Yıldız anason

Genel bakış

Yıldız anason, Güneydoğu Çin'de ve Vietnam'da yetişen bir ağacın kurutulmuş meyvesidir. Meyve bir yıldıza benzer: 6–10 kolunun her birinin içinde küçük, parlak kahverengi bir tohum taşır³. Anasonu andıran kokusunu, esans yağının büyük bölümünü oluşturan anetol adlı bileşikten alır³. Mutfağa bütün yıldız ya da öğütülmüş toz olarak girer.

Yıldız anasona 12. aydan itibaren, pişen yemeğin kokusu olarak başlayabilirsiniz. Öteki kuru baharatlara 7. aydan bir tutamla geçiyoruz, çünkü Sağlık Bakanlığı 6. aydaki ilk çorbaları baharatsız öneriyor¹. Yıldız anasonu ise ilk yılın sonrasına bırakıyoruz. Mutfakta kullanılan Çin yıldız anasonu, zehirli Japon yıldız anasonundan kolayca ayırt edilemiyor³. İki türün karıştığı belgelendi ve evde yıldız anason çayı içirilen bebeklerde sinir sistemiyle ilgili ciddi yan etkiler bildirildi⁴.

Yıldız anason çayını bebeğinize ve küçük çocuğunuza hiçbir zaman vermeyin^4,5. Tabağa yıldız anasonun yalnızca kokusu girer; bütün yıldız da kırık kolları da hiçbir yaşta yenmez.

Nasıl sunulur

Yıldız anasonu ambalajlı, etiketli ve tek içerikli bir ürün olarak alın; açıkta satılan yıldız anasonu ve baharat karışımlarını bebeğinizin yemeğinde kullanmayın. Baharat tepkilerinin bir kısmı, içeriği etikette her zaman açık yazılmayan karışımlardan geliyor¹². Mutfaktaki yıldız anasonun zehirli türle karıştığı belgelendi⁴ ve ikisini dışarıdan bakarak ayıramazsınız³; bu yüzden yıldız anason yalnızca yemeğe koku katar, çay olarak demlenmez.

Bütün yıldızı tencereye koyacaksanız kaç tane attığınızı sayın ya da yıldızları bir tülbent kesesine bağlayın. Yemek pişince, bebeğinizin payını ayırmadan ve yemeği ezmeden önce aynı sayıda yıldızı çıkarın; kopan kolları ve dökülen tohumları da arayın. Küçük çocukların yemeğinden tohumların ve sert liflerin ayıklanması öneriliyor⁶. Tencerede dağılan parçaları bulamadıysanız o yemekten bebeğinize pay vermeyin.

Öğütülmüş yıldız anasonun tadı güçlüdür; bir tutamın küçük bir kısmı yeter. Tozu yoğurda, lapaya ya da pişen meyveye iyice karıştırın, üstte kuru toz kalmasın. İlk yılda bebeğin yemeğine tuz da şeker de eklenmez¹; 12. aydan sonra da payını tuz ve şeker eklemeden önce ayırın. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

Boğulma riski

Bütün yıldızı çıkarılmış bir yemeğin ya da yemeğe iyice karışmış tozun boğulma riskini düşük sayıyoruz. Riski taşıyan yıldızın kendisidir: kuru, sert ve odunsu kolları sivri uçludur, pişince yumuşamaz, kırılınca keskin köşeli parçalar bırakır. Her kolun içinde de küçük, sert bir tohum vardır; tohumlar küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilen besinler arasında sayılıyor⁷. Bütün yıldız da kırık kolları da hiçbir yaşta tabağa girmez; servisten önce tabağı bir kez daha gözden geçirin.

Çocuğunuz yerken masada ya da mama sandalyesinde otursun; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁷. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette yiyecek vermeyin⁶. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁶.

Öğürme seslidir. Çocuğun gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, öğürüp biraz kusabilir⁸. Öğüren ya da öksüren çocuğun ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin⁹.

Boğulma ise sessizdir. Çocuk düzgün nefes alamaz; dudaklarının içi, diş etleri ya da tırnakları morarabilir⁸. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁹. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Yıldız anason yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yer almıyor¹⁰. Baharat alerjisi çocuklarda seyrek sayılsa da sanıldığından sık olabileceği düşünülüyor. Tepkiye yalnızca yemek değil, havaya karışan tozu solumak ya da tozun deriye değmesi de yol açabilir¹². Huş ya da pelin poleni alerjisi olan çocuklarda baharatlara çapraz tepki daha sık görülüyor; çocuğunuzda böyle bir polen alerjisi varsa yıldız anasonu denemeden önce doktorunuza danışın¹².

Her kızarıklık alerji değildir. Baharatlardaki bazı maddeler alerji olmadan da ağızda ve deride tahriş yapıp alerjiye benzer bir görüntü verebilir¹². Tozu çocuğunuzun yüzüne yakın serpmeyin; yemekten sonra ağzının çevresini ılık suyla silin.

Yıldız anasonlu yemeği ilk kez gündüz ve o gün tek yeni besin olarak verin; sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Kızarık ve kaşıntılı bir döküntü, kızarık ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz yıldız anasona ara verip doktorunuza danışın¹⁰. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakları, dili ya da boğazı aniden şişerse, nefes almakta zorlanırsa, hırıltılı solursa ya da gevşeyip her zamanki gibi tepki vermezse beklemeyin, hemen 112'yi arayın¹¹. Çocuğunuzda egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa önce doktorunuzla konuşun¹⁰.

Sık sorulanlar

Yıldız anasonla ilgili en çok sorulan şey, gaz sancısına iyi gelsin diye demlenen çaydır. Yıldız anason çayını bebeğinize ve küçük çocuğunuza hiçbir zaman vermeyin^4,5. Evde yıldız anason çayı içirilen bebeklerde sinir sistemiyle ilgili ciddi yan etkiler bildirildi ve araştırmacılar bu çayın bebeklere artık hiç verilmemesini önerdi⁴. Amerika Birleşik Devletleri'nin gıda otoritesi de yıldız anasondan demlenen çayın içilmemesini, bebeklere ve çocuklara verilmemesini istedi; çayın bir yararı olduğunu gösteren bilimsel kanıt bilmediğini de belirtti⁵.

Yıldız anason anasonla da sık karıştırılır. İkisi benzer kokar ama ayrı bitkilerdir; tarifte anason yazıyorsa yerine yıldız anason koymayın. Bebeğinizin içeceği anne sütü ya da mamadır; bebekler için satılan bitki içecekleri de çoğunlukla şeker içerir ve önerilmez¹³.

İpuçları

Yıldız anasonun işi yemeğe koku katmaktır ve kokusu güçlüdür. Bir tencere yemeğe tek bir yıldız çoğu zaman yeter; tozu kullanıyorsanız bir tutamdan azıyla başlayın. Fazlası etin, sebzenin ya da meyvenin kendi tadını bastırır.

Çocuğunuz yeni tadı ilk denemede geri çevirebilir. Zorlamayın; birkaç gün sonra yeniden sunun, yeni bir tada alışmak on ya da daha fazla deneme sürebilir². Aynı yemeği onunla aynı sofrada siz de yiyin; çocuklar anne babalarını ve diğer çocukları taklit eder².