Kuru üzüm

Genel bakış

Kuru üzüm, üzüm tanelerinin güneşte ya da kurutma tesislerinde kurutulmasıyla elde edilir. Sofralarımızda çok yaygındır: tek başına atıştırılır, pilava, dolmaya, aşureye, keke girer. Siyah, kahverengi ve açık renkli çeşitleri vardır; hepsi küçük, buruşuk, yapışkan ve tatlıdır.

Kuru üzüme 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu meyve püresine bu aydan itibaren yer veriyor¹. Yalnız kuru üzüm bebek tabağına ancak kaynatılarak yumuşatıldıktan ve ezildikten ya da ince kıyıldıktan sonra girer. Bir yaşından önce kuru üzüm ve diğer kuru meyveler hiçbir zaman bütün verilmez².

Küçük, sert ve yapışkan olduğu için pişirilmemiş kuru üzüm, küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilen besinler arasında örnek olarak sayılıyor³. Kuru meyvelerin şekeri de dişlere zarar verebilir; bu yüzden kuru üzüm atıştırmalık değil, yemeğin bir parçası olmalı¹³.

Nasıl sunulur

Kuru üzümü bir süzgeçte akan suyun altında yıkayın, sap ve çöp kalıntılarını ayıklayın. Sonra az suda, taneler iki parmağınız arasında kolayca ezilene kadar birkaç dakika kaynatın; sert meyveyi haşlayarak yumuşatmak küçük çocuklar için önerilen bir yol². Pişirilmemiş kuru meyve küçük çocuklarda boğulma riski taşır³.

Yumuşayan üzümü biraz kaynatma suyuyla pürüzsüz ezin ya da blenderdan geçirin; elle tutulan parçalara geçtiğinizde her taneyi bıçakla ince kıyın. Bir yaşından önce kuru üzümü hiçbir zaman bütün vermeyin, her zaman küçük parçalara bölün². Çekirdekli kuru üzüm alırsanız çekirdekleri ayıklayın².

Şeker eklemeyin; ilk yılda şeker ve şeker eklenmiş besinler önerilmiyor¹. Kuru üzüm püresi yoğurdu ve lapayı zaten tatlandırır. Pişirdiğiniz üzümü bir iki saat içinde soğutup buzdolabına koyun ve iki gün içinde kullanın¹⁵. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

kuru üzüm püresi

Kuru üzüm tanesi küçük, yapışkan ve bebeğinizin ağzına bütün sığacak boyda; bu yüzden ilk aylarda onu yalnızca püre olarak verin¹. Taneleri yıkayın, az suda kaynatarak yumuşatın ve biraz suyuyla pürüzsüz ezin ya da blenderdan geçirin². Kabuk parçası ya da bütün tane kalmasın. Bir iki çay kaşığıyla başlayın, tek başına ya da yoğurda, lapaya karıştırarak verin. Kıyılmış üzüme 9. ayda geçebilirsiniz.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski yüksek. Kuru üzüm küçük, sert ve yapışkandır; pişirilmemiş kuru üzüm, kılavuzların boğulma tehlikesi listelerinde örnek olarak geçiyor³. Tane soluk yoluna oturacak büyüklüktedir, yapışkan yüzeyi de onu damağa ya da boğaza tutturabilir.

Riski azaltan yol, üzümü kaynatarak yumuşatmak ve ilk aylarda ezmek, sonra ince kıymak. Bir yaşından önce kuru üzümü hiçbir zaman bütün vermeyin². Amerikan Pediatri Akademisi yüksek riskli besinleri 4 yaşına kadar vermemeyi öneriyor⁴; biz de bütün kuru üzümü 4 yaşına kadar önermiyoruz. Pilavda, dolmada ya da kekte bütün kuru üzüm varsa çocuğunuzun payından ayıklayın ya da kıyın.

Bebeğiniz yerken dik otursun; yürürken, oynarken ya da uzanmışken yemesin⁴. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁵. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin⁵.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, hatta biraz kusabilir. Yemeyi öğrenirken görülen doğal bir reflekstir⁸. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın: göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın⁹.

Boğulma ise sessizdir: bebek nefes alamaz, ağlayamaz; teni, dudaklarının içi ya da diş etleri morarabilir. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁸. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Kuru üzüm yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. Yine de kuru meyvede bilmeniz gereken bir konu var: İngiltere'nin ulusal sağlık servisi, alerjik tepkiye yol açabilenler arasında kuru meyvelerde bazen bulunan kükürt dioksiti (bir sülfit) de sayıyor¹⁰. Sülfit hassasiyeti çoğu zaman gerçek bir alerji değildir, ama astımı olanların bir kısmında hırıltı, göğüste sıkışma ve öksürük yapabilir¹².

Kuru üzümü o gün tek yeni besin olarak, gündüz saatlerinde verin; bir sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Kaşıntılı kızarıklık, kızarık ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz kuru üzüme ara verip doktorunuza danışın¹⁰. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma ya da bebeğinizin gevşeyip her zamanki gibi tepki vermemesi acil durumdur: beklemeyin, 112'yi arayın¹¹. Bebeğinizde egzama, astım ya da bilinen bir besin alerjisi varsa, ailede alerji öyküsü bulunuyorsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun¹⁰.

Sık sorulanlar

Kuru üzümle ilgili soruların çoğu boğulma ve şeker çevresinde: bütün tane ne zaman verilir, pilavdaki kuru üzüm ne olacak, dişlere zarar verir mi. Bir yaşından önce kuru üzüm hiçbir zaman bütün verilmez²; yüksek riskli besinler için önerilen sınır 4 yaştır⁴. Kuru üzümü ara öğün yerine yemekle birlikte verin¹³. Pilavdaki ya da dolmadaki kuru üzümü de bebeğinizin payında ayıklayın ya da ince kıyın; pişmek taneyi küçültmez².

İpuçları

Kuru üzüm, bebek mutfağının doğal tatlandırıcısı gibi çalışır: bir çay kaşığı kuru üzüm püresi sade yoğurdu ya da lapayı şeker eklemeden tatlandırır. İlk yılda şeker ve şeker eklenmiş besinler önerilmiyor¹; az bir kuru üzüm püresi bu boşluğu doldurur. Hazırlığın sırrı üzümü kaynatarak iyice yumuşatmak².

Çocuğunuz büyüdükçe de birkaç kural değişmez: kuru üzümü bütün vermeyin², ara öğün yerine yemekle birlikte verin¹³ ve çocuğunuz yerken yanından ayrılmayın⁷.