Biberiye

Genel bakış

Biberiye, iğne gibi ince, sert, koyu yeşil yaprakları ve odunsu dalları olan, güçlü kokulu bir ot. Nane, kekik, adaçayı ve fesleğenle aynı bitki ailesindendir². Türk mutfağında taze dalı fırın patatese, kuzu ve tavuk yemeklerine, kurusu da ızgaraya ve sebze yemeklerine girer. Bebeğinizin tabağında biberiye bir yemek değil, bir tattır: ya çok ince kıyılmış birkaç yaprak olarak yemeğe karışır ya da pişerken tencerede durup servisten önce çıkarılan bir dal olarak.

Taze biberiyeye 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu sebze püresini ve yoğurdu bu aydan itibaren öneriyor¹. Kurusunu ise bir baharat gibi düşünün. Aynı tablo 6. aydaki ilk çorbaları tuzsuz ve baharatsız öneriyor¹; biz de kuru biberiyeyi 7. aydan itibaren, toz hâline getirilmiş bir tutam olarak kullanmanızı öneriyoruz.

Biberiyeyle tanışmanın yolu yemektir. Biberiye çayı ve biberiye yağı bu yolun parçası değil: bitki içecekleri bebeklere önerilmiyor⁶, biberiye yağlı ürünler de 18 yaşından küçüklerde önerilmiyor⁵.

Nasıl sunulur

Taze biberiye alıyorsanız diri, koyu yeşil, kokulu, kurumamış dalları seçin. Ellerinizi sabunla yıkayın, dalları akan suyun altında parmaklarınızla hafifçe ovarak durulayın; sabun ya da özel yıkama ürünü gerekmez. Sonra temiz bir bezle ya da kâğıt havluyla kurulayın⁷.

Biberiyeyi iki yoldan biriyle kullanın. Birincisi kıyım: dalı ucundan tutun, yaprakları parmaklarınızla ters yöne sıyırıp odunsu dalı ayırın, iğne gibi yaprakları keskin bir bıçakla neredeyse toz olana kadar kıyın. Tabakta bütün bir yaprak kalmasın; yapraklar çiğnemesi zor parçalardır ve küçük bir çocuğun soluk yolunu tümüyle kapatabilir⁸. İkincisi dal: sebze ya da aile yemeği pişerken tencereye bütün bir dal koyun, yemek pişince dalı ve ondan kopan yaprakları toplayıp atın. Bebeğin yemeğinden sert, lifli parçaları ayıklamak da öneriliyor⁹.

Kuru biberiye yaprakları da sert ve sivridir; parmakla ufalamak yetmez. Kurusunu 7. aydan itibaren havanda ya da öğütücüde toz hâline getirip bir tutam olarak kullanın.

Bebeğinizin yemeğine tuz ve şeker eklemeyin¹. Aile yemeğine biberiye katıyorsanız bebeğinizin payını tuz eklemeden önce ayırın. Hazır baharat karışımlarında neyin bulunduğunu etiketten her zaman anlayamazsınız; tek bileşenli kuru biberiye seçin². Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

ince kıyılmış biberiye

Taze biberiyeyi 6. aydan itibaren, bebeğinizin daha önce denediği sebze püresinin ya da yoğurdun içinde verin¹. Yalnızca yaprakları kullanın ve bıçakla neredeyse toz gibi kıyın; küçük bir tutam katıp iyice karıştırın, yaprak parçası tek başına kalmasın. Bütün iğne yaprak ve dal vermeyin; yapraklar çiğnemesi zor parçalardır⁸. Patates ya da kabak haşlarken tencereye bir dal koyup pişince çıkarmak da tat vermenin kolay bir yolu. Kuru biberiyeyi 7. aydan itibaren toz hâlinde kullanın. Yemeği kaşıkla sunun.

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Çok ince kıyılıp ya da toz hâline getirilip yumuşak bir yemeğe karıştırılmış biberiyenin boğulma riskini düşük sayıyoruz. Riski yaratan bütün iğne yapraklar, odunsu dal ve dal parçalarıdır: yapraklar sert ve sivridir, ağızda dağılmaz. Yapraklar çiğnemesi zor parçalardır ve küçük bir çocuğun soluk yolunu tümüyle kapatabilir⁸. Bu yüzden yaprakları her zaman çok ince kıyın, yemeğe kattığınız dalı servisten önce çıkarın ve tabağı bir kez daha gözden geçirin; sert lifli parçaları ayıklamak öneriliyor⁹. İnce yaprak parçaları damağa yapışıp bebeğinizi öğürtebilir.

Bebeğiniz yerken dik otursun; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın¹⁰. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin⁹. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁹.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; bebeğiniz dilini öne itebilir, öğürüp biraz kusabilir¹¹. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹².

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; teni morarabilir¹¹. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹¹. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Biberiye yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yer almıyor¹³. Yine de ot ve baharat alerjileri seyrek olsa da çocuklarda görülüyor; biberiye de ciltte ve solunum yolunda tepkilerle anılan otlar arasında². Biberiye; nane, kekik, adaçayı ve fesleğenle aynı ailedendir ve bu ailenin bazı otları ortak alerjen bileşenler taşır². Bebeğiniz bu otlardan birine tepki verdiyse biberiyeyi tanıtmadan önce doktorunuza danışın.

Biberiyeyi ilk kez gündüz, bebeğiniz açken ve o gün tek yeni besin olarak verin; sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Biberiyeli hazır karışımların etiketinde baharat gibi genel adlar bir alerjeni gizleyebilir².

Kaşıntılı kızarık döküntü, kızarık ve sulanan gözler, karın ağrısı ya da tek seferlik ishal görürseniz biberiyeye ara verip doktorunuza danışın¹³. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakları, dili ya da boğazı şişerse, nefes almakta zorlanırsa, hırıltılı solursa ya da gevşeyip her zamanki gibi tepki vermezse beklemeyin, hemen 112'yi arayın¹⁴. Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun¹³.

Sık sorulanlar

Biberiyeyle ilgili soruların çoğu yaprağın kendisinden çok biberiyeli ürünlerle ilgili: biberiye çayı, biberiye yağı ve kuru biberiye. Biberiyeyi bebeğinize yalnızca yemeğin içinde, çok ince kıyılmış ya da toz hâline getirilmiş olarak verin. Avrupa İlaç Ajansı biberiye yaprağından hazırlanan çayı 12 yaşından küçük çocuklarda önermiyor⁴; biberiye yağlı ürünleri ise 18 yaşından küçüklerde önermiyor⁵.

Yemeğe konan dalın ne yapılacağı ve bebeğin biberiyeli yemeği geri çevirmesi de merak ediliyor.

İpuçları

Biberiyenin kokusu çok güçlüdür; bebeğinizin tabağına ancak birkaç ince kıyılmış yaprak girer. Onu tek başına denemek yerine zaten sevdiği bir sebze püresine katın; tanıdık tat yeni kokuyu yumuşatır. İlk kaşıkta yüzünü buruşturursa ısrar etmeyin, birkaç gün sonra yeniden deneyin; yeni bir tada alışmak 10 ya da daha fazla deneme sürebilir¹⁵.

Taze biberiyeyi her seferinde yıkayıp kuruladıktan sonra kıyın⁷. Biberiyeli yemeği ailece aynı sofrada yiyin; birlikte yemek iyi beslenme alışkanlıklarını destekler¹⁵.