Papaya

Genel bakış

Papaya, sarıdan turuncuya dönen ince kabuğunun altında turuncu, yumuşak ve tatlı bir eti olan tropik bir meyve. Ortasındaki oyukta jelimsi bir zarla sarılı çok sayıda küçük, siyah çekirdek bulunur. Olgunlaştığında eti çatalla kolayca ezilir; pişirmeden doğrudan tabağa gelir.

Papaya, C vitamini en yüksek meyveler arasında sayılıyor. C vitamini vücudun besinlerdeki demiri emmesine yardım eder; en iyi kaynağı da pişmemiş meyve ve sebzelerdir¹³.

Papayaya 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu da meyve püresine bu aydan itibaren yer veriyor¹. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de yumuşak meyve dilimlerini ilk parmak besinleri arasında sayıyor².

Nasıl sunulur

Papayayı kesmeden önce kabuğunu akan suyun altında ovarak yıkayın, sonra temiz bir bezle ya da kâğıt havluyla kurulayın. Kabuğu soyacak olsanız da bu adımı atlamayın: yıkanmamış kabuktaki kir ve bakteriler bıçakla meyvenin etine geçebilir¹⁴. Ezik ya da zedelenmiş yerleri kesip atın¹⁴.

Papayayı uzunlamasına ikiye kesin, ortadaki çekirdekleri çevresindeki zarla birlikte kaşıkla tamamen kazıyın; papaya, çekirdekleri her zaman çıkarılması gereken meyvelerdendir^5,6. Ardından kabuğu soyun. Meyve kabuğu zor çiğnenir ve küçük bir çocuğun soluk yolunu kapatabilir⁵. Bebeğinizin payında yalnızca turuncu, yumuşak et kalsın.

Papayayı pişirmeyin; tam olgun, baş ve işaret parmağınız arasında kolayca ezilen papayayı seçin⁵. Kesince hâlâ sert ve yeşilimsi kalan papayayı bebeğinize vermeyin, olgunlaşmasını bekleyin. Kaşıkla beslemek isterseniz eti çatalla ezin¹.

Papayaya şeker ya da tuz eklemeyin^1,2. Suyunu sıkmak yerine meyvenin kendisini sunun; ilk 12 ayda meyve suyu önerilmiyor¹⁷. Kesilmiş papayayı en geç iki saat içinde buzdolabına kaldırın; hava çok sıcaksa bu süre bir saattir¹⁵. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

papaya şeritleri

Kabuğunu ve çekirdeklerini ayırdığınız tam olgun papayayı yaklaşık 6 cm uzunluğunda, 2 cm genişliğinde şeritler hâlinde kesin. Bu boydaki şerit ağzına tümüyle sığmaz; bebeğiniz bir ucunu avucunda tutup öbür ucunu kemirir ve emer³. Dişi olmasa da diş etleriyle papayadan parça koparabilir. Bu yüzden şerit baş ve işaret parmağınız arasında kolayca ezilecek kadar yumuşak olmalı; kopan parça da ağzında ezilir⁵. Yuvarlak dilim kesmeyin³. Kaşıkla beslemeyi seçerseniz aynı papayayı çatalla ezin¹.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski orta. Olgun papayanın eti yumuşaktır ve bebeğin diş etleriyle ezilir; bebeklere önerilen yumuşak besinlere uyar³. Ama yüzeyi kaygandır: parça elden kolayca kayar, ağızda da çiğnenmeden geriye kayabilir. Riski artıranlar sert, olmamış papaya, kabuk ve çekirdeklerdir. Çiğ ve sert meyve parçaları küçük çocuklarda boğulmaya yol açabiliyor⁴; papayanın çekirdekleri de çıkarılmalı⁵.

İlk aylarda papayayı ezerek ya da bebeğinizin avucunda tutabileceği uzun şeritler hâlinde verin; yuvarlak dilimlerden kaçının³. Küçük parçaları parmaklarıyla toplamaya başlayınca papayayı küp yerine ince, yassı parçalar hâlinde kesin⁶; parçaların en büyük kenarı 1,3 cm'yi geçmesin⁴.

Bebeğiniz yerken dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁷. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁴. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin⁷.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, hatta kusabilir⁸. Öğüren ya da öksüren bebeğinizin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın⁹. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ses çıkaramaz; dudaklarının içi, diş etleri ya da tırnakları morarabilir^8,4. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁸. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Papaya yaygın alerjenlerden değil ve İlk Lokma'da alerjen olarak işaretli değil; İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjiye sık yol açan besinler listesinde de yer almıyor¹⁰.

Bilmekte yarar olan bir durum var: lateks. Doğal kauçuktan yapılan lateks ürünlerine alerjisi olan kişilerde bazı meyvelere çapraz tepki görülebiliyor. Bu tabloda en sık bildirilen meyveler muz, avokado, kivi ve papaya¹². Bebeğinizde lateks, muz, avokado ya da kivi alerjisi biliniyorsa papayaya başlamadan önce doktorunuzla konuşun.

İlk denemeyi sade tutun. Papaya o gün tek yeni besin olsun; yeni besinleri bebeğiniz açken, gündüz saatlerinde ve 3–5 gün arayla başlayın¹.

Kaşıntılı döküntü, kızarık ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz papayaya ara verip doktorunuza danışın¹⁰. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, vücuda yayılan kabarık döküntü ya da bebeğin gevşeyip her zamanki gibi tepki vermemesi acil durumdur: beklemeyin, 112'yi arayın¹¹. Bebeğinizde egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun¹⁰.

Sık sorulanlar

Papayayla ilgili soruların çoğu üç konuda toplanıyor: çekirdekler, olgunluk ve meyve suyu. Ortadaki çekirdekleri tamamen kazıyın, yalnızca parmaklarınız arasında kolayca ezilen olgun papayayı verin⁵ ve ilk yılda suyunu değil meyvenin kendisini sunun¹⁷.

Papayayı pişirmeniz gerekmez; C vitamininin en iyi kaynağı pişmemiş meyvedir¹³. Lateks alerjisi olan kişilerde papayaya tepki bildirildiği için bu konu da soruların içinde¹².

İpuçları

Papaya hazırlığı birkaç adımdan ibaret: kabuğu yıkayıp kurulayın¹⁴, meyveyi ikiye kesip çekirdekleri kazıyın⁵, kabuğu soyun ve yumuşak eti bebeğinizin becerisine göre ezme, uzun şerit ya da ince, yassı küçük parçalar olarak sunun^3,6.

Papayayı demir içeren besinlerle aynı öğünde sunabilirsiniz; içerdiği C vitamini demirin emilmesine yardım eder¹³. Kestiğiniz papayayı iki saat içinde buzdolabına kaldırın¹⁵. İlk seferde beğenmezse zorlamayın; yeni bir tada ve dokuya alışmak on denemeyi bulabilir².