Pırasa

Genel bakış

Pırasa, uzun beyaz gövdeli ve yassı yeşil yapraklı bir kış sebzesi. Çiğken keskin kokuludur; pişince tatlılaşır, yumuşar ve hafif bir aroma bırakır. Zeytinyağlı pırasa, pırasalı çorba ve börekle kış sofralarımızın tanıdık bir parçasıdır.

Sağlık Bakanlığı'nın beslenme rehberi pırasayı sebze grubunda sayıyor ve zeytinyağlı pırasayı örnek menülerinde anıyor¹. Pırasaya 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Bakanlığın ek gıda tablosu sebze püresini bu aydan itibaren öneriyor².

Pırasa tatlı olmayan sebzelerden. Bu tür sebzeleri ilk haftalardan itibaren tabağa koymak, bebeğinizin farklı tatlara alışmasına yardım eder³. Pırasa ayrıca nitratı yüksek sebzeler arasında sayılıyor⁴; püresini taze hazırlamanızı ve uzun süre saklamamanızı öneriyoruz.

Nasıl sunulur

Pırasanın katları arasında bol toprak birikir. Önce dışını akan suyun altında yıkayın; kök ucunu ve sertleşmiş koyu yeşil yaprak uçlarını kesin. Sonra pırasayı uzunlamasına ikiye yarın, katlarını aralayarak akan suyun altında yeniden durulayın ve temiz bir bezle kurulayın⁵.

Pırasa liflidir. Lifli sebzeleri liflerine dik ve ince kesmek, lokmanın ağızda küçük parçalara ayrılmasını kolaylaştırır⁶. Pırasayı ince doğradıktan sonra az suda ya da buharda tamamen yumuşayana kadar pişirin; bebeğinize çiğ ya da diri pırasa vermeyin. Pişirme suyuna tuz ya da şeker eklemeyin³. Aile için zeytinyağlı pırasa yapıyorsanız bebeğinizin payını tuz ve şeker eklemeden önce ayırın².

Evde hazırlanan sebze yemeklerinden bebeklerde nitrat zehirlenmesi bildirilmeye devam ediyor⁷. Biz pişmiş pırasa püresini buzdolabında en çok 24 saat saklamanızı öneriyoruz; dondurduysanız buzdolabında çözdürüp 24 saat içinde kullanın ve yalnızca bir kez ısıtın⁸. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

pırasa püresi

Pırasayı ince doğrayıp tamamen yumuşayana kadar pişirin ve blenderdan geçirip pürüzsüz bir püre yapın³. Kalan lifleri ayırmak için püreyi ince bir süzgeçten bastırarak geçirin. Tadı keskin gelirse daha önce tanıttığınız patates ya da kabak püresine az miktarda karıştırın. Bu dönemde pırasa şeridi vermeyin; lifli şerit ağızda dağılmaz⁶. İlk denemede pırasayı o günün tek yeni besini yapın².

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Pırasanın boğulma riskini orta düzeyde sayıyoruz. İyice pişmiş pırasa yumuşaktır, ama liflidir: uzun lifler ve kat kat yapraklar ağızda dağılmadan bir şerit gibi kalabilir. Lifli besinleri çocuklar küçük parçalara ayırmakta zorlanır; yaprak gibi ince dokular da hava yolunu tümüyle kapatabilir⁶. Bu yüzden pırasayı uzun şerit ya da bütün halka olarak vermeyin. İnce doğrayın, tamamen yumuşayana kadar pişirin; küçük parçalarda en büyük kenar 1,3 cm'yi geçmesin⁹.

Bebeğiniz yerken mama sandalyesinde dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹⁰. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmamalı; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹⁰.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme sesli, doğal bir reflekstir: gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, biraz kusabilir¹¹. Öğüren ya da öksüren bebeğinizin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹². Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; dudakları ya da teni morarabilir^11,9. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹¹. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Pırasa yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yumurta, inek sütü, yer fıstığı, buğday, balık, susam ve kereviz gibi besinler var; pırasa bu listede yer almıyor¹³.

Yine de her yeni besin gibi ilk denemeyi sade tutun. Pırasayı o gün tek yeni besin olarak verin ve bir sonraki yeni besine geçmeden önce 3–5 gün bekleyin². Hazır sebze çorbası, bulyon ya da karışık bir püre veriyorsanız içindekiler listesini okuyun; pırasanın yanında kereviz ya da süt gibi alerjen bir besin bulunabilir¹³.

Kaşıntılı bir döküntü, kızarık ve kaşınan gözler, ishal ya da tek seferlik kusma görürseniz pırasaya ara verip doktorunuza danışın^13,14. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da yüzde şişme, nefes almakta zorlanma, vücuda yayılan kurdeşen ya da gevşeyip her zamanki gibi tepki vermeme acil durumdur: hemen 112'yi arayın¹⁵. Bebeğinizde egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun¹³.

Sık sorulanlar

Pırasayla ilgili sorular genellikle temizlik, saklama ve zeytinyağlı pırasa çevresinde dönüyor. Pırasa topraklı bir sebze; katlarını aralayarak yıkamak işin yarısı⁵. Nitratı yüksek bir sebze olduğu için pişmiş pırasayı uzun süre saklamamak da gerekiyor⁴.

Bebeğiniz pırasanın tadını ilk günlerde yadırgayabilir. Yeni bir tada ya da kıvama alışmak 10 denemeyi ya da daha fazlasını bulabilir³.

İpuçları

Pırasa pişince tatlılaşır; patates, havuç ya da kabakla karışık bir püre, keskin tadını yumuşatır. Karışıma girecek her sebzeyi önce ayrı ayrı tanıtın; Sağlık Bakanlığı yeni besinleri birer birer ve aralarında 3–5 gün bırakarak başlatmayı öneriyor².

Mümkün olduğunca aile sofrasında birlikte yiyin; bebeğiniz pırasaya dokunmak, eliyle keşfetmek isterse bırakın denesin³. Püreyi küçük porsiyonlar hâlinde taze hazırlayın⁸.