Trüf mantarı

Genel bakış

Trüf, ağaç kökleriyle ortak yaşayan ve toprağın altında oluşan bir mantardır; yeri eğitimli köpeklerle bulunur¹. Yemeğe çok az miktarda, ince rendelenerek ya da yaprak gibi dilimlenerek katılır ve asıl değerini güçlü, kendine özgü kokusundan alır. Dünyanın en pahalı besinleri arasında sayılır⁸.

Bugün kara trüfün büyük bölümü aşılanmış fidanlarla kurulan trüf bahçelerinden geliyor; Avrupa'daki kara trüfün onda dokuzuna kadarı bu bahçelerde yetişiyor. En değerli tür olan beyaz trüf ise hâlâ yetiştirilemiyor¹. Sağlık Bakanlığı mantar zehirlenmelerinden korunmak için doğada yetişen mantar yerine kültür mantarını, mantar alırken de ambalajlı ve etiketli ürünü öneriyor³. Trüfü yalnızca güvendiğiniz bir satıcıdan, ambalajlı ve etiketli olarak alın; kendi topladığınız ya da açıkta satılan, etiketsiz trüfü çocuğunuza vermeyin.

Trüfe 12. aydan itibaren, aile yemeğinin içinde çok az miktarda ve yalnızca pişmiş olarak başlayabilirsiniz. Trüf kültür mantarı değil ve sofrada çoğu zaman çiğ rendeleniyor; bu yüzden ilk yılda önermiyoruz. Pahalı bir çeşnidir; çocuğunuzun beslenmesi için gerekli değildir.

Nasıl sunulur

Ellerinizi sabunla yıkayın. Taze trüfü temiz bir sebze fırçasıyla akan suyun altında fırçalayarak toprağından arındırın, sonra temiz bir bezle ya da kâğıt havluyla kurulayın²⁰. Trüfte mikropların büyük bölümü dış kabukta toplanır; incelenen yaz trüflerinin bir kısmında listeria bakterisi de bulunmuştur⁶. Bu yüzden temizlediğiniz trüfün çocuğunuza gidecek payını mutlaka pişirin.

Trüfü ince rendeyle rendeleyin ve yemek ocaktayken tencereye katın; yemekle birlikte pişsin, her yeri buharı tütecek kadar ısınsın. Çiğ mantar yenmez; pişirmek mantarın üzerinde bulunabilecek zararlı bakterileri öldürür². Isı trüfün kokusunu bir miktar azaltabilir⁹, ama çocuğunuzun payında güvenlik önce gelir: rendelenmiş trüfü pişmiş yemeğin üzerine çiğ serpmeyin.

Trüf tek başına bir yemek değil, çocuğunuzun zaten yediği bir yemeğe tat katan küçük bir ektir: yumuşak pilav, makarna, patates püresi ya da iyi pişmiş yumurtalı bir yemek olabilir. Yemeğe tuz eklemeyin⁵; çocuğunuzun payını aile yemeğinden tuzu atmadan önce ayırın. Trüf tuzu ve trüflü cips tuzludur; küçük çocuklara tuzlu yiyecek vermekten kaçının¹⁰. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

Boğulma riski

Trüfün boğulma riskini düşük sayıyoruz; bunun koşulu ince rendelenip yemeğin içine karıştırılmasıdır. Taze trüf sert ve sıkı dokuludur⁷; iri bir parça ya da kalın bir dilim ağızda dağılmaz. Bu yüzden çocuğunuza bütün trüf, trüf parçası ya da kalın dilim vermeyin. Riskli yiyecekleri 4 yaşına kadar uzak tutun, sert ve sıkı yiyecekleri de çok küçük parçalara bölün; hiçbir lokma 1,3 cm'yi geçmesin¹².

Çocuğunuz yerken dik otursun; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın¹². Araçta, oto koltuğunda ya da pusette yiyecek vermeyin. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹³.

Öğürme, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen doğal ve sesli bir reflekstir; çocuğun gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, öğürüp kusabilir¹⁴. Öğüren ya da öksüren çocuğun ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanında kalın¹⁵.

Boğulma ise sessizdir. Çocuk düzgün nefes alamaz; teni, diş etleri, dudaklarının içi ya da tırnakları morarabilir¹⁴. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹⁵. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Trüf yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde mantar yer almıyor¹⁶.

Yenebilir mantarlara karşı ağır alerjik tepki seyrek görülür ama bildirilmiştir; bir mantar türüne tepki veren kişilerin bir kısmı başka mantarlara da duyarlı çıkmış, bazı mantar alerjenlerinin küflerle çapraz tepki verdiği de görülmüştür¹⁸. Çocuğunuz daha önce bir mantara ya da küfe tepki verdiyse trüfü denemeden önce doktorunuza sorun. Kurutulmuş trüf ürünlerinde içindekiler listesine bakın: kurutulmuş mantarlarda etikette yazmayan sülfit katkısına rastlanabiliyor¹⁹, kükürt dioksit de alerjik tepkiye yol açabilen maddeler arasında¹⁶.

İlk denemeyi sade tutun: trüfü çocuğunuzun daha önce sorunsuz yediği bir yemeğin içinde, o gün tek yeni besin olarak ve gündüz verin; sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin⁵. Kızarık ve sulanan gözler, kaşıntılı döküntü, tek seferlik kusma ya da karın ağrısı görürseniz trüfe ara verip doktorunuza danışın¹⁶. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakları, dili ya da boğazı birden şişerse, nefes almakta zorlanırsa, hırıltılı solursa ya da gevşeyip her zamanki gibi tepki vermezse beklemeyin, hemen 112'yi arayın¹⁷. Çocuğunuzda egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa yeni besinlerden önce doktorunuzla konuşun¹⁶.

Sık sorulanlar

Trüfte ilk karar, çiğ mi pişmiş mi sorusudur. Yetişkin sofrasında trüf çoğu zaman çiğ rendelenir; çocuğunuzun payında ise yemekle birlikte pişer. Trüfün dış kabuğunda yoğun bir mikrop yükü bulunur⁶, pişirmek de mantardaki zararlı bakterileri öldürür².

Trüf yağı adıyla satılan ürünler genellikle trüf aroması verilmiş zeytinyağıdır; incelenen örneklerin bir kısmında kökeni şüpheli, sentezle elde edilmiş olabilecek koku maddeleri bulunmuştur⁸. Trüf tuzu, trüflü cips ve hazır soslar ise sofraya tuz getirir; küçük çocuklarda tuzlu yiyeceklerden kaçının¹⁰.

İpuçları

Trüfün gücü kokusundadır; az bir miktarı bütün bir yemeğe tat verebilir⁹. Çocuğunuz için ayrıca trüf almanız gerekmez: ailenin trüflü yemeği trüfle birlikte piştiyse, tuz eklenmeden önce onun payını ayırabilirsiniz⁵. Trüf pahalı bir besindir⁸ ve çocuğunuzun beslenmesine eksik bir şey katmaz.

Trüfü yalnızca güvendiğiniz bir yerden, ambalajlı ve etiketli olarak alın³. Kokusunu sevmediyse zorlamayın; başka bir gün aile yemeğinde yeniden karşılaşabilir.