Ejder meyvesi (pitaya)

Genel bakış

Ejder meyvesi, bir kaktüs türünün meyvesi¹². Pembe-kırmızı kabuğunun tepesi yeşilimsidir; içi beyaz ya da koyu pembe-kırmızı olabilir. Sarı kabuklu, beyaz etli bir türü de var¹⁴. Etin içine serpilmiş küçük siyah tohumlar meyveyle birlikte yenir.

Olgun ejder meyvesi çok sulu ve yumuşaktır; etinin büyük kısmı sudur. Lif, magnezyum gibi mineraller ve kırmızı etli türlerde rengi veren betalain adlı pigmentler içerir. Asidi düşük, hafif tatlı bir meyvedir¹⁴.

Ejder meyvesine 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu meyve püresine bu aydan itibaren yer veriyor¹. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de yumuşak meyveyi ilk parmak besinleri arasında sayıyor². Ejder meyvesi alerjisi seyrek bildiriliyor¹²; yine de ilk denemeyi az miktarla ve gündüz yapın¹.

Nasıl sunulur

Olgun ejder meyvesi seçin. Kestiğinizde eti baş ve işaret parmağınız arasında kolayca ezilmeli; bebeklere uygun yumuşaklık budur⁵. Hâlâ sert ve çıtır kalan meyveyi bebeğinize vermeyin; çiğ ve sert meyve parçaları küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilir⁴.

Ellerinizi sabunla yıkayın. Meyveyi kesmeden önce kabuğunu akan suyun altında ovarak yıkayın, temiz bir bezle kurulayın; böylece kabuktaki kir ve mikroplar bıçakla etine geçmez¹⁸. Sonra meyveyi uzunlamasına ikiye kesin ve eti kaşıkla kabuğundan ayırın. Kabuk bebeğin payına girmesin: meyve kabukları zor çiğnenir ve soluk yolunu kapatabilir⁵. Etteki küçük siyah tohumları ayıklamanız gerekmez.

Ejder meyvesini pişirmeyin; olgun eti çatalla ezebilir ya da parmak besini olarak kesebilirsiniz². Kesilmiş eti çok kaygandır, bebeğinizin eline vermeden önce yüzeyini kâğıt havluyla hafifçe kurulayın. Meyveye şeker eklemeyin¹; suyunu sıkmak yerine meyvenin kendisini verin¹⁹. Hazırladığınız ezmeyi buzdolabında saklayıp 2 gün içinde kullanın²⁰. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

uzun şeritler

Olgun ejder meyvesini ikiye kesin, eti kabuğundan ayırın ve yaklaşık 6 cm uzunluğunda, 2 cm genişliğinde şeritler kesin. Bu boydaki şerit ağzına tümüyle sığmaz; bebeğiniz bir ucunu avucunda tutup öbür ucunu kemirir ve emer³. Dişi olmasa da diş etleriyle parça koparabilir. Bu yüzden şerit baş ve işaret parmağınız arasında kolayca ezilecek kadar yumuşak olmalı; kopan parça da ağzında ezilir⁵. Yuvarlak dilim kesmeyin³. Kaşıkla beslemek isterseniz eti çatalla ezin².

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Ejder meyvesinin boğulma riskini orta düzeyde sayıyoruz. Olgun eti yumuşaktır ve diş etleriyle kolayca ezilir; bebeklere önerilen yumuşak besinlere uyar³. Ama kesilmiş eti çok kaygandır: parça elden kayar, ağızda da çiğnenmeden geriye kaçabilir. Riski azaltan şey olgunluk ve kesimdir. Yuvarlak dilimler kesmeyin³. Küçük lokmalara geçtiğinizde küp yerine ince, yassı parçalar kesin⁶; parçaların en büyük kenarı 1,3 cm'yi geçmesin⁴.

Kabuğu tamamen ayırın⁵. Küçük siyah tohumlar sorun değildir; boğulma kılavuzlarının çıkarılmasını istediği tohumlar karpuz çekirdeği gibi iri ya da kabak ve ayçiçeği çekirdeği gibi sert olanlardır⁵.

Bebeğiniz yerken dik otursun². Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁷. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁴; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin⁷.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme sesli bir reflekstir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, hatta kusabilir⁸. Öğüren ya da öksüren bebeğinizin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın⁹. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ses çıkaramaz; dudaklarının içi, diş etleri ya da tırnakları morarabilir⁸. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁸. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Ejder meyvesi yaygın alerjenlerden değil ve İlk Lokma'da alerjen olarak işaretli değil; İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjiye sık yol açan besinler listesinde de yer almıyor¹⁰. Ejder meyvesi alerjisi seyrek bildiriliyor ve yayımlanmış vaka sayısı az. Yine de bu vakalar arasında anafilaksi, yani hızla gelişen ve yaşamı tehdit edebilen ciddi alerjik tepki geçirenler var^12,13.

Bildirilen vakaların bir kısmında polenle bağlantı düşünülüyor. Bir hastada tepkinin bir yabani ot poleni ve şeftaliyle çapraz tepkiden kaynaklandığı gösterildi; polene ya da başka bitkisel besinlere duyarlı kişilerde dikkat öneriliyor¹³. Başka bir hastada ise hiçbir polen ya da meyve alerjisi yokken tepki gelişti. Lateksle bağlantısı yalnızca laboratuvar tahmini düzeyinde, doğrulanmış değil¹².

İlk denemeyi sade tutun. Ejder meyvesi o gün tek yeni besin olsun; bebeğiniz açken ve gündüz verin, bir sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Kırmızı etli türden sonra kakada ya da çişte görülen pembe-kırmızı renk bir alerji belirtisi değildir; çoğu zaman meyvenin renginden gelir^15,16.

Kaşıntılı döküntü, kızarık ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz ejder meyvesine ara verip doktorunuza danışın¹⁰. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da yüzde şişme, nefes almakta zorlanma, yaygın kurdeşen ya da bebeğin gevşeyip her zamanki gibi tepki vermemesi acil durumdur: beklemeyin, 112'yi arayın¹¹. Bebeğinizde egzama, polen alerjisi ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa ejder meyvesine başlamadan önce doktorunuzla konuşun^10,13.

Sık sorulanlar

Ejder meyvesiyle ilgili soruların başında, kırmızı etli türden sonra bezde görülen pembe-kırmızı renk geliyor. Bu rengin kaynağı çoğu zaman meyvenin kendi pigmentidir: pancara da rengini veren betalainler bazı kişilerde idrarı ve kakayı kırmızıya boyayabilir¹⁵. Çocuklarda kırmızı kakanın en sık nedeni de kan değil, yenen besinin rengidir¹⁶.

Küçük siyah tohumlar meyveyle birlikte yenir, kabuk ise bebeğin payına girmez⁵. Ejder meyvesi alerjisi seyrek bildiriliyor¹².

İpuçları

Ejder meyvesinin püf noktası olgunluk ve kavrama. Parmaklarınız arasında kolayca ezilen meyveyi seçin⁵; kaygan şeritleri vermeden önce hafifçe kurulayın. Aynı meyveden ilk aylarda uzun şerit ya da ezme, sonraki aylarda ince, yassı küçük parçalar çıkar^3,6.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır: kesmeden önce kabuğu yıkayın¹⁸, kabuğu bebeğin payından ayırın⁵, şeker eklemeyin¹. İlk seferde beğenmezse zorlamayın; yeni bir tada alışmak 10 denemeyi bulabilir².