Keçi peyniri

Genel bakış

Keçi peyniri keçi sütünden yapılır. Markette iki ayrı türüyle karşılaşırsınız: kaşıkla alınacak kadar yumuşak, krem gibi sürülen taze keçi peyniri ve salamurada bekletilmiş ya da olgunlaştırılmış, daha sert ve tuzlu keçi peynirleri. Keçi sütü de inek ve koyun sütü gibi süt ürünleri grubunda yer alır².

Süt ürünleri kaliteli protein, kalsiyum, fosfor, çinko ve B vitaminleri verir². Keçi peynirini bebeğinizin tabağında sebze, tahıl, et ve baklagille birlikte, çeşitliliğin bir parçası olarak düşünün.

Keçi peynirine 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz, ama yalnızca pastörize sütten yapılmış ve tuzsuz olanına. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu 6. ayda bu iki koşulu taşıyan peynire yer veriyor¹; Türkiye Beslenme Rehberi de bu koşulla küçük miktarlarda verilebileceğini söylüyor². İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de pastörize, tam yağlı peyniri 6. ay civarında öneriyor³. Keçi peyniri süt alerjeni içerir ve inek sütü alerjisi olan bebek için bir seçenek değildir¹⁴.

Nasıl sunulur

Keçi peyniri alırken etikette iki şey arayın: pastörize sütten yapılmış olsun ve tuzsuz olsun¹. Az tuzlu yazması yetmez. Sağlık Bakanlığı salamura, yani tuzlu suda bekletilmiş besinlere ek gıda döneminde yer vermiyor¹. Tuzsuz keçi peyniri bulamazsanız 12. aya kadar bekleyin; bu arada pastörize, tuzsuz lor ya da çökelek verebilirsiniz.

Köyden gelen ya da açıkta satılan, nasıl yapıldığı belli olmayan keçi peynirini almayın. Türkiye Beslenme Rehberi, çiğ sütten yapılmış taze keçi ve koyun peynirinin bruselloz (ateşle seyreden, uzun sürebilen bir bakteri hastalığı) bulaştırabileceğini belirtiyor ve çiğ sütten yapılmış, olgunlaştırılmamış peynirin satın alınmamasını öneriyor². Kabuklu, küflü olgunlaştırılmış keçi peyniri de bebeğe verilmez; listeria adlı bakteriyi taşıma riski daha yüksektir⁴.

Taze keçi peyniri koyu ve yapışkandır. Çatalla ezip anne sütü, mama ya da daha önce denediği yoğurtla açarak akışkan bir krema kıvamına getirin¹. Bu kremadan yarım ya da bir çay kaşığını iki yemek kaşığı sebze püresine ya da patates ezmesine karıştırabilirsiniz¹¹. Bebeğinizin payına tuz eklemeyin; ilk yılda bebeğin yemeğine tuz girmez^1,3. Başlamadan önce ellerinizi yıkayın, tezgâhı temiz tutun³. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

püreye karıştırılmış

İlk denemelerde birkaç tadımlık keçi peyniri yeterli². Pastörize, tuzsuz taze keçi peynirini çatalla ezin; anne sütü, mama ya da daha önce denediği yoğurtla açıp akışkan bir krema kıvamına getirin¹. Bu kremayı bebeğinizin daha önce denediği pişmiş bir sebze püresine iyice karıştırıp kaşıkla verin¹¹. Bu dönemde peyniri eline vermeyin; kaşıkta koyu bir topak ya da küp hâlinde de sunmayın. Peynir püreye her zaman dağılmış olsun.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Keçi peynirinin boğulma riski orta düzeyde. Taze keçi peyniri yumuşaktır ama koyu ve yapışkandır; kalın bir kaşık dolusu ağızda topak olup damağa yapışabilir. Olgunlaşmış, daha sert keçi peyniri ise küp ya da kalın parça hâlinde soluk yolunu tıkayabilir. Peynir parçaları küçük çocuklarda boğulma tehlikesi listelerinde yer alıyor⁹. Küp ya da blok peynir vermeyin; sert peyniri rendeleyin ya da ince dilimleyin¹⁰, yumuşak peyniri inceltip püreye karıştırın ya da ince bir kat hâlinde sürün. Küçük lokmaya geçtiğinizde parçalar 1,3 cm'yi geçmesin⁹. Isınan keçi peyniri de yapışkan bir topak olabilir; büyük bir erimiş peynir topağı vermeyin.

Bebeğiniz yerken dik otursun³. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹². Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁹. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹².

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme sesli olur, yüz kızarabilir; çiğnemeyi ve yutmayı öğrenen bebeğin doğal bir refleksidir⁸. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹³. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ses çıkaramaz; dudaklarının içi, diş etleri ya da tırnakları morarabilir^8,13. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁸. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Keçi peyniri sütten yapılır; İlk Lokma'da da süt alerjeni olarak işaretli.

İnek sütü alerjisi olan bebeğe keçi peynirini alternatif olarak vermeyin. İnek, koyun ve keçi sütünün proteinleri birbirine çok benzer ve keçi sütü ağır alerjik tepkiye de yol açabilir¹⁵. Keçi sütü, inek sütü alerjisi olan çocukların onda dokuzundan fazlasında tepki yapar¹⁴. Seyrek de olsa inek sütüne değil yalnızca keçi ve koyun sütüne alerjisi olan çocuklar bildirilmiştir¹⁵; inek sütünü sorunsuz alan bebekte de keçi peynirini yeni bir besin gibi tanıtın.

İlk denemeyi bebeğiniz açken ve gündüz yapın; önceki yeni besinden 3–5 gün geçmiş olsun, aynı gün başka yeni besin başlatmayın¹. Az bir miktarla başlayın². Sorunsuz giden alerjenler sonra olağan beslenmenin parçası olmalı⁶.

Tepki çoğunlukla birkaç dakika ile 2 saat içinde çıkar; inek sütü alerjisinde 3 güne kadar gecikebilir⁶. Döküntü, kaşınan ve sulanan gözler, tek seferlik kusma, ishal ya da egzamanın kötüleşmesi görürseniz keçi peynirine ara verip doktorunuza danışın⁶. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde, yüzde ya da boğazda şişme, nefes almakta ya da yutkunmakta zorlanma, hırıltı, morarma ya da solukluk acil durumdur; hemen 112'yi arayın⁷.

Besin proteinine bağlı enterokolit sendromu (kısaca FPIES, gecikmeli bir bağırsak tepkisi) yemekten 1–4 saat sonra tekrarlayan kusma, solukluk ve halsizlikle görülür; bebeklikte en sık nedeni inek sütüdür¹⁶. Bebeğiniz halsiz ve solgunsa 112'yi arayın. Egzaması ya da bilinen bir alerjisi olan bebekte başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁶.

Sık sorulanlar

Keçi peynirinde ebeveynlerin ilk sorusu çoğu zaman inek sütü alerjisiyle ilgili. Keçi sütünden yapıldığı için daha hafif olduğu düşünülür; oysa keçi sütü, inek sütü alerjisi olan çocukların büyük çoğunluğunda da tepki yapar¹⁴.

Pastörize sütten yapılmış ve tuzsuz olanı verebilirsiniz¹; çiğ sütten yapılmış köy peyniri ve kabuklu, küflü olgunlaştırılmış keçi peyniri ise bebeğe verilmez^2,4. Salamura keçi peynirini suda bekletmek tuzu yalnızca azaltır; ilk yılda salamura besinlere ek gıdada yer verilmez^1,2. Süt alerjisinden şüpheleniyorsanız ya da bebeğinizde egzama varsa önce doktorunuza danışın⁶.

İpuçları

Taze keçi peynirinin ekşimsi, belirgin bir tadı var. İlk denemelerde onu bebeğinizin zaten sevdiği bir sebze püresinin içinde, küçük bir miktar olarak verin¹¹; yeni tat tanıdık bir tabakta gelince daha kolay kabul edilir.

Bir bebeğin yeni bir tada ya da kıvama alışması on ya da daha fazla deneme sürebilir³. İlk seferde yüzünü buruşturursa zorlamayın; başka bir gün, başka bir püreyle yeniden deneyin.

Alışverişte etiketi okumak işin yarısı. Pastörize sütten yapıldığı açıkça yazan yumuşak peynir, küçük çocuklar için daha güvenli seçimdir⁵.