Marul

Genel bakış

Marul, Türk sofrasında çoğunlukla çiğ salata olarak yenen, sulu ve gevrek yapraklı bir sebze. Göbek marul, kıvırcık ve uzun yapraklı marul gibi çeşitleri var; hepsinin tadı hafiftir. Pişince yaprakları bir iki dakikada söner ve yumuşar, bu yüzden bebek mutfağında püreye ya da çorbaya kolayca karışır.

Marula 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu sebze püresini bu aydan itibaren öneriyor¹. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de ilk haftalardan itibaren tatlı olmayan sebzelere yer vermeyi öneriyor².

İlk yıl marulu çiğ yaprak olarak değil, pişirip ince kıyarak verin. Marul ve diğer çiğ salata yaprakları küçük çocuklarda boğulma riski taşıyan besinler arasında sayılıyor³. Küçük çocukların bağışıklık sistemi de henüz gelişmekte; sebzeyi yıkayıp pişirmek onlar için en güvenli yol¹⁰. Marul nitratı yüksek yapraklılardandır¹¹; Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi yine de marulda bulunan düzeyleri çocuklar için sorun saymıyor¹². Yine de onu başka sebzelerle dönüşümlü sunun.

Nasıl sunulur

Yaprakları diri, canlı renkli marul seçin; sararmış, kararmış ya da sümükleşmiş yaprakları ayıklayın ve marul başının en dıştaki yapraklarını atın. Ellerinizi sabunla yıkayın, yaprakları akan suyun altında hafifçe ovarak durulayın; sabun ya da özel yıkama ürünü gerekmez. Sonra temiz bir bezle ya da kâğıt havluyla kurulayın⁹.

İlk yıl için kalın orta damarı ve sert alt kısmı çıkarın; nitrat bitkinin su taşıyan kısımlarında, yani sapta ve yaprak damarlarında birikir¹¹. Yaprakları az suda ya da buharda tamamen sönüp yumuşayana kadar pişirin, sonra keskin bir bıçakla ince kıyın ya da püreye ezin³. İlk yıl bebeğinize çiğ marul vermeyin^3,10. Pişirme suyuna da yemeğe de tuz ya da şeker eklemeyin^1,2; aile için yemek hazırlıyorsanız bebeğinizin payını tuzu atmadan önce ayırın.

Marulu her seferinde taze pişirin. Pişmiş yapraklı sebzeyi oda sıcaklığında uzun süre bekletmek nitratın nitrite dönüşmesine yol açabilir¹². Artanı hemen soğutup buzdolabına kaldırın ve en çok 24 saat içinde, yeniden ısıtmadan kullanın. Almanya'nın risk değerlendirme kurumu bir kez pişmiş ıspanağın yeniden ısıtılmamasını öneriyor¹¹; marul da nitratı yüksek bir yapraklı, biz onda da aynı kuralı uyguluyoruz. Dondurduysanız buzdolabında çözdürüp 24 saat içinde kullanın¹³. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

püreye karışık marul

Marulun yalnızca yaprak kısmını kullanın, kalın orta damarı çıkarın¹¹. Yaprakları tamamen sönüp yumuşayana kadar pişirin, çok ince kıyın ya da ezin³ ve bebeğinizin daha önce denediği patates ya da kabak püresine karıştırın. Tabakta bütün yaprak, şerit ya da damar parçası kalmasın; ince yaprak ağızda tek parça kalıp damağa yapışabilir³. İlk denemede marulu o günün tek yeni besini yapın¹ ve miktarı az tutun.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Marulun boğulma riskini orta düzeyde sayıyoruz. Sorun sertlik değil, yaprağın biçimi: ince, geniş bir yaprak ağızda dağılmadan tek parça kalabilir, damağa yapışabilir. Çocuk sağlığı kaynakları marulu ve diğer çiğ salata yapraklarını boğulma riski taşıyan besinler arasında sayıyor ve yaprakları ince kıymayı öneriyor³. Bu yüzden bebeğinize bütün yaprak, uzun şerit ya da kalın orta damar vermeyin. Bebeğiniz küçük parçaları parmaklarıyla almaya başlayınca hiçbir parçanın en büyük kenarı 1,3 cm'yi geçmesin⁴. Damağa yapışan bir yaprak parçası öğürtebilir; 6. aydan itibaren öğünlerde bardaktan birkaç yudum su sunabilirsiniz¹⁴.

Bebeğiniz yerken mama sandalyesinde dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın³. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁴; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin³.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen doğal bir reflekstir ve seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, biraz kusabilir⁵. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın⁶.

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; teni, diş etleri ya da tırnakları morarabilir^4,5. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁵. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Marul yaygın alerjenlerden değil; İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yumurta, inek sütü, yer fıstığı, balık, susam, kereviz ve hardal gibi besinler var; marul bu listede yer almıyor⁷.

Yine de her yeni besin gibi ilk denemeyi sade tutun. Marulu gündüz, bebeğiniz açken, o gün tek yeni besin olarak verin; bir sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹.

Marula alerjisi olan kişilerde tepki çoğu zaman tek başına görülmez. Marul alerjisi olan hastalarla yapılan bir araştırmada hepsinin şeftali gibi başka bitkisel besinlere de alerjisi vardı ve tepkiler sık sık ağırdı¹⁵. Bebeğinizde bir meyveye ya da sebzeye karşı tanı konmuş alerji varsa marula başlamadan önce doktorunuza danışın.

Kaşıntılı kızarık bir döküntü, kızarık ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz marula ara verip doktorunuza danışın⁷. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakları, dili ya da yüzü şişerse, nefes almakta zorlanırsa, hırıltılı solursa ya da gevşeyip her zamanki gibi tepki vermezse beklemeyin, hemen 112'yi arayın⁸. Bebeğinizde egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁷.

Sık sorulanlar

Marulla ilgili soruların başında çiğ yaprak geliyor. Çiğ salata yaprakları boğulma riski taşır³, yıkanıp pişirilen sebze ise küçük çocuklar için en güvenli seçenektir¹⁰; biz bu yüzden ilk yıl marulu pişirip ince kıyıyor, çiğ salatayı 12. aydan sonraya bırakıyoruz.

Nitrat da sık soruluyor. Marul nitratı yüksek yapraklılardandır¹¹; Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi yine de marulda bulunan düzeyleri çocuklar için sorun saymıyor¹². Marul yaprağının bebeğin eline verilip verilmeyeceği, marul sarması ve hazır paket salata da merak ediliyor.

İpuçları

Marul bebeğinizin tabağına ana yemek olarak değil, sebze püresine, pilava ya da çorbaya karışan hafif bir yeşil olarak girer. Onu hafta içinde başka sebzelerle dönüşümlü sunun; sebze çeşitliliği nitrat alımını dengelemenin de kolay yolu¹¹.

Tatlı olmayan sebzeleri sık sık sunmak ve sofrada onunla birlikte yemek, bebeğinizin bu tatlara alışmasını kolaylaştırır; yeni bir tadı kabul etmesi 10 denemeyi ya da daha fazlasını bulabilir².