Kefir

Genel bakış

Kefir, sütün kefir danesiyle ya da hazır başlatıcı kültürle mayalanmasıyla yapılan ekşimsi, kremsi bir süt içeceği. Gıda mevzuatı onu, kendine özgü süt asidi bakterilerini ve mayaları birlikte içeren fermente bir süt ürünü olarak tanımlıyor⁸. Yapımında inek, koyun, keçi ya da manda sütü kullanılabilir¹⁸.

Kefir süt ürünleri grubundadır: kaliteli protein, kalsiyum, fosfor, çinko ve B vitaminleri verir. Demir kaynağı ise değildir². Bu yüzden ek gıdada demirli besinlerin yerine değil, yanına koyun.

Kefire 6. aydan itibaren yemeğin içinde başlayabilirsiniz. Türkiye Beslenme Rehberi, pastörize fermente süt ürünlerinin 6. aydan itibaren ek gıdada kullanılabileceğini söylüyor²; Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu da yoğurdu bu aydan itibaren sayıyor¹. İçecek olarak ise 12. ayı bekleyin. İlk yılda bebeğinizin içeceği anne sütü ya da mama, ek gıdaya geçince de biraz sudur^1,4. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de inek sütünü 12. aydan önce ana içecek olarak önermiyor, yemeğe katılmasına ise 6. aydan itibaren izin veriyor³. Biz de bu ayrımı izliyoruz. Kefir sütten yapılır ve süt alerjeni içerir⁹.

Nasıl sunulur

Bebeğiniz için sade, şekersiz, tam yağlı ve pastörize sütten yapılmış kefir seçin. Mevzuat, aromalı ya da çeşnili fermente süt ürünlerine şeker ya da tatlandırıcı katılmasına izin veriyor⁸; iki yaşından küçük çocuğun beslenmesinde eklenmiş şekere yer yok. Etiketteki içindekiler listesine bakın; şeker eklenmemiş ürünü seçin⁶. Yağı azaltılmış süt ürünlerini iki yaşından önce vermeyin².

Kefiri evde kefir danesiyle yapıyorsanız yalnızca pastörize süt kullanın. Çiğ süt ve çiğ sütten yapılan ürünler çocuğu ağır hasta edebilecek mikroplar taşıyabilir⁵. Başlamadan ellerinizi yıkayın, kavanozu, süzgeci ve tezgâhı temiz tutun³.

İlk yılda kefiri yemeğin içinde kullanın: bebeğinizin daha önce denediği şekersiz muhallebiye, tahıl lapasına ya da sebze püresine az miktarda karıştırın. Tuz ve şeker eklemeyin¹. Bal ile tatlandırmayın; bal 1 yaşından önce verilmez⁷. Kefiri biberona ya da emzikli alıştırma bardağına koymayın; bu kaplara anne sütü, mama ve su dışında bir şey konmaz⁴. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

lapaya karışık kefir

Kefiri bu dönemde içecek olarak değil, yemeğin içinde verin. Bebeğinizin daha önce denediği tahıl lapasına, şekersiz muhallebiye ya da sebze püresine az miktarda sade kefir karıştırın; kıvam kaşıktan yavaşça akacak kadar yumuşak olsun. Türkiye Beslenme Rehberi pastörize fermente süt ürünlerini 6. aydan itibaren ek gıdada kullanılabilir sayıyor². Kaşığı bebeğinize uzatın, isterse kendisi tutsun³. Bardakta kefir içecek sayılır; onu 12. aya bırakın⁴.

12 ay +

24 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Kefir akışkan bir süt ürünü; boğulma riski yok denecek kadar az. Kılavuzların boğulma tehlikesi listelerinde kuruyemiş, bütün üzüm, çiğ sebze ve meyve parçaları, sert ya da yapışkan şekerler gibi sert, yuvarlak ya da yapışkan yiyecekler sayılır; kefir bunların arasında yer almaz¹⁴. Yine de bir yudum ya da bir kaşık yanlış yola kaçıp bebeğinizi öksürtebilir.

Bebeğiniz yerken dik otursun; böylece rahat yutar³. Bardakla vermeye başladığınızda bardağı yarıdan az doldurun ki yudumlar küçük kalsın. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın³. Yürürken, koşarken ya da yatakta yemesin¹⁵. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹⁵.

Öğürme sesli olur; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir. Çiğnemeyi ve yutmayı öğrenen bebeğin doğal bir refleksidir¹³. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹⁶. Boğulma ise sessizdir¹³. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; rengi morarabilir¹⁴. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹⁶. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Kefir sütten yapılır ve sütün proteinlerini taşır; İlk Lokma'da da süt alerjeni olarak işaretli. İnek sütü, ek gıda döneminde alerjik tepkiye yol açabilen besinlerdendir⁹.

Bebeğiniz süt ürünleriyle henüz tanışmadıysa önce sade yoğurtla başlayın, kefiri sonra ekleyin. Yeni besini bebeğiniz açken ve gündüz verin; önceki yeni besinden 3–5 gün geçmiş olsun ve aynı anda birden fazla yeni besin başlatmayın¹. Sorunsuz giden alerjenler sonra bebeğinizin olağan beslenmesinin parçası olmalı⁹.

Tepki çoğunlukla birkaç dakika ile 2 saat içinde çıkar, ama inek sütünde 3 güne kadar gecikebilir. Döküntü, tek seferlik kusma, ishal ya da egzamanın kötüleşmesi görürseniz kefire ara verip doktorunuza danışın⁹. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltı, morarma ya da solukluk acil durumdur; beklemeyin, hemen 112'yi arayın¹⁰.

Süt, besin proteinine bağlı enterokolit sendromunun (kısaca FPIES, bağırsakları etkileyen gecikmeli bir besin tepkisi) en sık nedenlerindendir: yedikten 1–4 saat sonra tekrarlayan kusma, gevşeklik ve solukluk görülür¹⁹. Bebeğiniz halsiz ve solgunsa 112'yi arayın; daha hafif bir durumda doktorunuza danışın.

İnek sütü alerjisinde keçi, koyun ya da manda sütünden yapılan kefir de tepki yapabilir; bu sütlerden de kaçınılması öneriliyor. Çocukluktaki süt alerjisi ise çoğu zaman geçer¹¹. Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir alerji varsa önce doktorunuzla konuşun⁹.

Sık sorulanlar

Kefirde en çok sorulan şey zamanlama: neden yemekte 6. aydan, içecek olarak 12. aydan. İlk yılın içeceği anne sütü ya da mama ve sudur, pastörize fermente süt ürünleri ise yemeğin içinde 6. aydan itibaren yer alabilir^1,2.

Kefirin bağışıklığı ya da sindirimi güçlendirdiğini söyleyecek kanıt yok; fermente besin ile probiyotik ayrı kavramlardır². Kefir mayalanırken az miktarda alkol de oluşur¹⁸. Laktoz intoleransı bebeklerde sık görülmez ve bir sindirim sorunudur, süt alerjisi ise bağışıklık sisteminin tepkisidir¹². Kefir günlük süt ürünü payının içindedir; fazla süt içen çocuk başka besinlere iştah bulamayabilir⁵. Süt alerjisinden şüpheleniyorsanız önce doktorunuza danışın⁹.

İpuçları

Kefirin ekşi tadı ilk kaşıkta şaşırtabilir. Bebeğinizin sevdiği bir lapaya ya da püreye az miktarda karıştırarak başlayın, zamanla oranı artırın. Yeni bir tada alışmak 10 ya da daha fazla deneme sürebilir; yüzünü buruşturursa zorlamayın, başka bir gün yeniden sunun³.

Tatlandırmak gerekiyorsa şeker ya da bal yerine bebeğinizin daha önce denediği ezilmiş bir meyveye başvurun; bebeğin şekere ve tatlandırıcıya ihtiyacı yoktur⁷. Kefiri aile sofrasında, sizin de yediğiniz bir yemeğin yanında sunmak tadı tanıdık kılar.