Arpa şehriye

Genel bakış

Arpa şehriye, adını arpa tanesine benzeyen biçiminden alan küçük bir makarnadır; arpadan değil, buğday irmiğinden yapılır. Türk mutfağında çoğu zaman tereyağında kavrulup pirinçle birlikte pilava katılır, sebze yemeklerine ve çorbalara da girer. Pişince taneler yumuşar ve birbirine tutunur.

Makarna, durum buğdayı ve sudan yoğrulan bir hamurdan yapılır; enerji verir, demir ve B vitaminleri içerir¹⁵. Arpa şehriye de bir makarna olduğu için glüten taşır; çölyakta yenmeyen besinler arasında durum buğdayı ve irmik de sayılır⁸. Buğday, bebeklerde alerjik tepkiye yol açabilen besinlerden olduğu için ilk denemeyi bir alerjen gibi planlayın⁵.

Arpa şehriyeye 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu şehriyeyi adıyla anmıyor; ama tarhana çorbası ve bulgurlu sebze çorbası gibi buğday ürünlerini bu aydan itibaren öneriyor¹. Biz de arpa şehriyeyi makarnayla aynı aya koyuyoruz. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de makarnayı 6. ay civarındaki nişastalı besinler arasında sayıyor³.

Nasıl sunulur

Sade, yumurtasız arpa şehriye seçin; paketteki içerik listesine bakın. Şehriyeyi bol suda, paketteki süreden biraz daha uzun haşlayın; taneler parmaklarınızın arasında kolayca ezilecek kadar yumuşasın. Haşlama suyuna tuz koymayın, bebeğin yemeğine tuz ve şeker eklemeyin³.

Sade şehriye taneleri ağızda dağılır ve bebeği öğürtebilir. İlk haftalarda haşlanmış şehriyeyi bebeğinizin daha önce denediği bir sebze püresiyle ya da tuzsuz sebze çorbasıyla karıştırıp çatalla ezin; taneler birbirine tutunsun³. Aile pilavını tereyağı ve et suyuyla yapıyorsanız bebeğin payını ayrı pişirin; bulyon tablet ve hazır et suyu çoğu zaman tuzludur⁴. Tereyağı sütten yapılır ve süt alerjik tepkiye yol açabilen besinlerdendir⁵; bebeğiniz süt ürünlerini ayrıca denemeden kullanmayın.

Sıcak yemeği soğutun ve ısısını kendiniz deneyin². Sade haşlanmış şehriyeyi 1–2 saat içinde soğutup buzdolabına kaldırın ve 2 gün içinde kullanın¹⁴. Pirinçle pişen şehriyeli pilavı ise 1 saat içinde soğutup 24 saat içinde tüketin¹⁵; yalnızca bir kez ısıtın¹⁴. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

ezilmiş şehriye

Arpa şehriyeyi iyice yumuşayana kadar haşlayın ve bebeğinizin daha önce denediği bir sebze püresiyle karıştırıp çatalla ezin; taneler püreye gömülsün, kuru ve dağınık kalmasın³. Başlangıçta birkaç çay kaşığı yeterli. Kaşığı doldurup uzatın, bebeğiniz ağzını açınca verin; isterse kaşığı kendisi tutsun². Glütenli besinlerde ilk haftalarda büyük miktarlardan kaçınılması öneriliyor⁷.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski düşük. İyice haşlanmış arpa şehriye yumuşaktır; çocuk sağlığı kaynaklarının yüksek riskli saydığı sosis, bütün üzüm, kuruyemiş ya da çiğ havuç gibi besinler arasında yer almaz¹¹. Risk az pişmiş, sert kalmış tanelerden ve kuru, dağınık kıvamdan gelir. Şehriyeyi tam yumuşatın; püreyle, sosla ya da çorbayla nemli tutun. Pilava kattığınız et ve sebze parçaları 1,3 cm'yi geçmesin¹¹.

Bebeğiniz yerken dik otursun². Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹². Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemek olmasın¹¹; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹². Küçük kesilmiş olsa bile çocuk ağzına bir anda fazla yiyecek doldurabilir; şehriyeyi tabağa azar azar koyun¹².

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Bu, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen normal bir reflekstir ve gürültülüdür; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir, bebek kusabilir¹⁰. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın: göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹³.

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ses çıkaramaz; dudakları ya da cildi morarabilir¹⁰. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹⁰. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Arpa şehriye buğdaydan yapılır ve glüten içerir⁸; İlk Lokma'da da buğday alerjeni olarak işaretli. Buğday, bebeklerde alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayılır^5,6. İlk denemeyi bebeğiniz açken ve gündüz yapın, o gün başka yeni besin vermeyin; bir sonraki yeni besine geçmek için 3–5 gün bekleyin¹. Birkaç kaşıkla başlayın, sorun olmazsa miktarı yavaş yavaş artırın⁶.

Pilavın içine de bakın. Tereyağı süt içerir; süt ayrı bir alerjendir⁵. Bebeğinizin henüz denemediği bir alerjeni şehriyeyle birlikte vermeyin. Sorunsuz giden alerjeni olağan beslenmede tutmak alerji riskini azaltmaya yardımcı olabilir⁵. Şiddetli egzaması ya da bilinen bir besin alerjisi olan bebekte başlamadan önce doktorunuzla konuşun^5,6.

Tepki çoğunlukla birkaç dakika içinde, bazen 2 saate kadar çıkar. Döküntü, gözlerde kızarıklık ve sulanma, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz şehriyeye ara verip doktorunuza danışın⁵. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma ya da bebeğin solup gevşemesi acil durumdur: beklemeyin, 112'yi arayın¹⁶.

Buğday alerjisi ile çölyak hastalığı aynı şey değildir. Buğday alerjisi çoğu çocukta zamanla geçer: izlenen buğday alerjili çocukların yarısından fazlasında 8 yaşına kadar geçmişti⁹. Çölyakta ise glüten ömür boyu beslenmeden çıkarılır⁸.

Bu malzemeyle tarifler

• Şehriye çorbası
• Tavuk suyu çorbası

Sık sorulanlar

Arpa şehriyeyle ilgili soruların çoğu glütenden ve pilavdan gelir. Şehriye buğdaydan yapıldığı için glüten içerir⁸. Glütenin ilk yıl içinde hangi ayda tanıtıldığı çölyak riskini değiştirmiyor; yine de ilk haftalarda büyük miktarlardan kaçınmak öneriliyor⁷.

Aile sofrasındaki şehriyeli pilav da sık soruluyor: tereyağı, et suyu ve tuz bebeğin tabağına nasıl uyarlanır. Bebeğin payını tuz ve bulyon olmadan pişirin⁴.

İpuçları

Arpa şehriyenin kolaylığı, aynı paketten her aya uygun bir tabak çıkmasıdır: önce sebze püresine ezilmiş yumuşak taneler, sonra sosla topaklanmış şehriye, bir yaşından sonra da aile pilavından tuzsuz bir pay^2,3. Değişen şey kıvamdır.

Bebeğinizin taneleri kendi eliyle toplamasına izin verin. Bir kez geri çevirdiği bir dokuyu sonraki günlerde yeniden sunun; alışmak 10 denemeyi ya da daha fazlasını gerektirebilir². Fazla pişirdiğiniz şehriyeyi bekletmeden soğutup kaldırın¹⁵.