Portobello mantarı

Genel bakış

Portobello, kahverengi, iri ve geniş şapkalı, etli bir mantar. Markette gördüğünüz beyaz kültür mantarı, kahverengi kestane mantarı ve portobello aynı türün çeşitleridir¹. Şapkanın altında koyu kahverengi, sık lameller görünür. Pişince suyunu salar ve kültür mantarından daha yoğun, daha etli bir tat verir.

Mantarlar, besinlerle alınabilen D vitamini kaynakları arasında sayılıyor; markette satılan bazı mantarlar morötesi ışığa tutulduğu için daha fazla D vitamini içerir².

Portobelloya 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu sebze püresini bu aydan itibaren öneriyor³; Türkiye Beslenme Rehberi de mantarı sebzeler arasında sayıyor. Bebeğinize yalnızca marketten ya da güvendiğiniz bir satıcıdan aldığınız yetiştirilmiş mantarı verin: doğada yetişen pek çok mantar türü zehirlidir ve bu zehir pişirmekle, dondurmakla ya da konserve yapmakla yok olmaz⁴.

Nasıl sunulur

Şapkası sıkı, kuru ve kenarları kırılmamış portobello seçin; yüzeyi yapışkanlaşmış ya da lamelleri ıslanıp dağılmış olanları almayın. Ellerinizi sabunla yıkayın, mantarı akan suyun altında elinizle hafifçe ovarak durulayın; sabun ya da özel yıkama ürünü gerekmez. Ezilmiş yerleri kesip atın, mantarı temiz bir bezle ya da kâğıt havluyla kurulayın⁵.

Sapı şapkadan daha sıkı ve liflidir; kesip ayırın. Koyu lameller pişince yemeği koyulaştırır, isterseniz bir tatlı kaşığıyla kazıyıp çıkarabilirsiniz. Agaritin adlı doğal madde en çok şapkanın kabuğunda ve lamellerde bulunur; haşlamak, tavada ya da fırında pişirmek bu maddeyi azaltır ve pişmiş mantar yiyen biri onunla çiğ mantar yiyenden çok daha az karşılaşır⁶. Bu yüzden portobelloyu her zaman pişirerek verin.

Kalın şapka geç yumuşar. Şapkayı ince şeritlere bölün; az suda haşlayın, buharda ya da az zeytinyağıyla tavada, baş ve işaret parmağınızın arasında kolayca ezilecek kadar yumuşayana dek pişirin⁷. Pişirme suyuna da yemeğe de tuz eklemeyin³; aile yemeğinden bebeğin payını tuzu atmadan önce ayırın.

Pişmiş mantarı 1–2 saat içinde soğutup buzdolabına koyun ve 2 gün içinde kullanın. Dondurduğunuzu buzdolabında çözdürüp 24 saat içinde tüketin; yalnızca bir kez ısıtın⁸. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

mantar püresi

Sapını ayırdığınız portobelloyu şeritlere bölüp yumuşayana kadar pişirin, suyunu süzün ve bebeğinizin daha önce sorunsuz yediği patates ya da kabak püresiyle birlikte blenderdan geçirerek pürüzsüz bir püre yapın; Sağlık Bakanlığı bu ayda sebze püresini öneriyor³. Lastiğimsi şapka çatalla ezilince parçalı kalır, bu yüzden ezmeyin, blenderdan geçirin. Pürede mantar parçası kalmasın. İlk denemede mantarı o günün tek yeni besini yapın; sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin³.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Portobellonun boğulma riskini orta düzeyde sayıyoruz. Pişince yumuşar ama kaygan ve lastiğimsi kalır; kalın, etli şapkadan kopan geniş bir parçayı bebek ağzında kolayca dağıtamaz. Şapka yuvarlaktır ve yuvarlak dilimler boğulma riskini artırabilir⁹. Bu yüzden mantarı bütün şapka, kalın dilim ya da uzun şerit olarak değil, ince kıyarak verin; bebeğiniz küçük parçaları parmaklarıyla almaya başlayınca hiçbir parça 1,3 cm'yi geçmesin¹⁰. Çiğ portobello vermeyin.

Bebeğiniz yerken dik otursun; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın¹⁰. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹¹.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme, çiğnemeyi öğrenirken görülen doğal bir reflekstir ve seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, biraz kusabilir¹². Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹³.

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; teni, diş etleri ya da tırnakları morarabilir^10,12. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹². Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Portobello yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yumurta, inek sütü, yer fıstığı, buğday, balık ve susam gibi besinler var; mantar bu listede yer almıyor¹⁴.

Yenebilir mantarlara karşı ağır alerjik tepki seyrektir ama bildirilmiştir. Bildirilen olguların üçte birinden fazlasında neden, portobellonun da ait olduğu kültür mantarı türüdür; tepki daha önce sorunsuz mantar yemiş kişilerde de görülebilmiştir. Mantar sporlarını, özellikle iş ortamında soluyan kişilerde burun akıntısıyla seyreden duyarlılık da bildirilmiştir¹.

İlk denemeyi sade tutun: pişmiş portobelloyu o gün tek yeni besin olarak, bebeğiniz açken ve gündüz verin; sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin³. Ciltte kaşıntılı bir döküntü, gözlerde kızarıklık, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz mantara ara verip doktorunuza danışın¹⁴. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakları, dili ya da yüzü şişerse, nefes almakta zorlanırsa, hırıltılı solursa ya da gevşeyip her zamanki gibi tepki vermezse beklemeyin, hemen 112'yi arayın¹⁵. Bebeğinizde egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun¹⁴.

Sık sorulanlar

Portobelloyla ilgili soruların başında çiğ verilip verilemeyeceği geliyor. Portobelloyu her zaman pişirerek verin; pişirmek mantardaki agaritin adlı maddeyi belirgin biçimde azaltır⁶. Koyu lamellerin ve sapın ayıklanıp ayıklanmayacağı da sık soruluyor.

Kültür mantarını yiyen bebeğin portobelloyu da yiyip yiyemeyeceği¹, D vitamini² ve pişmiş mantarın saklanması⁸ da merak edilen konular arasında.

İpuçları

Portobello, etli dokusu ve yoğun tadıyla sebze yemeklerine, pilava ve mercimek çorbasına derinlik katar. İnce kıyılmış pişmiş mantar, bebeğinizin daha önce sevdiği bir püreye yeni bir tat ve doku getirir. Yeni bir tada alışmak on ya da daha fazla deneme sürebilir; ilk seferde geri çevirirse başka bir gün yeniden sunun¹⁶.

Mantarı yalnızca güvendiğiniz bir yerden, yetiştirilmiş olarak alın⁴. Yıkayıp kurulayın⁵; yumuşaklığını her seferinde parmaklarınızın arasında ezerek deneyin⁷.