Kiraz

Genel bakış

Kiraz, ince kabuklu, sulu ve ortasında sert bir çekirdek taşıyan küçük, yuvarlak bir yaz meyvesi. Ekşi akrabası vişne de aynı biçimde hazırlanır. Kiraz; elma, armut, şeftali ve erikle birlikte gülgiller ailesindendir¹.

Kirazın asıl dikkat isteyen yanı biçimi. Kesilmemiş kiraz, küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilen besinler arasında sayılıyor². Bu yüzden kirazı bebeğinize hiçbir zaman bütün ya da çekirdeğiyle vermeyin; çekirdeği her seferinde çıkarın³.

Kiraza 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu meyve püresini bu aydan itibaren sayıyor⁴. Küçük ve yuvarlak olduğu için ilk aylarda kirazı çekirdeğini çıkarıp püre ya da ezme olarak verin; elle tutulan küçük parçalara 9. ayda geçin.

Nasıl sunulur

Dolgun, parlak ve ezik olmayan kiraz seçin; ezik ya da çürük yerleri olanları ayırın. Ellerinizi sabunla yıkayın, kirazları akan suyun altında elinizle hafifçe ovarak yıkayın; sabun ya da özel yıkama ürünü gerekmez. Sonra temiz bir bezle kurulayın⁵.

Yıkadıktan sonra sapı koparın ve her kirazın çekirdeğini çıkarın; meyvenin sert çekirdekleri her zaman ayıklanmalı³. Kirazı ikiye bölüp çekirdeği bir kaşığın ucuyla alabilir ya da çekirdek çıkarma aleti kullanabilirsiniz. Çıkardıktan sonra her yarıma bir kez daha bakın; çekirdek ya da parçası kalmasın.

İlk aylarda çekirdeği çıkarılmış olgun kirazı blenderdan geçirip pürüzsüz bir püre yapın; ince kabuk parçaları kalmasın, çünkü meyve kabukları çiğnemesi zor bir yapıdadır⁶. Kiraz sertse az suda birkaç dakika pişirip yumuşatabilirsiniz³. Kiraza şeker eklemeyin; ilk yılda şeker ve şeker eklenmiş besinler önerilmiyor⁴. Kiraz suyu yerine kirazın kendisini verin⁷.

Ezdiğiniz ya da pişirdiğiniz kirazı hemen kullanmayacaksanız bir iki saat içinde soğutup buzdolabına koyun ve iki gün içinde tüketin⁸. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

kiraz püresi

Kiraz küçük bir meyve; çekirdeği çıkarılıp dörde bölünmüş hâli bile bebeğinizin ağzına bütün sığabilir. Bu yüzden ilk aylarda kirazı yalnızca püre ya da ezme olarak verin⁴. Olgun kirazı yıkayın, sapını ve çekirdeğini çıkarın³, blenderdan geçirerek pürüzsüz bir püre yapın; ince kabuk parçaları kalmasın⁶. Püreyi kaşıkla verebilir ya da bebeğinizin daha önce denediği yoğurda karıştırabilirsiniz⁴. Elle tutulan küçük, yumuşak parçalara 9. ayda geçebilirsiniz.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Kirazın boğulma riskini yüksek sayıyoruz. Kiraz küçük, yuvarlak ve çoğu zaman diri bir meyvedir; içinde de sert bir çekirdek vardır. Kesilmemiş kiraz küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilen besinler arasında sayılıyor²; Amerika Tarım Bakanlığı da kirazı üzümle birlikte boğulmanın sık nedenleri arasında anıyor⁹. Riski azaltan şey çekirdeği her seferinde çıkarmak, ilk aylarda kirazı püre yapmak, sonra da dörde bölmektir³. Yuvarlak dilimler kesmeyin; parçalar 1,3 cm'yi geçmesin¹⁰.

Bebeğiniz yerken dik otursun¹¹. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹². Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın¹⁰; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹².

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen doğal bir reflekstir ve seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, biraz kusabilir¹³. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹⁴. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; teni, dudaklarının içi ya da diş etleri morarabilir^13,10. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹⁴. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Kiraz yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yer almıyor¹⁵.

Huş ağacı poleni alerjisi olan kişilerde kiraz, elma, armut, şeftali ve erik gibi gülgiller ailesinden meyveler ağızda kaşıntı yapabilir. Bu tablo küçük çocuklarda seyrektir, daha çok büyük çocuklarda ve erişkinlerde görülür. Tepkiye yol açan proteinlerin çoğu ısıyla bozulur; ama bu ailenin meyvelerinde ısıya dayanıklı başka alerjenler de bulunabilir ve onlara karşı pişirmek işe yaramaz¹. Sorumlu protein çoğu zaman kabukta yoğunlaşır¹⁶.

Kiraz yerken bebeğinizin ağzının çevresi kızarabilir. Çilek, domates ve turunçgiller gibi pek çok besin bebeklerde ağız çevresinde kızarıklık yapabilir; yalnızca ağız çevresinde kalan bu kızarıklık besini bırakmanızı gerektirmez¹⁷.

İlk denemeyi gündüz, o gün tek yeni besin olarak yapın; bir sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin⁴. Kaşıntılı döküntü, kızarık ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz kiraza ara verip doktorunuza danışın. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da yüzde şişme, nefes almakta zorlanma, vücuda yayılan kurdeşen ya da bebeğin gevşeyip her zamanki gibi tepki vermemesi acil durumdur: hemen 112'yi arayın¹⁸. Bebeğinizde şeftali ya da başka bir çekirdekli meyveye tepki, egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa kiraza başlamadan önce doktorunuzla konuşun¹⁵.

Sık sorulanlar

Kirazla ilgili soruların çoğu çekirdek çevresinde dönüyor: nasıl çıkarılır, yanlışlıkla yutulursa ne olur, bütün kiraz ne zaman verilir. Çekirdeği her seferinde çıkarın³, ilk aylarda kirazı püre yapın, 9. aydan itibaren önce uzunlamasına ikiye, sonra dörde bölün⁹. Kesilmemiş kiraz küçük çocuklar için boğulma riski taşır².

Vişne, kuru kiraz ve dondurulmuş kiraz da sık sorulanlar arasında.

İpuçları

Kirazın hazırlığında en çok vakit alan iş çekirdek. Kirazı ikiye bölüp çekirdeği alın ve her yarıma bir kez daha bakın³. Aynı kirazdan ilk aylarda püre, 9. aydan sonra da önce ikiye, sonra dörde bölünmüş küçük parçalar çıkar⁹.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Çekirdek her seferinde çıkarılır, kiraz bütün verilmez², bebeğin payına şeker girmez⁴, bebeğiniz yerken siz yanında olursunuz¹¹.