Enginar

Genel bakış

Enginarın sert, sivri dış yapraklarının altında yumuşak, etli bir taban bulunur; buna enginar kalbi denir. Türkiye'de enginar çoğunlukla yaprakları ve ortasındaki tüylü kısmı temizlenmiş kalp olarak satılır ve zeytinyağlı pişirilir. Bebeğiniz için yenen kısım da bu kalptir: iyice piştiğinde yumuşar, çatalla kolayca ezilir.

Türkiye Beslenme Rehberi enginarı brokoli, bezelye ve kabakla birlikte yeşil sebzeler arasında sayıyor. Enginar bir ilkbahar sebzesidir; rehberin mevsim takviminde nisan ve mayıs sebzeleri arasında yer alıyor¹.

Enginara 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu sebze püresini bu aydan itibaren öneriyor². Enginarın tadı hafif buruktur. İlk haftalarda tatlı olmayan sebzelere yer vermek, bebeğinizin farklı tatlara alışmasına yardım eder³.

Nasıl sunulur

Temizlenmiş taze enginar kalbi alıyorsanız sıkı, açık renkli ve kararmamış olanları seçin. Bütün enginar aldıysanız sert dış yaprakları koparın, sapı ve kalbin dışındaki sert, koyu yeşil kısmı soyarak kesin, ortadaki tüylü kısmı kaşıkla tamamen kazıyın. Lifli besinleri küçük çocuklar küçük parçalara ayırmakta zorlanır; sert lifleri mümkün olduğunca soyun⁴. Temizlediğiniz kalbi akan suyun altında durulayın ve temiz bir bezle kurulayın⁵.

Kalbi az suda ya da buharda, baş ve işaret parmağınızın arasında kolayca ezilecek kadar yumuşayana dek pişirin⁴. Az pişmiş enginar sert ve lifli kalır; bebeğinize vermeyin. Bebeğinizin payına tuz ya da şeker eklemeyin². Zeytinyağlı enginar çoğu zaman tuz ve şekerle pişer; bebeğin payını bunlar eklenmeden ayırın. Kavanoz ya da konserve enginarı ilk yılda kullanmayın: Sağlık Bakanlığı konserve besinleri ek gıda döneminde önermiyor², salamura ürünlerin tuzu da yüksektir¹.

Pişmiş enginarı 1–2 saat içinde soğutup buzdolabına koyun ve 2 gün içinde kullanın. Dondurduğunuzu buzdolabında çözdürüp 24 saat içinde tüketin; yalnızca bir kez ısıtın⁶. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

püre ve uzun dilim

İyice yumuşamış enginar kalbini çatalla ezip pürüzsüz bir püre yapın ya da patates püresine karıştırın². Eliyle yemek isterse büyük bir kalpten yaklaşık 6 cm uzunluğunda, 2 cm genişliğinde dilimler kesin; avucunda tuttuğunda bir ucu dışarıda kalsın¹⁴. Bu boydaki parça ağzına tümüyle sığmaz, bebeğiniz bir ucunu tutup öbürünü kemirir. Dişi olmasa da diş etleriyle parça koparabilir; dilim parmaklarınızın arasında ezilecek kadar yumuşak olsun ki kopan parça ağzında dağılsın⁴. Kalp küçükse ve bu boyda dilim çıkmıyorsa yalnızca püre verin.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Enginarın boğulma riskini orta düzeyde sayıyoruz. Dış yapraklar sert ve liflidir; besin yaprakları çiğnemesi zor parçalardır ve küçük bir çocuğun soluk yolunu tümüyle kapatabilir⁴. Kalbin ortasındaki tüylü kısım da ağızda dağılmaz. Bu yüzden bebeğinize yalnızca tüyü tamamen temizlenmiş, iyice pişmiş kalbi verin; yaprak vermeyin. Az pişmiş kalp sert ve kaygan kalır: parmaklarınızın arasında kolayca ezilene kadar pişirin⁴. Bebeğiniz küçük parçaları parmaklarıyla almaya başlayınca hiçbir parça 1,3 cm'yi geçmesin⁷.

Bebeğiniz yerken dik otursun; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁷. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁸.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme, çiğnemeyi öğrenirken görülen doğal bir reflekstir ve seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, biraz kusabilir⁹. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹⁰.

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; teni, diş etleri ya da tırnakları morarabilir^7,9. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁹. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Enginar yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yumurta, inek sütü, yer fıstığı, buğday, balık, susam, kereviz ve hardal gibi besinler var; enginar bu listede yer almıyor¹¹.

Enginarla ilgili bildirilen tepkiler çoğunlukla ciltte görülür. Enginarı işi gereği sık elleyen çiftçi ve gıda çalışanlarında, bitkideki seskiterpen laktonlar adlı maddelere bağlı temas dermatiti, yani dokunulan yerde kaşıntılı ve kızarık döküntü bildirilmiştir¹². Bebeğinizin ellerinde kızarıklık olursa ya da ağız çevresindeki kızarıklık oradan taşarsa bunu doktorunuza anlatın.

Her yeni besin gibi ilk denemeyi sade tutun. Enginarı o gün tek yeni besin olarak, bebeğiniz açken ve gündüz verin; sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin². Karışık bir yemekte içindekilere bakın; yanında süt, peynir ya da buğday gibi alerjen bir besin bulunabilir¹¹.

Gözlerinde kızarıklık ve kaşıntı, ciltte kaşıntılı bir döküntü, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz enginara ara verip doktorunuza danışın¹¹. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakları, dili ya da yüzü şişerse, nefes almakta zorlanırsa, hırıltılı solursa ya da gevşeyip her zamanki gibi tepki vermezse beklemeyin, hemen 112'yi arayın¹³. Bebeğinizde egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun¹¹.

Sık sorulanlar

Enginarda ebeveynlerin en çok sorduğu şey, hangi kısmın bebeğe verileceği. Yenen kısım yumuşak pişmiş kalptir; sert yapraklar ve tüylü iç kısım çiğnemesi zor parçalardır⁴. Zeytinyağlı enginarın ve kavanoz enginarın bebeğe uygun olup olmadığı da sık soruluyor; ikisinde de tuz ve şeker konusu öne çıkıyor^2,1.

Kızarmış enginarın ne zaman verilebileceği ve enginarın alerji yapıp yapmadığı da merak ediliyor.

İpuçları

Enginar ilkbaharın sebzesi¹; mevsiminde temizlenmiş kalp olarak alıp evde kısa sürede pişirebilirsiniz. Yumuşak pişmiş kalp hem çatalla ezilip püre olur hem de bebeğin avucunda tutabileceği uzun parçalara bölünür¹⁴.

Enginarın hafif buruk tadı ilk günlerde yadırganabilir. Tatlı olmayan sebzeleri sık sık sunmak ve sofrada onunla birlikte yemek, bebeğinizin yeni tatlara alışmasını kolaylaştırır; yeni bir besini kabul etmesi on ya da daha fazla deneme sürebilir³.