Parmesan

Genel bakış

Parmesan, İtalya'dan gelen sert, kuru ve kırılgan bir peynirdir; çoğunlukla rendelenip makarnaya, çorbaya ya da sebze yemeğine serpilir. Geleneksel Parmigiano Reggiano çiğ inek sütünden yapılır: telemesi ısıtılıp pişirilir, kalıba alınır, 18–25 gün tuzlu suda bekletilir ve en az 12 ay olgunlaştırılır¹³. Tadının keskinliği de bu uzun olgunlaşmadan gelir.

Peynir kalsiyum, protein ve vitamin verir³. Parmesanın tuzu ise yüksektir; tuzlu suda bekletilmesi bunun bir nedeni¹³. Bebek için önemli olan da bu: peynirler genel olarak tuzlu besinlerdir ve ilk aylarda az miktarda kullanılmalıdır¹⁰.

Parmesana 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz, ama peynir olarak değil, yemeğe katılan bir tutam olarak. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu 6. ayda pastörize sütten yapılmış ve tuzsuz peynire yer veriyor¹; İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de pastörize, tam yağlı peyniri 6. aydan itibaren uygun buluyor³. Parmesanın tuzsuzu olmaz. Bu yüzden ilk yılda bebeğinizin asıl peyniri tuzsuz lor ya da tuzsuz beyaz peynir olsun; parmesanı ince rendeleyip yemeğe çok az katın. Parmesan sütten yapılır ve süt alerjeni içerir⁵.

Nasıl sunulur

Parmesan alırken önce etikete bakın: pastörize sütten yapıldığı yazanı seçin^1,10. Pek çok peynir pastörize edilmemiş sütten yapılır ve listeria adlı, ağır hastalık yapabilen bir bakteri riski nedeniyle bunlardan kaçınmak daha iyidir; etikette çiğ sütten yapıldığı yazan parmesanı yalnızca iyice pişen bir yemeğin içinde kullanın, çünkü pişirme listeriayı öldürür³. Sıcak makarnanın üstüne serpmek pişirme sayılmaz.

Parmesanı rendenin en ince gözünden geçirin; toz gibi ince rende yemeğe kolay karışır ve ağızda topak yapmaz. Bebeğinizin payı için bir tutam yeter. Peynir çok tuzlu olabildiği için ilk aşamada yalnızca küçük miktarlar kullanılır¹⁰. Aynı yemeğe ayrıca tuz eklemeyin; bebeklerin tuzlu yiyecek yememesi gerekir, çünkü tuz böbrekleri için iyi değildir².

Ailenin tabağına parmesan serpecekseniz bebeğinizin payını önceden ayırın. Hazır sos, hazır yemek ve paket ürünlerdeki parmesan, yemeğin geri kalanındaki tuzla birlikte gelir; bunları vermeyin³. Başlamadan önce ellerinizi yıkayın, tezgâhı temiz tutun; yemeği ılıtıp sıcaklığını denedikten sonra verin². Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

püreye ince rende

Pastörize sütten yapılmış parmesanı rendenin en ince gözünden geçirin. Bir tutamı, bebeğinizin daha önce denediği ılık bir sebze püresine iyice karıştırıp kaşıkla verin. Peynir çok tuzlu olabildiği için miktar küçük kalsın¹⁰. Bu dönemde parmesanı bebeğinizin eline vermeyin; küp, parça ya da dilim kesmeyin, yalnızca ince rendeleyip püreye karıştırın⁹. Sert parmesan kemirildiğinde ağza kırıntı kopabilir.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Parmesanın boğulma riski orta düzeyde. İnce rendelenip yemeğe karıştırıldığında risk düşer; asıl tehlike parçadadır. Parmesan sert ve kırılgandır: kemirilen bir parçadan ağıza sert, köşeli kırıntılar kopabilir, çiğnenmeden yutulmaya çalışılabilir. Peynir parçaları küçük çocuklarda boğulma tehlikesi listelerinde yer alıyor⁸. Küp ya da blok peynir vermeyin; peyniri rendeleyin ya da çok ince dilimleyin⁹. Küçük parçaya geçtiğinizde parçalar 1,3 cm'yi geçmesin⁹. Bol parmesanla eritilmiş yemeklerde de peynir uzayıp yapışkan bir topak oluşturabilir; yapışkan besinler çiğnemesi zor, bütün yutulması kolay besinler arasında sayılıyor⁹.

Bebeğiniz yerken dik otursun². Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın². Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁸. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹¹.

Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir. Çiğnemeyi ve yutmayı öğrenen bebeğin doğal bir refleksidir⁷. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin¹². Boğulma ise sessizdir: bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; dudakları ya da tırnakları morarabilir^7,8. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹². Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Parmesan inek sütünden yapılır; İlk Lokma'da da süt alerjeni olarak işaretli. İnek sütü, bebeklerde alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasındadır⁵.

Süt ürününü ilk kez veriyorsanız bebeğiniz açken ve gündüz deneyin; önceki yeni besinden 3–5 gün geçmiş olsun ve aynı gün başka yeni besin başlatmayın¹. Parmesanla değil, daha yumuşak ve tuzsuz bir süt ürünüyle, yoğurt ya da lorla başlamanız daha kolay olur. Sorunsuz giden süt ürünleri sonra bebeğinizin olağan beslenmesinde kalsın⁵.

Tepki çoğunlukla birkaç dakika içinde başlar, ama inek sütünde belirtiler 3 güne kadar gecikebilir⁵. Kaşıntılı kızarıklık, kaşınan ve sulanan gözler, tek seferlik kusma, ishal ya da egzamanın kötüleşmesi görürseniz parmesana ara verip doktorunuza danışın⁵. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda ani şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltı, morarma ya da solukluk acil durumdur; bebeğiniz gevşer, her zamanki gibi tepki vermezse de beklemeyin, hemen 112'yi arayın⁶.

Süt döküntü yapmadan da tepki verebilir. Besin proteinine bağlı enterokolit sendromu (kısaca FPIES, bağırsakları etkileyen gecikmeli bir besin tepkisi) yemekten 1–4 saat sonra tekrarlayan kusma, solukluk ve halsizlikle görülür; bebeklikte en sık tetikleyicisi inek sütüdür. Bebeğiniz halsiz ve solgunsa beklemeyin, 112'yi arayın; daha hafif bir durumda doktorunuza danışın¹⁵.

Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir alerji varsa, ya da ailede alerji öyküsü bulunuyorsa süt ürünlerine başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁵.

Sık sorulanlar

Parmesanda ebeveynlerin ilk sorusu tuz. Sağlık Bakanlığı bebek için tuzsuz peynir öneriyor; parmesan ise tuzlu suda bekletilerek yapılan, tuzu yüksek bir peynir^1,13. Bu yüzden ilk yılda yalnızca yemeğe katılan bir tutam olarak kalır.

Geleneksel parmesan çiğ sütten yapılır¹³; pişirmeden serpeceğiniz parmesanın etiketinde pastörize yazsın, çiğ sütten yapılmışı yalnızca iyice pişen bir yemekte kullanın^3,4. Diş çıkaran bebeğe kemirmesi için parmesan parçası vermeyin; peynir parçaları boğulma tehlikesi listelerinde yer alıyor, peyniri rendeleyin^8,9. Laktoz intoleransı ise bebeklerde sık görülmez¹⁶. Süt alerjisinden şüpheleniyorsanız ya da bebeğinizde egzama varsa önce doktorunuza danışın⁵.

İpuçları

Parmesanın bebek mutfağındaki yeri bir çeşni gibidir: tuzsuz pişirdiğiniz sebze püresine ya da çorbaya serpilen bir tutam ince rende, tabağa yeni bir tat katar. Peynir çok tuzlu olabildiği için ilk aşamada küçük miktarlar yeter¹⁰.

Bebeğinizin asıl peyniri ilk yılda tuzsuz ve pastörize sütten yapılmış olsun¹. Parmesanı arada bir, aile yemeğinin bebeğe uyarlanmış hâlinde kullanın. Rendeyi az hazırlayın; böylece miktarı gözünüzle kolayca ayarlarsınız.