Turna yemişi

Genel bakış

Turna yemişi, Kuzey Amerika'nın nemli topraklarında yetişen bodur bir çalının meyvesi¹⁵. Tanesi küçük, yuvarlak, parlak kırmızıdır; çiğken serttir. Taze, dondurulmuş ya da kurutulmuş olarak satılır.

Turna yemişine 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu meyve püresine bu aydan itibaren yer veriyor¹. Çiğ taneyi bebeğinize vermeyin, pişirip ezin: sert meyveler yumuşasın diye pişirilir².

Tadı da bilmeniz gereken bir nokta. Turna yemişi doğal olarak çok ekşi bir meyvedir; bu yüzden piyasadaki kurusu ve içecekleri tadı yumuşasın diye şekerle tatlandırılmış olabilir¹². Bebeğin yemeğine şeker eklenmez¹, 24 aydan küçük çocuklar için de eklenmiş şeker önerilmiyor; 12 aydan küçük bebeklere meyve suyu da verilmiyor¹³. Biz de şekerli kurusunu ve şekerli içecekleri 24. aya, turna yemişi suyunu 12. aya bırakıyoruz.

Nasıl sunulur

Taze turna yemişini bir süzgece alıp akan suyun altında yıkayın; buruşmuş, yumuşamış ya da küflenmiş taneleri ve sap kalıntılarını ayıklayın. Dondurulmuş paketi çiğ vermeyin. İthal dondurulmuş meyvelerde hepatit A ve norovirüs salgınları görüldü; İrlanda gıda güvenliği kurumu bu meyveleri yemeden önce bir dakika kaynatmayı öneriyor¹⁸.

Taneleri az suyla bir tencereye koyun ve kabukları çatlayıp iyice yumuşayana kadar kaynatın; sert meyve pişirilerek yumuşatılır². Soğuyunca çatalla iyice ezin ya da blenderdan geçirin, bütün tane kalmasın. Ekşiliği gidermek için şeker ya da şurup eklemeyin; ilk yılda şeker ve şeker eklenmiş besinler önerilmiyor¹. Ezmeyi bebeğinizin daha önce denediği tatlı bir meyve püresine, yoğurda ya da lapaya karıştırın.

Kurutulmuş turna yemişi alırken etiketi okuyun: şekerle tatlandırılmış olabilir¹², kükürt dioksit de içerebilir⁹. Kuru meyveyi bir yaşından önce hiçbir zaman bütün vermeyin³; bütün kuru taneyi 4 yaşına kadar önermiyoruz⁵. Pişirdiğiniz ezmeyi bir iki saat içinde soğutup buzdolabına koyun ve iki gün içinde kullanın¹⁷. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

pişmiş ezme

Turna yemişi tanesi bebeğinizin ağzına bütün sığacak kadar küçük ve çiğken sert; bu yüzden ilk aylarda onu yalnızca pişirip ezerek verin^2,4. Taneleri az suda, kabukları çatlayıp yumuşayana kadar kaynatın; dondurulmuş taneleri en az bir dakika kaynatın¹⁸. Soğuyunca çatalla ezin ya da blenderdan geçirin, kabuk topağı ve bütün tane kalmasın. Bir iki çay kaşığı ezmeyi yoğurda, lapaya ya da tatlı bir meyve püresine karıştırın. Bastırılmış tanelere 9. ayda geçebilirsiniz.

9 ay +

12 ay +

24 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski yüksek. Turna yemişi küçük, yuvarlak ve çiğken sert bir tanedir. Kesilmemiş küçük meyveler, sert çiğ meyve parçaları ve pişirilmemiş kuru meyveler küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilen besinler arasında sayılıyor⁴. Amerikan Pediatri Akademisi yüksek riskli besinleri 4 yaşına kadar vermemeyi öneriyor⁵; biz turna yemişini de bu grupta sayıyor, bütün taneyi 4 yaşına kadar vermiyoruz.

Riski azaltan yol, taneyi pişirip yumuşatmak ve ezmek, bastırmak ya da çok ince kıymak. Kekte, kurabiyede ya da pilavda bütün kalmış tane pişmiş olsa da bütün tanedir; çocuğunuzun payında ayıklayın ya da ezin.

Bebeğiniz yerken dik otursun; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁵. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁶. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin⁶.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, hatta biraz kusabilir. Yemeyi öğrenirken görülen doğal bir reflekstir⁷. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın: göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın⁸.

Boğulma ise sessizdir: bebek nefes alamaz; dudaklarının içi, diş etleri ya da tırnakları morarabilir. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁷. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Turna yemişi yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde meyveler yer almıyor; aynı listede ise kuru meyvelerde ve meyve sularında bazen bulunan kükürt dioksit var⁹. Kükürt dioksit bir sülfittir. Sülfit hassasiyeti çoğu zaman gerçek bir alerji değildir, ama astımı olanların bir kısmında hırıltı, göğüste sıkışma ve öksürük yapabilir¹¹.

Turna yemişi yerken bebeğinizin ağzının çevresi kızarabilir. Çilek, turunçgiller ve pek çok başka besin bebeklerde ağız çevresinde böyle bir döküntü yapabilir; bu durumda besini bırakmanız gerekmez¹⁰.

Turna yemişini o gün tek yeni besin olarak, gündüz saatlerinde verin; bir sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Kaşıntılı kızarıklık, kızarık ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz turna yemişine ara verip doktorunuza danışın. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme ya da nefes almakta zorlanma görürseniz beklemeyin, 112'yi arayın¹⁹. Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa, ailede alerji öyküsü bulunuyorsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁹.

Sık sorulanlar

Turna yemişiyle ilgili sorular çoğunlukla üç konuda toplanıyor: kurusu ve suyu ne zaman verilir, idrar yolu enfeksiyonuna iyi gelir mi, bütün tane ne zaman verilir. Şekerle tatlandırılmış kurusu 24. aydan, turna yemişi suyu 12. aydan önce yok¹³; turna yemişi var olan bir idrar yolu enfeksiyonunu tedavi etmez¹⁵; bütün tane de 4 yaşına kadar verilmez⁵. Ağız çevresindeki kızarıklık çoğu zaman alerji değildir; yemekten sonra ağız çevresini ıslak bir bezle silmek işe yarayabilir¹⁰.

İpuçları

Turna yemişinin ekşiliğini şeker eklemeden dengelemek kolay: pişirip ezdiğiniz taneleri bebeğinizin tanıdığı tatlı bir meyve püresine, yoğurda ya da lapaya karıştırın. İlk yılda şeker ve şeker eklenmiş besinler önerilmiyor¹.

Dondurulmuş taneler hazırlığı kısaltır; ithal paketi bir dakika kaynatmanız yeter¹⁸. Bir seferde biraz fazla pişirip ezmeyi küçük porsiyonlar hâlinde dondurabilir, gerektikçe buzdolabında çözdürebilirsiniz¹⁷.