Pancar

Genel bakış

Pancar, koyu kırmızı-mor renkli, tatlımsı bir kök sebze. Haşlandığında ya da fırında piştiğinde yumuşar ve kolayca ezilir; rengi tabağa da, önlüğe de geçer. Sağlık Bakanlığı'nın beslenme rehberi pancarı sebze grubunda ve nişastasız kök sebzeler arasında sayıyor¹.

Pancara 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Bakanlığın ek gıda tablosu sebze püresini bu aydan itibaren öneriyor². Pancar, nitratı çok yüksek sebzeler arasında yer alıyor^3,4. Bu yüzden onu küçük porsiyonlarla, başka sebzelerle dönüşümlü sunmanızı ve püresini uzun süre saklamamanızı öneriyoruz.

Pancar yedikten sonra bebeğinizin kakası kırmızımsı, çişi pembe görünebilir. Bu çoğu zaman besinin renginden kaynaklanır; çocuklarda kırmızı kakanın en sık nedeni kan değildir^5,6.

Nasıl sunulur

Sert, pürüzsüz kabuklu pancarları seçin. Kabuğunu temiz bir sebze fırçasıyla akan suyun altında fırçalayın⁷. Pancarı kabuğuyla haşlayın ya da fırında folyoya sarıp pişirin; bıçak kolayca girdiğinde ve parmaklarınız arasında bastırınca ezildiğinde pişmiştir. Bebeğinizin diş etleriyle ezebileceği kadar yumuşak olmalı¹⁴. Ilıyınca kabuğunu soyun. Bebeğinize çiğ pancar vermeyin.

Pişirme suyuna da yemeğe de tuz ya da şeker eklemeyin⁹. Pancar turşusu ve şalgam suyu tuzla hazırlanır¹; bebeğinize uygun değildir, çünkü tuz bebeği susatır ve böbreklerine zarar verebilir². Hazır pişmiş pancar alıyorsanız içindekilerde tuz ve sirke olmayanı seçin. Pancar suyu da hazırlamayın; ilk yılda bebeğin içeceği anne sütü ya da mama ve sudur¹⁰.

Evde hazırlanan sebze yemeklerinden bebeklerde nitrat zehirlenmesi bildirilmeye devam ediyor¹¹. Biz pişmiş pancar püresini buzdolabında en çok 24 saat saklamanızı öneriyoruz; dondurduysanız buzdolabında çözdürüp 24 saat içinde kullanın ve yalnızca bir kez ısıtın¹². Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

püre ve yumuşak çubuk

Kaşıkla besleyecekseniz pişmiş pancarı blenderdan geçirip pürüzsüz bir püre yapın⁹. Parmak besin denemek isterseniz iri bir pancarı pişirip soyun ve yaklaşık 6 cm uzunluğunda, 1,5–2 cm genişliğinde çubuklar kesin. Bu boydaki çubuk ağzına tümüyle sığmaz; bebeğiniz avucunda tutup bir ucunu kemirir¹⁴. Dişi olmasa da diş etleriyle parça koparabilir; çubuk diş etleriyle ezebileceği kadar yumuşaksa kopan parça da ağzında ezilir¹⁴. Parmaklarınız arasında bastırınca kolayca ezilmeli. Pancarınız küçükse çubuk kesmeyin, ezerek verin.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Pancarın boğulma riskini orta düzeyde sayıyoruz. Çiğ ya da yarım pişmiş pancar serttir; çiğ sert sebze parçaları küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilir¹³. İyice pişen pancar yumuşar ama kaygan olur; parça elden ve ağızda kayabilir. Pancarı her zaman bebeğinizin diş etleriyle ezebileceği kadar yumuşayana dek pişirin¹⁴; parmaklarınız arasında bastırınca kolayca ezilmeli. Yuvarlak dilimler boğulma riskini artırır; pancarı halka hâlinde kesmeyin¹⁴. Küçük parçalara geçtiğinizde en büyük kenar 1,3 cm'yi geçmesin¹³.

Bebeğiniz yerken mama sandalyesinde dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹⁵. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmamalı; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹⁵.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme sesli, doğal bir reflekstir: gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, biraz kusabilir¹⁶. Öğüren ya da öksüren bebeğinizin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹⁷. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; dudakları ya da teni morarabilir^16,13. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹⁶. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Pancar yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yumurta, inek sütü, yer fıstığı, buğday, balık, susam ve kereviz gibi besinler var; pancar bu listede yer almıyor¹⁸.

Yine de her yeni besin gibi ilk denemeyi sade tutun. Pancarı o gün tek yeni besin olarak verin ve bir sonraki yeni besine geçmeden önce 3–5 gün bekleyin². Pancarlı hazır bir püre ya da karışık bir yemek veriyorsanız içindekiler listesini okuyun; yanında süt ya da yoğurt gibi alerjen bir besin bulunabilir¹⁸.

Pancardan sonra görülen kırmızı kaka ya da pembe çiş bir alerji belirtisi değildir; çoğu zaman besinin rengindendir^5,6.

Kaşıntılı bir döküntü, kızarık ve kaşınan gözler, ishal ya da tek seferlik kusma görürseniz pancara ara verip doktorunuza danışın^18,19. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da yüzde şişme, nefes almakta zorlanma, vücuda yayılan kurdeşen ya da gevşeyip her zamanki gibi tepki vermeme acil durumdur: hemen 112'yi arayın²⁰. Bebeğinizde egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun¹⁸.

Bu malzemeyle tarifler

• Pancarlı pankek

Sık sorulanlar

Pancarla ilgili soruların başında kırmızı kaka ve pembe çiş geliyor; ardından nitrat ve pancar suyu. Kakanın kırmızıya dönmesinin en sık nedeni kan değil, yenen besinin rengi; pancar da bu besinlerden biri⁵.

Nitrat konusunda dengeli bakmak gerekiyor. Sebzeden zengin bir beslenmenin yararı, nitratın olası riskinden çok daha büyük⁴; yine de nitratı yüksek sebzelerin püresini uzun süre saklamamak akıllıca¹¹.

İpuçları

Pancar her yeri boyar. Önlük, mama sandalyesinin altına serilen bir örtü ve kabuğu pişirdikten sonra soymak işinizi kolaylaştırır. Bırakın bebeğiniz pancara dokunsun, eliyle keşfetsin; dağınıklık da öğrenmenin bir parçası.

Tatlımsı tadı sayesinde pancar çoğu bebeğe kolay gelir; yeni bir sebzeyle karıştırmadan önce onu tek başına tanıtın². Mümkün olduğunca aile sofrasında birlikte yiyin⁹. Püreyi küçük porsiyonlar hâlinde, taze hazırlayın¹².