Ispanak

Genel bakış

Ispanak, koyu yeşil, ince yapraklı bir sebze. Yaprakları çiğken diri ve hacimlidir; pişince hızla söner, yumuşar ve kolayca püre olur. Bu yüzden bebek mutfağında çoğunlukla pişirilip ezilerek ya da ince kıyılıp başka bir yemeğe karıştırılarak kullanılır.

Koyu yeşil yapraklı sebzeler, bebeklerin demir aldığı bitkisel besinler arasında sayılıyor. Bitkilerdeki demiri vücut daha zor emer; ıspanağı C vitamini yüksek bir besinle aynı öğünde sunmak bu emilime yardım eder⁷.

Ispanağa ek gıdaya başladığınız 6. ayda başlayabilirsiniz. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi ilk haftalarda tatlı olmayan sebzelere yer vermeyi öneriyor ve ıspanağı da bu sebzeler arasında sayıyor¹. Sağlık Bakanlığı da ek gıdaları 6. aydan itibaren, aralarında 3–5 gün bırakarak birer birer başlatmayı öneriyor².

Nasıl sunulur

Taze, diri ve koyu yeşil yapraklı ıspanak seçin; sararmış, ezilmiş ya da sümükleşmiş yaprakları ayıklayın. Kalın sapları ve yaprakların orta damarını çıkarmak nitrat miktarını azaltır; nitrat, ıspanakta doğal olarak bol bulunan bir maddedir⁹.

Ispanak toprak tutar. Ellerinizi sabunla yıkayın, yaprakları akan suyun altında hafifçe ovarak iyice durulayın; sabun ya da özel yıkama ürünü gerekmez. Sonra temiz bir bezle kurulayın¹⁰.

Ispanağı az suda ya da buharda, yapraklar tamamen yumuşayana kadar pişirin ve ince kıyın³. Bebeğinize çiğ ıspanak vermeyin. Pişirme suyuna da yemeğe de tuz ya da şeker eklemeyin^1,2; aile için ıspanak yemeği yapıyorsanız bebeğinizin payını tuzu atmadan önce ayırın.

Ispanağı her seferinde taze pişirmeyi alışkanlık edinin. Pişmiş ıspanağı oda sıcaklığında uzun süre bekletmek içindeki nitratın nitrite dönüşmesine yol açabilir⁸; Almanya'nın risk değerlendirme kurumu bu yüzden bir kez pişmiş ıspanağın yeniden ısıtılmamasını öneriyor⁹. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

ıspanak püresi

Ispanağı yaprakları tamamen yumuşayana kadar pişirin ve pürüzsüz bir püre hâline getirin³. Püreyi kaşıkla sunabilir ya da bebeğiniz daha önce denediği yumuşak bir sebze püresine karıştırabilirsiniz; ilk denemede ıspanağı o günün tek yeni besini yapın². Porsiyonu küçük tutun; bir günde çok fazla ıspanak yemek nitrat alımını artırır⁸.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Ispanağın boğulma riskini orta düzeyde sayıyoruz. Sorun sertlik değil, yaprağın biçimi: ince, geniş yapraklar ağızda dağılmadan bir yaprak gibi kalabilir. Bu yüzden çocuk sağlığı kaynakları salata yapraklarını ince kıymayı, ıspanağı da yumuşayana kadar pişirip ince kıymayı öneriyor³. Bebeğiniz küçük parçaları parmaklarıyla almaya başlayınca hiçbir parçanın en büyük kenarı 1,3 cm'yi geçmesin⁴.

Bebeğiniz yerken mama sandalyesinde dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın³. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmamalı⁴.

Katı besinlere yeni geçen bebek sık sık öğürür. Öğürme çiğnemeyi öğrenirken görülen doğal bir reflekstir ve seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, biraz kusabilir⁵. Boğulma ise sessizdir. Bebek ses çıkaramaz, ağlayamaz; teni, diş etleri ya da tırnakları morarabilir^4,5. Böyle bir durumda hemen 112'yi arayın ve ilk yardıma başlayın⁵.

Alerjenler

Ispanak yaygın alerjenlerden değil; uygulamada da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yumurta, inek sütü, yer fıstığı, buğday, balık, susam, kereviz ve hardal gibi besinler var; ıspanak bu listede yer almıyor⁶.

Yine de her yeni besin gibi ilk denemeyi sade tutun. Ispanağı o gün tek yeni besin olarak verin ve bir sonraki yeni besine geçmeden önce 3–5 gün bekleyin². Ispanaklı hazır bir püre ya da karışık bir yemek veriyorsanız içindekilere bakın; yanında süt, peynir ya da yumurta gibi alerjen bir besin bulunabilir⁶.

Kaşıntılı bir döküntü, kızarık ve kaşınan gözler ya da kusma görürseniz ıspanağı bırakın ve doktorunuza danışın. Dudakları, dili ya da yüzü şişerse, nefes almakta zorlanırsa, vücuduna kurdeşen yayılırsa ya da kusmayla birlikte halsiz ve solgun düşerse beklemeyin, hemen 112'yi arayın^6,11. Gevşeyen, her zamanki gibi tepki vermeyen bebek de acil yardım ister¹¹. Bebeğinizde egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁶.

Sık sorulanlar

Ispanakla ilgili soruların çoğu nitrat çevresinde dönüyor. Nitrat ıspanakta doğal olarak bulunur; vücutta ya da uygun saklanmayan yemekte nitrite dönüşebilir ve nitrit, kanın oksijen taşımasını bozabilir⁹. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi, bir günde çok fazla ıspanak yiyen küçük çocuklarda bu riskin dışlanamayacağını belirtiyor⁸. Yine de sebzeden zengin bir beslenmenin yararı bu olası riskten çok daha büyük⁹.

Diğer sorular ıspanağın demir değeri ve bebeğin onu ilk anda reddetmesi üzerine. Yeni bir tada alışmak 10 denemeyi ya da daha fazlasını bulabilir¹. Yanıtlar genel bilgi verir; bebeğinize özgü bir durum varsa son sözü doktorunuz söyler.

İpuçları

Ispanağın püf noktası azla yetinmek ve taze pişirmek. Bebeğinize küçük porsiyonlar hazırlayın, ıspanağı haftanın her günü değil başka sebzelerle dönüşümlü sunun; sebze çeşitliliği nitrat alımını dengelemenin de en kolay yolu⁹.

Ispanağın tadı ilk günlerde yadırganabilir. Tatlı olmayan sebzeleri sık sık sunmak ve sofrada onunla birlikte yemek, bebeğinizin yeni tatlara alışmasını kolaylaştırır¹. Demirinden daha çok yararlanması için ıspanağı C vitamini yüksek bir besinle aynı tabakta verin⁷.