Emmental peyniri

Genel bakış

Emmental, içindeki kiraz ile ceviz büyüklüğündeki yuvarlak deliklerle tanınan, olgunlaştırılmış sert bir peynirdir. İnek ya da manda sütünden yapılır; rengi fildişinden sarıya uzanır, dokusu esnektir ve kolay dilimlenir. Tadı hafif, fındığı andıran ve tatlımsıdır. Yapımında telemesi ısıtılır, olgunlaşmada propiyonik asit üreten bakteriler de iş görür; peynir genellikle en az 2 ay olgunlaştırılır¹³.

Peynir kalsiyum, protein ve vitamin verir³. Emmentalın tuzu markadan markaya çok değişir; hafif olanı da tuzsuz sayılmaz^14,15.

Emmentale 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz, ama dilim ya da küp olarak değil, yemeğe katılan bir tutam rende olarak. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu 6. ayda pastörize sütten yapılmış ve tuzsuz peynire yer veriyor¹; İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de pastörize, tam yağlı peyniri 6. aydan itibaren uygun buluyor². Emmentalın yapımında ise tuz kullanılır¹³. Bu yüzden ilk yılda bebeğinizin asıl peyniri tuzsuz lor ya da tuzsuz beyaz peynir olsun. Emmental sütten yapılır ve süt alerjeni içerir⁵.

Nasıl sunulur

Emmental alırken önce etikete bakın: pastörize sütten yapıldığı yazanı seçin³. Pastörize sütten yapılmış emmental, küçük çocuklar için daha güvenli sayılan sert peynirler arasında⁴. Pek çok peynir pastörize edilmemiş sütten yapılır ve listeria adlı bir bakteri riski nedeniyle bunlardan kaçınmak daha iyidir; böyle bir peyniri yalnızca iyice pişen bir yemeğin içinde kullanın, çünkü pişirme listeriayı öldürür³. Sıcak yemeğin üstüne serpmek pişirme sayılmaz.

Kabuğu varsa kesip ayırın, peyniri rendenin ince gözünden geçirin. İnce rende yemeğe kolay karışır ve ağızda topak yapmaz. Peynir çok tuzlu olabildiği için ilk aşamada yalnızca küçük miktarlar kullanın¹⁰. Aynı yemeğe ayrıca tuz eklemeyin; bebeğin yemeğine ve pişirme suyuna tuz katılmaz².

Ailenin tabağına emmental rendeleyecekseniz bebeğinizin payını önceden ayırın. Emmentallı bir yemeği fırından ya da ocaktan alınca önce ılıtın, sıcaklığını deneyin, sonra verin; başlamadan önce ellerinizi yıkayın, tezgâhı temiz tutun². Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

püreye ince rende

Pastörize sütten yapılmış emmental peynirini rendenin en ince gözünden geçirin. Bir tutamı bebeğinizin daha önce denediği ılık bir sebze püresine iyice karıştırıp kaşıkla verin. Peynir çok tuzlu olabildiği için miktar küçük kalsın¹⁰. Püre çok sıcakken rende eriyip iplik gibi uzayabilir; püreyi önce ılıtın, sonra peyniri dağıtın. Bu dönemde peyniri bebeğinizin eline vermeyin; küp, dilim ya da şerit kesmeyin, yalnızca ince rendeleyip püreye karıştırın⁹.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Emmental peynirinin boğulma riski orta düzeyde. Sıkı ve esnek bir peynirdir¹³; küp ya da kalın parça hâlinde çiğnenmeden yutulabilir ve soluk yolunu tıkayabilir. Peynir parçaları küçük çocuklarda boğulma tehlikesi listelerinde yer alıyor⁸. Küp ya da blok peynir vermeyin; peyniri rendeleyin ya da çok ince dilimleyin⁹. Küçük lokmaya geçtiğinizde parçalar 1,3 cm'yi geçmesin⁸.

Erimiş emmentala ayrıca dikkat edin. Bu peynir ısınınca uzayıp ipleşir, soğudukça yeniden sertleşip ağızda yapışkan bir topak oluşturabilir. Yapışkan besinler çiğnemesi zor, bütün yutulması kolay besinler arasında sayılıyor⁹. Rendeyi yemeğe az ve ince bir kat hâlinde serpin, uzayan kalın kısımları ayırın.

Bebeğiniz yerken dik otursun². Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın². Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁸. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹¹.

Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir. Çiğnemeyi ve yutmayı öğrenen bebeğin doğal bir refleksidir⁷. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹². Boğulma ise sessizdir: bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; dudaklarının içi ya da tırnakları morarabilir^7,8. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹². Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Emmental inek ya da manda sütünden yapılır¹³; İlk Lokma'da da süt alerjeni olarak işaretli. İnek sütü, bebeklerde alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasındadır⁵.

Süt ürününü ilk kez veriyorsanız bebeğiniz açken ve gündüz deneyin; önceki yeni besinden 3–5 gün geçmiş olsun ve aynı gün başka yeni besin başlatmayın¹. Emmentalla değil, daha yumuşak ve tuzsuz bir süt ürünüyle, yoğurt ya da lorla başlamanız daha kolay olur. Sorunsuz giden süt ürünleri sonra bebeğinizin olağan beslenmesinde kalsın⁵.

Tepki çoğunlukla birkaç dakika içinde başlar, ama inek sütünde belirtiler 3 güne kadar gecikebilir⁵. Kaşıntılı kızarıklık, kaşınan ve sulanan gözler, tek seferlik kusma, ishal ya da egzamanın kötüleşmesi görürseniz peynire ara verip doktorunuza danışın⁵. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda ani şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltı, morarma ya da solukluk acil durumdur; bebeğiniz gevşer, her zamanki gibi tepki vermezse de beklemeyin, hemen 112'yi arayın⁶.

Süt döküntü yapmadan da tepki verebilir. Besin proteinine bağlı enterokolit sendromu (kısaca FPIES, bağırsakları etkileyen gecikmeli bir besin tepkisi) yemekten 1–4 saat sonra tekrarlayan kusma, solukluk ve halsizlikle görülür; bebeklikte en sık tetikleyicisi inek sütüdür. Bebeğiniz halsiz ve solgunsa beklemeyin, 112'yi arayın; daha hafif bir durumda doktorunuza danışın¹⁶.

Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir alerji varsa, ya da ailede alerji öyküsü bulunuyorsa süt ürünlerine başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁵.

Sık sorulanlar

Emmental peynirinde ebeveynlerin ilk sorusu tuz. Bazı emmentallerin tuzu birçok peynirden düşük olabiliyor, ama markadan markaya çok değişiyor; Sağlık Bakanlığı ise bebek için tuzsuz peynir öneriyor^1,14,15. Etiketinde pastörize yazan sert peynir daha güvenli bir seçimdir^3,4.

Peyniri küp kesmeyin, çok ince dilimleyin ya da rendeleyin; tostta ya da fırında eriyip uzayan emmentalı da ince bir kat hâlinde verin⁹. Sert peynirlerin laktozu öteki süt ürünlerinden düşüktür¹⁸. Süt alerjisinden şüpheleniyorsanız ya da bebeğinizde egzama varsa önce doktorunuza danışın⁵.

İpuçları

Emmental bebek mutfağında bir çeşni gibidir: hafif, fındığı andıran tadıyla¹³ ince rendelenmiş bir tutam, sebze püresine ya da çorbaya yeni bir tat katar. Peynir çok tuzlu olabildiği için ilk aşamada miktarı küçük tutun¹⁰.

Bir bebeğin yeni bir tada alışması on ya da daha fazla deneme sürebilir². İlk seferde yüzünü buruşturursa zorlamayın; başka bir gün, başka bir yemekle yeniden deneyin. Bebeğinizin asıl peyniri yine tuzsuz lor ya da tuzsuz beyaz peynir olsun¹.