığı uzatın ya da kaşığı bebeğiniz kendisi tutsun².

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Lapa ya da ezme kıvamında pişmiş darının boğulma riski düşüktür; riski düşük tutan şey kıvamdır. ABD'nin hastalık kontrol merkezi besinleri çocuğun gelişimine uygun biçim, boyut ve dokuda hazırlamayı öneriyor ve ezmenin boğulmayı önlemeye yardım ettiğini belirtiyor⁶. Darıyı taneler dağılana kadar pişirin ve ilk aylarda ezerek verin. Büyüyen çocukta da taneleri yoğurda ya da sulu bir yemeğe bağlayın; kuru ve dağılan tane vermeyin, ağızda toplanmayan küçük taneler bebeği öksürtebilir. Patlamış mısır gibi kıtır atıştırmalıkları küçük çocuğunuza vermeyin⁶; patlatılmış darı da bu türdendir.

Bebeğiniz yerken dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın². Yürürken ya da oynarken ağzında yemekle dolaşmasın⁷; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹³.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür; bu, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken çıkan doğal bir reflekstir. Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir, bebek kusabilir⁸. Öğüren ya da öksüren bebeğinizin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹⁴.

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ses çıkaramaz; dudaklarının içi ya da cildi morarabilir⁸. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁸. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Darı yaygın alerjenlerden değildir; İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin bebeklerde alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yer almaz⁹. Yine de seyrek ama ağır tepkiler bildirilmiştir. Kafes kuşu besleyen, alerjiye yatkın kişilerde kuş yemindeki darıyı solumanın darıya duyarlılık yarattığı ve bu kişilerde darı yedikten sonra alerjik tepkiler görüldüğü anlatılmıştır⁵. Evde kafes kuşu varsa ve bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa başlamadan önce doktorunuza danışın.

Darı glütensizdir ve çölyak hastalığında yenebilen tahıllar arasında sayılır⁴. Baharatlı ya da karışım hâlinde paketlenmiş ürünlerde glüten bulunabilir; etiketi okuyun⁴. Ailenizde çölyak varsa ya da bebeğinize çölyak tanısı konduysa hangi ürünleri seçeceğinizi doktorunuza sorun.

İlk denemeyi az miktarla, gündüz saatinde ve o gün tek yeni besin olarak yapın; sonraki yeni besine geçmek için 3–5 gün bekleyin^1,2. Döküntü, kaşıntı, gözlerde sulanma, öksürük ya da tek seferlik kusma görürseniz darıya ara verip doktorunuza danışın⁹. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltı, vücuda yayılan kurdeşen ya da bebeğin gevşeyip her zamanki gibi tepki vermemesi acil durumdur: hemen 112'yi arayın¹⁰.

Sık sorulanlar

Darıda ebeveynlerin ilk sorusu glüten. Darı glütensiz bir tahıldır ve çölyak hastalığında yenebilen tahıllar arasında sayılır⁴. Pişmiş darıyı ezerek ya da yoğurda, sulu bir yemeğe bağlayarak verin; kuru ve dağılan tane vermeyin⁶.

Başlangıç ayı ve kuş yemi olarak satılan darı da sık soruluyor. Sağlık Bakanlığı tahıllı sebze çorbalarını 6. aydan itibaren öneriyor¹; kuş yemindeki darı ise bazı kişilerde solunum yoluyla alerjiye yol açabiliyor⁵.

İpuçları

Darının mutfaktaki kolaylığı çabuk lapa olması: bol suyla pişirildiğinde taneler dağılır ve kendiliğinden yumuşak bir kıvam oluşur. Aynı tencereden önce ezilmiş bir lapa, sonra tanecikli bir ezme, en sonunda da yumuşak bir pilav çıkar^2,3.

Kurallar her aşamada aynı kalır: tuz ve şeker yok, ısı denenir²; pişmiş darı bekletilmeden soğutulur¹¹. Bebeğinizin ilk denemede geri çevirdiği tadı sonraki günlerde yeniden sunun; yeni bir tada ve dokuya alışmak 10 denemeyi ya da daha fazlasını gerektirebilir².