Gnocchi

Genel bakış

Gnocchi, haşlanıp ezilmiş patatesin unla yoğrulmasıyla yapılan küçük, yumuşak hamur topaklarıdır. İtalyan mutfağından gelir: hamur ince bir rulo hâlinde açılır, kısa parçalara kesilir, çoğu zaman üstüne çatalla çizgi açılır ve kaynar suda haşlanır. Marketlerde vakumlu paketlerde ya da dondurulmuş olarak da satılır. Pek çok tarifte hamura yumurta da girer; yumurtasız gnocchi de bulunur¹¹.

Gnocchi nişastalı bir besindir ve bebeğinize enerji verir. Ana malzemesi olan patates enerjinin yanında lif, B vitaminleri ve potasyum da taşır¹⁶. Bebeğinizin tabağında gnocchi çoğu zaman tek başına değil, bir sebze sosu ya da yoğurtla birlikte gelir.

Gnocchiye 8. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu bütün yumurtayı ve iyi ezilmiş ev yemeklerini 8. aydan itibaren sayıyor¹; çoğu tarifte yumurta içeren bu yumuşak hamur yemeğini biz de bu aya koyuyoruz. Hamurdaki buğdayı ve yumurtayı bebeğiniz önceden ayrı ayrı denemiş olsun⁹.

Nasıl sunulur

Bebeğinizin gnocchisini mümkünse evde, tuzsuz yapın. Patatesi haşlayıp sıcakken ezin ve unla yoğurun; yumurta katacaksanız bebeğiniz yumurtayı önceden denemiş olsun. Hamura, haşlama suyuna ve sosa tuz ya da et suyu tableti eklemeyin¹³. Tuz bebeği susatır ve böbreklerine zarar verebilir¹. Market gnocchisinin hamurunda tuz bulunabilir; hazır yemekler de bebeklerde kaçınılacak tuzlu yiyecekler arasında sayılıyor¹³. Paketli gnocchiyi 12. aydan önce vermeyin.

Hamuru çiğ tattırmayın. Un çiğ bir besindir; içindeki zararlı bakteriler ancak pişirmeyle ölür ve çocuklar çiğ hamuru yememeli, onunla oynamamalıdır¹². Gnocchiyi bol kaynar suda, suyun yüzüne çıktıktan sonra bir iki dakika daha haşlayın. Birini ortasından kesin: içinde çiğ, yapışkan hamur kalmamalı. Hamurla çalıştıktan sonra ellerinizi, tezgâhı ve kapları sabunlu suyla yıkayın¹².

Bebeğinize haşlanmış gnocchi verin. Türkiye Beslenme Rehberi kızartma yerine haşlamayı öneriyor¹⁵; tavada kızaran gnocchinin dışı da sertleşir. Sosu sade tutun: tuzsuz domates ya da sebze sosu, sade yoğurt ya da birkaç damla eritilmiş tereyağı yeter. Aile için pişiriyorsanız bebeğin payını tuz ve rendelenmiş peynir girmeden ayırın.

Pişmiş gnocchiyi 1–2 saat içinde soğutup buzdolabına kaldırın, 2 gün içinde kullanın ve yalnızca bir kez ısıtın¹⁴. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

8 ay +

ezilmiş gnocchi

Haşlanmış gnocchiyi çatalla iyice ezin; hiçbir tane bütün kalmasın. Ezmeyi sade yoğurtla ya da bebeğinizin daha önce denediği tuzsuz bir sebze püresiyle açın ve kaşıkla verin. Sağlık Bakanlığı'nın tablosu da ev yemeklerini 8. ayda iyi ezilmiş olarak veriyor¹. Bu ayda bebeğinizin eline bütün gnocchi tanesi vermeyin: küçük, yuvarlak tane ağzına bütün sığar ve böyle yiyecekler soluk yoluna oturabilir⁵.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski orta. Gnocchi tanesi küçük, yuvarlak ya da oval bir topaktır ve bebeğin ağzına bütün olarak sığar. Küçük yuvarlak yiyecekler çocukların soluk yoluna oturabilir⁵. Haşlanmış hamur ayrıca kaygan ve yapışkandır. İyi çiğnenmeyen beyaz ekmeğin boğazda hamur kıvamında bir top oluşturabildiği biliniyor³; gnocchi de ağızda benzer biçimde topaklanabilir.

Bu yüzden bebeğinize bütün gnocchi tanesi vermeyin. İlk yılda gnocchiyi çatalla ezin; 12. aydan sonra taneyi yassıltıp en çok 1,3 cm'lik parçalara bölün⁴. Yuvarlak biçimlerden kaçının ve yiyeceği iyice yumuşayana kadar pişirin³. Parçaları sosla nemli tutun; kuru, birbirine yapışmış topaklar bebeği zorlar.

Bebeğiniz yerken mama sandalyesinde dik otursun³. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁶. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemekle dolaşmasın⁴; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin⁶.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen normal bir reflekstir ve gürültülüdür; bebek dilini öne itebilir, hatta kusabilir⁷. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın⁸.

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ses çıkaramaz; dudaklarının içi ya da cildi morarabilir⁷. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁷. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Gnocchi hamurundaki un buğdaydandır; buğday gibi glütenli besinler alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayılır⁹. İlk Lokma'da gnocchi buğday ve yumurta alerjeni olarak işaretli. Çoğu tarifte hamura yumurta da girer: yumurta alerjisi için hazırlanan beslenme rehberleri gnocchiyi sıklıkla yumurta içeren, etiketi her seferinde okunacak besinler arasında sayıyor¹¹. Yumurtasız yaptığınız gnocchide yumurta yoktur; paketli gnocchide içerik listesine bakın.

Gnocchiyi buğdayın ya da yumurtanın ilk denemesi yapmayın. Bebeğiniz bu besinleri önceden ayrı ayrı, az miktarda ve her biri o günün tek yeni besini olarak denemiş olsun⁹. Yeni besinleri gündüz, bebek açken ve 3–5 gün arayla başlatın¹. Sorunsuz yediği besinleri düzenli sunmaya devam edin; bu, alerji riskini azaltmaya yardımcı olabilir⁹. Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa, ya da ailede alerji, astım veya alerjik nezle öyküsü bulunuyorsa önce doktorunuzla konuşun⁹.

Tepki çoğunlukla birkaç dakika içinde, en geç 2 saatte ortaya çıkar⁹. Kaşıntılı kırmızı döküntü, kızaran ve sulanan gözler, tek seferlik kusma, karın ağrısı ya da ishal görürseniz gnocchiye ara verip doktorunuza danışın⁹. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakları, dili ya da boğazı şişerse, nefes almakta zorlanırsa, hırıltılı solursa ya da gevşek, solgun ve tepkisiz görünürse beklemeyin, 112'yi arayın¹⁰.

Sık sorulanlar

Gnocchide ebeveynlerin en çok sorduğu şey içindekiler: hamurda yumurta var mı, paketli gnocchi ne kadar tuzlu. Çoğu tarifte yumurta bulunur¹¹; hazır yemekler de bebeklerde kaçınılacak tuzlu yiyecekler arasında sayılıyor¹³.

Hamur çiğ tattırılmaz ve ortası tam pişmeden verilmez¹²; kızartma yerine haşlama tercih edilir¹⁵. Pişmiş gnocchinin saklanması da sık merak edilen konulardan. Haşlanmış gnocchiyi 1–2 saat içinde soğutup buzdolabında 2 gün içinde kullanabilirsiniz¹⁴.

İpuçları

Gnocchi bir kez yoğurduğunuzda birkaç öğüne yeten bir yemektir. Pişmiş gnocchiyi soğutup tek öğünlük porsiyonlar hâlinde dondurabilir, çözdürdüğünüzü 24 saat içinde kullanabilirsiniz¹⁴.

Biçim aydan aya değişse de kurallar aynı kalır: hamur her zaman tam pişer¹², bebeğin payına tuz eklenmez¹³, tane bütün verilmez ve yuvarlak biçimden kaçınılır³, içindeki buğday ve yumurta önceden ayrı ayrı denenmiş olur⁹. Sofrada çiğnemeyi kendiniz göstererek bebeğinize örnek olun; acele etmeden çiğneyip yutmayı böyle öğrenir³.