Kaju

Genel bakış

Kaju, böbrek biçimli, açık krem renkli bir sert kabuklu yemiştir; tadı yumuşak ve hafif tatlımsıdır. Çarşıda çoğunlukla kabuğundan ayrılmış iç olarak, çiğ ya da kavrulmuş bulunur. Bebek sofrasında ise bütün tane değil, un gibi öğütülmüş kaju ya da pürüzsüz kaju ezmesi yer alır⁴.

Az bir miktarı bile tabağa çok şey katar. Sağlık Bakanlığı'nın beslenme rehberi sert kabuklu yemişleri protein ile demir, çinko ve magnezyum gibi minerallerin iyi bir kaynağı sayıyor, doymamış yağ ve E vitamini bakımından da zengin buluyor; küçük çocukların beslenmesini anlatırken de kuruyemişleri demirden zengin besinler arasında anıyor². İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de kuruyemişleri iyi demir kaynakları arasında sayıyor²⁰.

Kajuya 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın aylara göre ek gıda tablosunda kaju ya da başka bir kuruyemiş ayrıca yer almıyor¹. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi kuruyemişi, ezilmiş ya da öğütülmüş olarak yemeğe katmak şartıyla, ek gıdanın başladığı 6. ay civarından itibaren veriyor⁴. Biz de 6. ayı izliyoruz. Bütün ya da kırık kaju ise 5 yaşından önce verilmez^4,9.

Nasıl sunulur

Kajuyu sade alın: çiğ ya da tuzsuz kavrulmuş, kabuğundan ayrılmış iç kaju. Tanelerde küf, böcek yeniği ya da kırık olmasın; tuz ya da şekerle kaplanmış olanları seçmeyin². İlk yılda bebeğin yemeğine tuz eklenmez, şeker ve şeker eklenmiş besinler de önerilmez¹. Ballı kaju 1 yaşından önce hiç verilmez; bal, bebek botulizmi denen ağır bir hastalığa yol açabilir⁴.

Kajuyu vermeden önce öğütün. Mutfak robotunda ya da öğütücüde un kıvamına gelene dek çekin; parmaklarınızın arasında ovaladığınızda sert bir parça hissetmemelisiniz. Robotu biraz daha çalıştırırsanız kaju yağını salar ve pürüzsüz bir ezmeye döner. Öğütülmüş kajuyu bebeğinizin alıştığı bir yemeğe, örneğin sebze püresine, yoğurda ya da lapaya karıştırın^4,6.

Ezmeyi kavanozdan kaşıkla, tek başına vermeyin⁴. Az bir miktarı anne sütü ya da mamayla inceltip lapaya, meyve püresine ya da yoğurda katın⁵; ekmeğe sürecekseniz ince ve eşit bir kat bırakın⁹.

Kajuyu birkaç günde tüketeceğiniz kadar öğütün ve kapalı kapta, nemsiz bir yerde saklayın; uygun koşulda saklanmayan yemiş bozulur ve küflenir². Aile için kajulu bir yemek yapıyorsanız bebeğinizin payını tuz eklemeden önce ayırın⁴.

Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

Boğulma riski

Boğulma riski orta. Bütün ya da kırık kaju sert ve küçüktür; bütün ve doğranmış yemişler küçük çocuklarda boğulmaya yol açan besinlerin başında gelir^7,8. Kaşık dolusu ya da topak hâlindeki yemiş ezmesi de aynı listededir⁷; koyu ezme boğaza ve soluk borusuna yapışıp nefes almayı zorlaştırabilir⁹. Bütün ya da kırık kajuyu 5 yaşından önce hiç vermeyin⁹.

Riski düşüren şey biçim ve kıvamdır. Kajuyu un kıvamında öğütün, ezmeyi inceltip yemeğe karıştırın ya da ince ve eşit bir kat sürün⁹. Kajulu ekmek ya da kraker alıyorsanız içinde yemiş parçası olmasın⁷.

Bebeğiniz yerken dik otursun; yürürken, emeklerken ya da uzanmışken ağzında yemek olmasın^7,8. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette yiyecek vermeyin⁹. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁹.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; dilini öne itebilir ya da kusabilir. Bu, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen doğal bir reflekstir¹¹. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹⁰. Boğulma ise sessizdir; dudakları ya da cildi morarabilir¹¹. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹⁰. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Kaju bir sert kabuklu yemiştir ve İlk Lokma'da alerjen olarak işaretli. Kaju alerjisi ağır seyredebilir: çocuklarla yapılan bir karşılaştırmada hırıltı ve ağır tepkiler kajuda yer fıstığına göre daha sık görüldü¹⁵. Yemişler arasında en düşük miktarda tepki başlatan da kaju oldu¹⁴. Yemiş alerjisi çoğu zaman ömür boyu sürer; sert kabuklu yemiş alerjisinden kurtulanlar yaklaşık onda birdir¹³.

Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa, ya da ailede alerji öyküsü bulunuyorsa kajuya başlamadan önce doktorunuzla konuşun^3,5.

Alerjen besinleri birer birer tanıtın³. İlk denemeyi gündüz yapın, o gün başka yeni besin başlatmayın, sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Çok az bir miktarı bebeğinizin alışık olduğu bir yemeğe karıştırarak başlayın, tepki yoksa miktarı yavaş yavaş artırın. Sorun çıkmazsa kajuyu en az haftada bir sunun; düzenli kalması alerji olasılığını azaltabilir⁶.

Kaju ile antep fıstığı aynı bitki ailesindendir ve yemişler arasında en sık birlikte görülen alerji bu ikilidedir: kaju alerjisi olanların çoğu antep fıstığına da alerjiktir, antep fıstığı alerjisi olanların ise neredeyse tamamı kajuya alerjiktir¹⁴. Mango ve pembe biber de aynı ailedendir^16,17.

Kaşıntılı kızarık döküntü, gözlerde sulanma, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz kajuya ara verip doktorunuza danışın^3,5. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltı ya da bebeğinizin gevşeyip size her zamanki gibi tepki vermemesi acil durumdur: beklemeyin, hemen 112'yi arayın¹².

Sık sorulanlar

Kajuda ebeveynlerin ilk sorusu biçimle ilgili: bütün ya da kırık kaju küçük çocuklara verilmez, bebeğin tanıştığı kaju un gibi öğütülmüş toz ya da inceltilmiş ezmedir^4,9. Antep fıstığı alerjisi olanların neredeyse tamamı kajuya da alerjiktir¹⁴.

İlk denemede çok az bir miktarla başlayın⁵. Tuzlu çerez kajusunu vermeyin²; kaju sütünü de 12. aydan önce içecek olarak vermeyin¹⁹. Antep fıstığı alerjisi olan bebekte kajuyu denemeden önce alerji doktorunuza danışın¹⁴.

İpuçları

Kajunun kolaylığı, yumuşak tadıyla hemen her şeye karışabilmesi. Bir tutam öğütülmüş kajuyu lapaya, yoğurda ya da sebze püresine katmak yeter^4,6; ezme ise inceltilip karıştırılır⁵.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Bütün ya da kırık kaju ve kaşık dolusu ezme verilmez^7,9; bebeğin payına tuz ve şeker girmez¹. Kaju bir alerjen olduğu için sorunsuz tanıttıktan sonra düzenli sunmak işe yarar⁶. Öğütülmüş kajuyu doğru saklamak da tadını korur: yemişler uygun koşulda saklanmazsa bozulur ve küflenir².