Anason

Genel bakış

Anason, maydanozgiller ailesinden bir bitkidir; mutfakta kullandığımız kısmı, tohum diye bildiğimiz küçük, yeşilimsi sarı kurutulmuş meyveleridir³. Tatlımsı, ferah kokusu, bu meyvelerdeki esans yağının büyük bölümünü oluşturan anetol adlı bileşikten gelir³. Markette bütün tane ya da öğütülmüş toz olarak bulursunuz; dünyada şekerlemelerin, tatlıların ve hamur işlerinin aroması olarak da yaygın kullanılır³.

Anasona 7. aydan itibaren, öğütülmüş olarak ve bir tutamla başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu 6. ayda başlayan ilk çorbaların tuzsuz ve baharatsız hazırlanmasını öneriyor¹; biz de baharatları bu ilk aydan sonraya bırakıyoruz.

Anason tabağa besin değerinden çok koku katar. Bebeğinize erken dönemde farklı tatlar sunmak, ona çeşitli tatları tanıtır ve ileride seçici yemesini önlemeye yardımcı olabilir². Anason çayı ve anasonlu içkiler ise bebeğin sofrasına girmez.

Nasıl sunulur

Toz anason alacaksanız etiketinde yalnızca anason yazan sade ürünü seçin. Baharat tepkilerinin bir kısmı tek bir baharattan değil karışımlardan kaynaklanıyor ve karışımların içeriği etikette her zaman açıkça yazmayabiliyor¹⁰. Kokusu en taze olan, evde öğüttüğünüz tanedir: bütün anasonu havanda ya da baharat değirmeninde ince toz olana kadar dövün.

Bir tutam toz anasonu bebeğinizin daha önce denediği armut ya da elma püresine, yoğurda veya şekersiz muhallebiye karıştırın. Kaşıkla iyice yayın; üstte kuru toz, tabakta tane kalmasın. Bütün tane anason küçük ve serttir. Küçük çocukların yemeğinde tohumların ezilmesi ya da öğütülmesi, ayıklanabilecek tohumların da çıkarılması öneriliyor⁴. Aile yemeğinde bütün tane kullanıyorsanız en güvenlisi, bebeğinizin payını tohum eklenmeden önce ayırmaktır. İkinci yol, taneleri bir tülbente bağlayıp ya da çay süzgecine koyup tencereye öyle bırakmak ve servisten önce çıkarmaktır. Tencereye dağılan taneyi yemekten ayıklayamazsınız; taneler serbest kaldıysa o yemekten bebeğinize pay vermeyin.

İlk yılda bebeğin yemeğine tuz da şeker de eklenmez¹. Anasonlu bir tatlı ya da aile yemeği yapıyorsanız bebeğinizin payını tuz ve şeker eklemeden önce ayırın. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

Boğulma riski

Yemeğe iyice karıştırılmış toz anasonun boğulma riskini düşük sayıyoruz. Toz, yemeğin bir parçası olur ve tek başına bir lokma oluşturmaz. Riski taşıyan bütün tanedir: küçük ve serttir, ağızda dağılmaz. Küçük çocuklara tohumları yalnızca ezilmiş ya da öğütülmüş olarak verin⁴; tohumlar küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilen besinler arasında sayılıyor⁵. Kuru toz baharatı kaşıkla tek başına bebeğinizin ağzına koymayın.

Bebeğiniz yerken masada ya da mama sandalyesinde otursun; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁵. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette yiyecek vermeyin⁴. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁴.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme sesli bir reflekstir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, öğürüp biraz kusabilir⁶. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin⁷.

Boğulma ise sessizdir. Bebek düzgün nefes alamaz; dudaklarının içi, diş etleri ya da tırnakları morarabilir⁶. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁷. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Anason yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde kereviz ve hardal var, anason yok⁸. Yine de çocuklarda baharat alerjisi seyrek de olsa görülüyor ve anason, tepkiye en sık yol açan baharatlar arasında sayılıyor¹⁰.

Anason kereviz, kişniş, rezene, kimyon ve dereotuyla aynı bitki ailesindendir; bu ailenin üyeleri arasında çapraz tepki sık görülür. Huş ya da pelin poleni alerjisi olan çocuklarda bu baharatlara karşı tepki gelişme olasılığı daha yüksektir¹⁰. Bebeğinizde kereviz alerjisi, egzama ya da tanı konmuş başka bir besin alerjisi varsa önce doktorunuzla konuşun⁸.

Baharat yalnızca yiyerek değil, havaya karışan tozu solunarak ya da deriye değerek de tepkiye yol açabilir¹⁰. Her kızarıklık alerji değildir; baharattaki bazı maddeler ağza ve deriye değince alerji olmadan da tahriş yapabilir¹⁰. Anasonu döverken ya da serperken bebeğinizin yüzüne yakın çalışmayın.

Anasonu ilk kez gündüz, bebeğiniz açken ve o gün tek yeni besin olarak verin; sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Kaşıntılı kızarık bir döküntü, kızarık ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz anasona ara verip doktorunuza danışın⁸. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakları, dili ya da boğazı aniden şişerse, nefes almakta zorlanırsa, hırıltılı solursa ya da gevşeyip her zamanki gibi tepki vermezse beklemeyin, hemen 112'yi arayın⁹.

Sık sorulanlar

Anasonla ilgili soruların başında gaz sancısı için demlenen anason çayı geliyor. Bu çayı bebeğinize vermeyin. Avrupa İlaç Ajansı anasonlu bitkisel ilaçları yalnızca 12 yaşından büyükler için uygun görüyor¹²; bebeğin içeceği de anne sütü ya da mamadır¹¹.

Yıldız anasonla farkı, anasonlu içkiler ve anasonun ne kadar sık kullanılacağı da sık soruluyor. Yıldız anason anasondan ayrı bir bitkidir; bebeklerde ciddi yan etkiler, zehirli bir türle karışmış yıldız anason çayıyla bildirildi¹⁴. Rakı ve anasonlu likör ise hiçbir yaşta çocuğun tabağına girmez; çok az alkol bile çocukta tehlikeli olabilir¹⁶.

İpuçları

Anasonun işi yemeğe koku katmaktır; kokusu belirgindir, bir tutamdan fazlası gerekmez. Fazlası armudun ya da muhallebinin kendi tadını bastırır. Şekersiz muhallebiye ya da yoğurda katılan bir tutam anason şeker eklemeden tat verir; ilk yılda bebeğin yemeğine şeker girmez¹.

Anasonlu püre ilk denemede geri çevrilebilir. Zorlamayın; birkaç gün sonra aynı püreyi yeniden sunun. Bebeğin yeni bir tada alışması on ya da daha fazla deneme sürebilir². Bebekler anne babalarını ve diğer çocukları taklit eder; aynı yemeği onunla aynı sofrada siz de yiyin².