Çorbalar

Genel bakış

Çorba, bebeğin ilk kaşıklarının en tanıdık yemeklerinden biridir: sebzeler suda yumuşayana dek pişirilir, sonra ezilir ya da blenderdan geçirilir. Türk mutfağında tarhana, yayla çorbası ve pirinç ya da bulgur eklenmiş sebze çorbası bu ilk çorbaların başında gelir¹. Mercimek, yoğurt ya da tarhana çorbası, hangisini pişirirseniz pişirin ortak kurallar her kâsede aynıdır.

Çorbanın besin değeri tamamen içine giren malzemelere bağlıdır. Sebze, tahıl, baklagil ya da et ne getiriyorsa kâseye de o geçer. Bu yüzden çorba ayrı bir besin grubu değil, bebeğinizin denediği besinleri bir arada sunmanın yumuşak bir yoludur.

Çorbaya 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu bu ayda tarhana, yayla ve pirinçli ya da bulgurlu sebze çorbalarını tuzsuz ve baharatsız olmak şartıyla sayıyor¹. Biz de bu takvimi izliyoruz. Çorbaya girecek her malzemeyi bebeğiniz önce ayrı ayrı denemiş olsun; Bakanlık bir seferde birden fazla yeni besin başlatılmamasını söylüyor¹.

Nasıl sunulur

Bebeğinizin çorbasını evde ve sade pişirin. Daha önce denediği sebzeleri, örneğin patates, havuç ya da kabağı yıkayıp soyun, küçük doğrayın ve bol suda çatalla kolayca ezilene kadar haşlayın. Pirinç ya da ince bulgur katacaksanız taneler dağılana kadar pişirin. İlk haftalarda çorbayı blenderdan geçirip kaşıktan akan, topaksız bir kıvama getirin; bebeğiniz alıştıkça ezilmiş ve topaklı kıvamlara geçin².

Altıncı ayda çorbayı suyla pişirin. Sağlık Bakanlığı eti 7. ayda başlattığı için et suyunu ve tavuk suyunu bebeğiniz eti denedikten sonra kullanın; mercimek ve nohut gibi baklagilleri de Bakanlık 7.–8. aylarda çorbaya ezerek katmayı öneriyor¹.

Tuz, bulyon tablet, hazır et suyu ve hazır sos eklemeyin; bunlar çoğu zaman çok tuzludur ve bebeğin böbrekleri için uygun değildir³. Hazır paket ya da konserve çorba da vermeyin: Sağlık Bakanlığı yüksek tuz nedeniyle bunlara ek gıdada yer vermiyor¹. Aile için pişiriyorsanız bebeğin payını tuz ve baharat girmeden tencereden alın³.

Sıcak çorbayı ılıyana kadar bekletin, iyice karıştırın ve vermeden önce ısısını deneyin; kâsenin bazı yerleri ötekilerden daha sıcak kalabilir⁶. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

pürüzsüz sebze çorbası

Bebeğinizin daha önce denediği bir ya da iki sebzeyi suyla pişirip blenderdan geçirin; kaşıktan rahatça akan, topaksız bir kıvam hedefleyin. Tuz, baharat ve bulyon eklemeyin¹. İlk denemede birkaç çay kaşığı yeter. Kaşığı uzatmadan önce bebeğinizin ağzını açmasını bekleyin². Çorbayı ılıtıp karıştırın ve ısısını vermeden önce deneyin⁶.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski düşük. Pürüzsüz çorba akışkandır ve kaşıkla verilir. Risk çorbanın kendisinden çok içindeki parçalardan gelir: sert kalmış sebze, iri et parçası, sosis ya da sucuk küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilen yiyecekler arasında sayılıyor^11,12. Sebzeleri ezilecek kadar yumuşak pişirin, eti ince didikleyin; parçalar 1,3 cm'yi geçmesin¹¹.

Bebeğiniz mama sandalyesinde ya da masada otururken yesin¹². Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹². Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemek olmasın¹¹; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹².

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Bu, çiğnemeyi öğrenirken görülen normal bir reflekstir ve gürültülüdür; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir¹⁰. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın: göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹³.

Boğulma ise sessizdir. Bebek düzgün nefes alamaz, ses çıkaramaz; dudakları ya da cildi morarabilir¹⁰. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹³. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Çorba tek başına yaygın bir alerjen değildir ve İlk Lokma'da alerjen olarak işaretli değildir. İçine girenler ise alerjen olabilir: yoğurt ve tereyağındaki süt, un, şehriye, bulgur ve tarhanadaki buğday, terbiyedeki yumurta, mercimek ve nohut gibi baklagiller, kereviz ve balık bebeklerde alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayılıyor⁸. 8. aydan önce terbiyeye yalnızca bebeğinizin ayrıca denediği yumurta sarısı girer¹.

Bu besinleri bebeğinize ilk kez çorbanın içinde tanıtmayın. Önce her birini ayrı ayrı ve tek tek deneyin; böylece bir tepki olursa hangi besinden geldiğini anlarsınız⁸. Yeni besini bebeğiniz açken, gündüz verin ve bir sonrakine geçmek için 3–5 gün bekleyin¹. Sorunsuz giden alerjenleri bebeğinizin olağan beslenmesinde tutun; bu, alerji riskini azaltmaya yardımcı olabilir⁸.

Kızarık, kaşınan ve sulanan gözler, döküntü, tek seferlik kusma ya da ishal fark ederseniz çorbaya ara verip doktorunuza danışın⁸. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde, yüzde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, solukluk ya da bebeğin gevşeyip size her zamanki gibi tepki vermemesi acil durumdur: beklemeyin, 112'yi arayın⁹. Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa yeni besinlere geçmeden önce doktorunuzla konuşun⁸.

Sık sorulanlar

Çorbada ebeveynlerin ilk sorusu hangi çorbayla başlanacağı ve içine neyin girebileceği. Sağlık Bakanlığı 6. ayda tuzsuz ve baharatsız sebze çorbalarını sayıyor, eti ve baklagilleri sonraki aylara bırakıyor¹.

Hazır çorbalar ve bulyon tabletler çoğu zaman çok tuzludur; ilk yılda kullanmayın^1,3. İlk yılda biberona yalnızca anne sütü, mama ya da su konur⁷; saklanan çorba her yeri buharı tütene kadar ısıtılır, sonra ılıtılıp verilir⁴.

İpuçları

Çorbanın kolaylığı, aynı tencereden her aya uygun bir kâse çıkmasıdır: önce blenderdan geçmiş pürüzsüz bir çorba, sonra çatalla ezilmiş topaklı bir kıvam, bir yaşından sonra da ailenin çorbası². Değişen şey kıvamdır; bebeğiniz becerdikçe bir adım ilerleyin.

Sevdirmek için sabırlı olun. Yeni bir tada alışmak 10 denemeyi ya da daha fazlasını gerektirebilir; fırsat buldukça aile sofrasında birlikte yiyin². Kurallar ise her kâsede aynı kalır: tuz ve bulyon girmez³, çorba ılıtılır, karıştırılır ve ısısı denenir⁶.