Erik

Genel bakış

Erik, ince kabuklu, sulu ve ortasında sert bir çekirdek taşıyan bir yaz meyvesi. Olgunlaştıkça yumuşar ve tatlanır. Kurutulmuş hâli kuru erik olarak bilinir. Kuru erik, hafif müshil, yani bağırsakları çalıştırıcı etkisiyle tanınır; bu etki lifine ve yüksek sorbitol (meyvelerde doğal olarak bulunan bir şeker alkolü) içeriğine bağlanıyor¹⁵.

Taze erik de kuru erik de lifli meyveler arasında. Amerikan Pediatri Akademisi, ek gıdaya geçmiş ve kabızlık yaşayan bebeklerin menüsüne eklenebilecek lifli besinler arasında hem eriği hem kuru eriği sayıyor⁷.

Eriğe 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu meyve püresini de 6. aydan itibaren sayıyor². İlk aylarda olgun, yumuşak eriği ya da pişirip ezdiğiniz kuru eriği seçin. Yeşil erik ve can eriği çiğken serttir; bebeğinize ancak pişirip yumuşatarak verin¹⁰.

Nasıl sunulur

Hazırlamadan önce ellerinizi sabunla yıkayın. Eriği de akan suyun altında hafifçe ovarak yıkayın; sabun ya da özel bir yıkama ürünü gerekmez. Ezik ya da bozulmuş yerleri varsa kesip atın⁹. Sonra eriği ikiye bölün, sert çekirdeği mutlaka çıkarın ve kabuğunu soyun. Kabuğu soymak, özellikle küçük bebeklerde yutmayı kolaylaştırır¹⁰.

İyice olgunlaşmış, yumuşak eriği çiğ verebilirsiniz; ölçü, bebeğinizin onu diş etleriyle ezebilmesi⁵. Erik hâlâ sertse buharda ya da az suda yumuşayana kadar pişirin¹⁰.

Kuru eriği bir yaşından önce hiçbir zaman bütün vermeyin¹⁰. Çekirdekliyse çekirdeğini çıkarın, az suda yumuşayana kadar pişirin ve çatalla ezin; pişirilmemiş kuru meyve küçük çocuklarda boğulma riski taşır^10,13. Kuru eriğe küçük bir miktarla başlayın: bağırsakları çalıştırır, fazlası gaz ve sulu dışkı yapabilir^15,20. Taze eriğe de kuru eriğe de şeker eklemeyin. İlk yılda şeker ve şeker eklenmiş besinler önerilmiyor; şekerli kuru erik ya da şurupta saklanmış hazır erik bu yüzden bu dönemin besini değil².

Pişirdiğiniz eriği bir iki saat içinde soğutup buzdolabına koyun ve iki gün içinde kullanın; bebeğinizin yemeye başladığı kaptan artanı saklamayın⁸. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

erik ezmesi

Eriğin çoğu çeşidi küçüktür; dörde bölündüğünde parçası 5 cm'yi bulmaz ve bebeğinizin ağzına bütün sığabilir. Bu yüzden ilk aylarda eriği ezme ya da püre olarak verin². Kabuğunu soyun, çekirdeğini çıkarın ve olgun eriği çatalla ezin; sertse önce buharda yumuşayana kadar pişirin¹⁰. Kaşıkla besleyebilir ya da dolu kaşığı bebeğinizin eline verebilirsiniz; kaşığı tutup ağzına götürerek kendi kendine yemeyi dener¹. Kuru eriği de pişirip çatalla ezerek verin^10,13. Elle tutulan küçük, yumuşak lokmalara 9. ayda geçebilirsiniz.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski orta. Olgun eriğin eti yumuşaktır; riski artıranlar sert çekirdek, yutmayı zorlaştırabilen kabuk ve olgunlaşmamış sert meyvedir¹⁰. Çiğ ve sert meyve parçaları, küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilen besinler arasında sayılıyor⁴. Yeşil erik ve can eriği çiğken serttir; bebeğinize ancak pişirip yumuşatarak verin¹⁰. Pişirilmemiş kuru meyveler de boğulma riski taşıyan besinler arasında sayılıyor¹³. Çekirdeği her seferinde çıkarın, kabuğu soyun, sert eriği ve kuru eriği pişirerek yumuşatın¹⁰. Yuvarlak dilimler kesmeyin⁵. Küçük lokmalara geçtiğinizde meyveyi küp yerine ince, yassı parçalar hâlinde kesin¹⁰; parçaların en büyük kenarı 1,3 cm'yi geçmesin⁴. Soyulmuş olgun meyve kaygandır; ince ve yassı parça parmaklar arasında daha kolay tutulur, ağızda da daha kolay ezilir.

Bebeğiniz yerken dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın^1,4. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken yemek yedirmeyin⁴; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹⁶.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme, yemeyi öğrenirken görülen doğal bir reflekstir ve seslidir; gözler sulanabilir, dil öne çıkabilir, bebek kusabilir³. Ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin, yanından ayrılmayın¹⁷. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; cildi, dudaklarının içi ya da diş etleri morarabilir^3,4. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir³. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Erik İlk Lokma'da alerjen olarak işaretli değil; İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjiye sık yol açan besinler listesinde de yer almıyor⁶. Yine de bilmeniz gereken bir nokta var. Lipid transfer proteini (LTP) adı verilen bir proteine bağlı meyve alerjisinde başlıca tetikleyiciler şeftali ve aynı ailedeki diğer meyvelerdir; erikte de bu proteinin bir türü bulunur. Protein ısıya ve sindirime dayanıklıdır, pişirmek onu ortadan kaldırmaz; kabukta da meyvenin etinden daha yoğundur. Çocuklarda bu alerji ağır seyredebilir¹¹.

Daha hafif bir tablo da var: huş poleni alerjisi olan kişilerde erik gibi çekirdekli meyveler ağızda kaşıntı yapabilir. Bu polenle ilişkili tepkide pişirmek ve soymak yardımcı olur¹⁹; LTP alerjisinde ise pişirmek işe yaramaz¹¹. Lateks alerjisi olan kişilerde de şeftali gibi meyvelere tepki bildirilmiştir¹⁸.

İlk denemeyi sade tutun. Eriği o gün tek yeni besin olarak verin ve önceki yeni besinden 3–5 gün geçmiş olsun².

Kaşıntılı döküntü, kızarık ve kaşınan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz eriğe ara verip doktorunuza danışın⁶. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da yüzde şişme, nefes almakta zorlanma, boğazda şişme ya da kusmayla birlikte halsizlik ve solukluk acil durumdur: beklemeyin, 112'yi arayın¹². Bebeğiniz gevşer ve her zamanki gibi tepki vermezse de öyle¹². Bebeğinizde şeftali ya da kiraz gibi çekirdekli bir meyveye alerji, lateks alerjisi, başka bir besin alerjisi ya da egzama varsa ya da ailede alerji öyküsü bulunuyorsa eriğe başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁶.

Sık sorulanlar

Erikle ilgili soruların çoğu kabızlık çevresinde dönüyor. Taze erik de kuru erik de kabızlıkta önerilen lifli bebek besinleri arasında⁷. Kuru erik suyu ise şişelenmeden önce süzüldüğü için lifini kaybeder¹⁵; ilk yılda meyve suyu yerine meyvenin kendisini verin¹⁴. Bir başka merak konusu hazırlık: kabuk soyulmalı mı, kuru erik nasıl verilir. Çekirdeği çıkarmak ve kabuğu soymak yutmayı kolaylaştırır¹⁰.

Bebeğinizin dışkılaması menü değişikliğine rağmen düzelmiyorsa ya da alerji belirtisi görürseniz doktorunuza danışın^6,7.

İpuçları

Eriğin güzel yanı, iki hâlinin de mutfakta işe yaraması. İster olgun taze erik ister pişirip ezdiğiniz kuru erik olsun, ikisi de lifli bebek besinleri arasında⁷. Fazla hazırladığınız pişmiş eriği soğutup buzdolabında saklayabilir ya da porsiyonlayıp dondurabilirsiniz⁸.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Erik soyulmadan önce yıkanır⁹, çekirdeği her seferinde çıkarılır¹⁰, şeker eklenmez², bebeğiniz yerken siz yanında olursunuz¹.