Aysberg marul

Genel bakış

Aysberg marul, sıkı ve yuvarlak bir baş oluşturan, açık yeşil yapraklı bir marul çeşidi. Yaprakları çıtır ve suludur, tadı çok hafiftir; sofrada çoğunlukla salatada ve dürümde çiğ yenir. Pişince birkaç dakikada söner ve sebze püresine ya da çorbaya kolayca karışır.

Aysberg marula 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu sebze püresini bu aydan itibaren öneriyor¹. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de ilk haftalardan itibaren tatlı olmayan sebzelere yer vermeyi öneriyor².

İlk yıl aysbergi çiğ yaprak olarak değil, pişirip ince kıyarak verin. Çiğ salata yaprakları küçük çocuklarda boğulma riski taşıyan besinler arasında sayılıyor³. Küçük çocukların bağışıklık sistemi de henüz gelişmekte; yıkanıp pişirilmiş sebze onlar için en güvenli seçenek¹⁰. Marul nitratı yüksek sebzelerdendir¹¹, ama Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi marulda bulunan düzeyleri çocuklar için sorun saymıyor¹². Yine de aysbergi başka sebzelerle dönüşümlü sunun.

Nasıl sunulur

Başı sıkı, yaprakları canlı ve çıtır bir aysberg seçin; kahverengileşmiş, ezilmiş ya da sümükleşmiş yaprakları ayıklayın ve başın en dıştaki yapraklarını atın⁹. Yapraklar sıkıca kapandığı için başı bütün olarak yıkamak yetmez. Ellerinizi sabunla yıkayın, yaprakları tek tek ayırın ve her birini akan suyun altında hafifçe ovarak durulayın; sabun ya da özel yıkama ürünü gerekmez. Sonra temiz bir bezle ya da kâğıt havluyla kurulayın⁹.

İlk yıl için alttaki sert koçanı ve yaprakların kalın beyaz damarını çıkarın; nitrat en çok sapta ve yaprak damarlarında birikir¹¹. Yaprakları az suda ya da buharda tamamen sönüp yumuşayana kadar pişirin, sonra keskin bir bıçakla ince kıyın ya da püreye ezin³. İlk yıl bebeğinize çiğ aysberg vermeyin^3,10. Pişirme suyuna da yemeğe de tuz ya da şeker eklemeyin^1,2; aile için yemek yapıyorsanız bebeğinizin payını tuzu atmadan önce ayırın.

Aysbergi her seferinde taze pişirin. Pişmiş yeşilliği oda sıcaklığında uzun süre bekletmek nitratın nitrite dönüşmesine yol açabilir¹². Artanı hemen soğutup buzdolabına kaldırın ve en çok 24 saat içinde, yeniden ısıtmadan kullanın. Almanya'nın risk değerlendirme kurumu bir kez pişmiş ıspanağın yeniden ısıtılmamasını öneriyor¹¹; aysberg de nitratı yüksek bir yapraklı, biz onda da aynı kuralı uyguluyoruz. Dondurduysanız buzdolabında çözdürüp 24 saat içinde kullanın¹³. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

püreye karışık aysberg

Yalnızca yaprak kısmını kullanın; koçanı ve kalın beyaz damarı çıkarın¹¹. Yaprakları tamamen sönüp yumuşayana kadar pişirin, çok ince kıyın ya da ezin³ ve bebeğinizin daha önce denediği havuç, patates ya da kabak püresine karıştırın. Tabakta bütün yaprak, şerit ya da çıtır parça kalmasın; ince yaprak ağızda tek parça kalıp damağa yapışabilir³. İlk denemede aysbergi o günün tek yeni besini yapın¹ ve miktarı az tutun.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Aysberg marulun boğulma riskini orta düzeyde sayıyoruz. Sorun yaprağın biçimi: ince, geniş bir parça ağızda dağılmadan tek parça kalabilir, damağa ya da dile yapışabilir. Çocuk sağlığı kaynakları marulu ve diğer çiğ salata yapraklarını çiğnemesi zor, soluk yolunu kapatabilecek besinler arasında sayıyor ve yaprakları ince kıymayı öneriyor³. Bu yüzden bebeğinize bütün yaprak, uzun şerit, koçan ya da kalın beyaz damar vermeyin. Bebeğiniz küçük parçaları parmaklarıyla almaya başlayınca hiçbir parçanın en büyük kenarı 1,3 cm'yi geçmesin⁴. Damağa yapışan bir parça öğürtebilir; 6. aydan itibaren öğünlerde açık bir bardaktan birkaç yudum su sunabilirsiniz¹⁴.

Bebeğiniz yerken mama sandalyesinde dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın³. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁴; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin³.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen doğal bir reflekstir ve seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, biraz kusabilir⁵. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın⁶.

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; teni, diş etleri ya da tırnakları morarabilir^4,5. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁵. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Aysberg marul yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yumurta, inek sütü, yer fıstığı, balık, susam, kereviz ve hardal gibi besinler var; marul bu listede yer almıyor⁷.

Yine de her yeni besin gibi ilk denemeyi sade tutun. Aysbergi gündüz, o gün tek yeni besin olarak verin; bir sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹.

Marul alerjisi çoğu zaman tek başına görülmez. Marul alerjisi tanısı almış 30 hastanın incelendiği bir araştırmada hastaların hepsinin başka bitkisel besinlere de alerjisi vardı ve yarıdan fazlası anafilaksi, yani ani ve ağır bir alerjik tepki geçirmişti¹⁵. Bu tür alerji Akdeniz ülkelerinde çoğu zaman şeftali alerjisiyle başlıyor; bebeğinizde şeftaliye ya da başka bir meyveye, sebzeye karşı tanı konmuş alerji varsa aysberge başlamadan önce doktorunuza danışın¹⁵.

Kaşıntılı bir döküntü, kızarık ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz aysberge ara verip doktorunuza danışın⁷. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakları, dili ya da yüzü şişerse, nefes almakta zorlanırsa, hırıltılı solursa ya da gevşeyip her zamanki gibi tepki vermezse beklemeyin, hemen 112'yi arayın⁸. Bebeğinizde egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁷.

Sık sorulanlar

Aysbergle ilgili soruların başında çiğ yaprak geliyor. Çiğ salata yaprakları boğulma riski taşır³, yıkanıp pişirilen sebze ise küçük çocuklar için en güvenli seçenektir¹⁰. Biz bu yüzden ilk yıl aysbergi pişirip ince kıyıyor, çiğ salatayı 12. aydan sonraya bırakıyoruz.

Çıtır koçanın diş kaşıyıcı olarak verilip verilemeyeceği, hazır doğranmış paket aysberg ve nitrat da sık merak ediliyor. Marul nitratı yüksek sebzelerdendir¹¹; Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi yine de marulda bulunan düzeyleri çocuklar için sorun saymıyor¹².

İpuçları

Aysberg bebeğinizin tabağına ana yemek olarak değil, sebze püresine, pilava ya da çorbaya karışan hafif bir yeşil olarak girer. Tadı çok hafif olduğu için başka sebzelerin yanında kolayca kaybolur. Onu hafta içinde başka sebzelerle dönüşümlü sunun; sebze çeşitliliği nitrat alımını dengelemenin de kolay yolu¹¹.

Tatlı olmayan sebzeleri sık sık sunmak ve sofrada birlikte yemek, bebeğinizin bu tatlara alışmasını kolaylaştırır. Yeni bir tadı kabul etmesi 10 denemeyi ya da daha fazlasını bulabilir; ilk seferde yüzünü buruşturursa vazgeçmeyin².