Yumurta

Genel bakış

Tavuk yumurtası mutfağın en pratik malzemelerinden biri: birkaç dakikada haşlanır, kolayca omlete ya da çırpılmış yumurtaya dönüşür ve çoğu evde her gün dolapta bulunur.

Bebek için iyi bir protein kaynağıdır; et, balık ve baklagillerle aynı gruptadır². Demir de içerir. Ek gıdaya geçen bebek demirini artık yiyeceklerden de almalı, bu yüzden demirli besinlerin tabağa düzenli girmesi işe yarar⁹. Yumurtayı bu işin tek yükü olarak değil, et, balık, baklagil ve sebzelerle dönüşümlü bir sofranın parçası olarak görün².

Desteksiz oturup başını dik tutabilen, yiyeceği alıp ağzına götürebilen ve onu dışarı itmek yerine yutabilen bebek katı besinlere hazırdır; prematüre doğan bebekte zamanlamayı doktorunuzla belirleyin². Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu yumurtaya sarıyla başlar: 6. ayda sarının dörtte biri, 7. ayda sarının tamamı, 8. aydan itibaren de beyazıyla birlikte bütün yumurta⁷. Biz de bu sırayı izliyoruz. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi gibi bazı uluslararası kaynaklar ise iyice pişmiş bütün yumurtayı 6. ay civarında veriyor^1,5,8. Yumurta alerjiye en sık yol açan besinlerden biri olduğu için hangi sırayla ilerleyeceğinizi doktorunuzla konuşun^4,5. Hangi yolu seçerseniz seçin, yumurta her aşamada tam pişmiş olmalı¹.

Nasıl sunulur

Yumurtayı beyazı da sarısı da tamamen katılaşana kadar pişirin. Sarısı akan yumurta ve çiğ yumurtayla yapılan ev mayonezi bebeğe verilmez¹. İlk iki ay yalnızca sarı kullanıldığı için yumurtayı sarısının ortası da katılaşana kadar haşlayın, soyun ve sarıyı beyazından ayırın^1,7.

8. aydan itibaren, beyazı da eklendiğinde, tamamen katı haşlanmış yumurtayı parmak besini olarak verebilirsiniz; bebeğin eline asla bütün yumurta vermeyin, uzunlamasına dörde bölün ya da şeritler hâlinde kesin^2,7. Omlette ve çırpılmış yumurtada da kural aynı: tavadan alırken ıslak, sulu bir yer kalmamalı¹.

Bebeğinizin yemeğine de haşlama suyuna da tuz ya da şeker eklemeyin². Aile için menemen ya da omlet yapıyorsanız onun payını tuzu atmadan önce ayırın; ilk yılda bebeğin yemeği tuzsuz kalır⁷.

Hazırlamadan önce ellerinizi yıkayın, tezgâhı temiz tutun. Sıcak yemeği soğutun ve vermeden önce ısısını kendiniz deneyin². Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

ezilmiş yumurta sarısı

Bu dönemde yalnızca iyi pişmiş sarı verilir: 6. ayda sarının dörtte biri, 7. ayda tamamı⁷. Yumurtayı sarısının ortası da katılaşana kadar haşlayın, soyun, sarıyı ayırın ve çatalla ezin¹. Ezilmiş sarıyı kaşıkla verebilir ya da bebeğinizin bildiği bir sebze püresine karıştırabilirsiniz^2,7.

8 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski düşük. İyice pişmiş yumurta yumuşaktır ve ağızda kolayca dağılır. Haşlanmış yumurta bebeklere önerilen parmak besinlerinden biridir; bebeğin eline bütün olarak değil, uzunlamasına dörde bölünmüş ya da şeritler hâlinde kesilmiş olarak verilir². Riski düşük tutan şey pişirme ve kesimdir. Yumurtayı tam pişirin, ilk aylarda sarıyı ezerek verin, sonra bebeğin kavrayabileceği şeritlere ve küçük lokmalara geçin^2,6.

Bebeğiniz yerken dik otursun ki rahat yutabilsin, siz de yanında olun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın². Yürürken, oynarken ya da uzanmışken yemek yedirmeyin⁶.

Katı besinlere yeni geçen bebek sık sık öğürür. Bu, fazla gelen lokmayı geri iten doğal bir reflekstir. Öğürme sesli olur; yüz kızarabilir, gözler sulanabilir³. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz ve rengi morarabilir^3,6. Böyle bir durumda hemen 112'yi arayın ve ilk yardıma başlayın³.

Alerjenler

Yumurta, bebeklerde alerjik tepkiye en sık yol açan besinlerden biridir; uygulamada da alerjen olarak işaretli^4,5.

Sağlık Bakanlığı'nın tablosunda yumurtaya 6. ayda az miktarda iyi pişmiş sarıyla başlanır, 7. ayda sarının tamamına, 8. ayda bütün yumurtaya geçilir⁷. Bazı uluslararası kılavuzlar ise yumurtayı da öteki alerjenler gibi 6. ay civarında tanıtıyor⁴. Avrupa'nın alerji kılavuzu, iyi pişmiş yumurtayı erken tanıtmanın alerji riskini azaltabileceğini söylüyor; çiğ yumurta da pişmemiş pastörize yumurta da bu önerinin dışında⁸. Hangi sırayı izleyeceğinize doktorunuzla birlikte karar verin.

İlk denemeyi sade tutun. Yumurtayı o gün tek yeni besin olarak verin, gündüz saatlerini seçin ve önceki yeni besinden birkaç gün geçmiş olsun^4,7. 8. ayda beyazı ilk kez verdiğiniz gün de bir ilk deneme sayılır. Az miktarla başlayın, tepki yoksa porsiyonu yavaş yavaş büyütün⁵. Bebeğiniz yumurtayı rahat yediyse sofradan kaldırmayın; düzenli sunmak alerji riskini azaltmaya yardımcı olabilir^4,5.

Dudakta ya da yüzde şişme, kızarık ve kaşınan gözler, döküntü, kusma ya da ishal görürseniz yumurtayı bırakın ve doktorunuza danışın^4,5. Nefes almakta zorlanma, dilde ya da boğazda şişme, vücuda yayılan kabarık ve kaşıntılı döküntü (kurdeşen) acil durumdur: hemen 112'yi arayın⁴.

Bebeğinizde şiddetli egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa yumurtaya başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁵.

Sık sorulanlar

Yumurtada ebeveynlerin en çok takıldığı nokta başlangıç sırası. Sağlık Bakanlığı'nın tablosu 6. ayda sarıyla başlar, bütün yumurtayı 8. aya bırakır⁷. Hemen ardından pişirme gelir: bebeğe verilen yumurtanın beyazı da sarısı da tamamen katılaşmış olmalı, rafadan yumurta buna uymaz¹.

Yumurtayı bir kez denemek yetmez; sorunsuz giden yumurta sofrada düzenli yer almalı. Bebeğinizde şiddetli egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa başlamadan önce doktorunuzla konuşun^4,5. Yanıtlar genel bilgi verir; bebeğinize özgü bir durum varsa son sözü doktorunuz söyler.

İpuçları

Yumurtanın iyi yanı hızlı pişmesi ve kolay şekil alması; bebek büyüdükçe ezilmiş sarıdan omlet şeridine, oradan dilimlere geçmek kolaydır. İlk aylarda yalnızca haşlanmış sarıyı kullanın. 8. aydan sonra beyazıyla birlikte yumurtanın tamamını kullanabilirsiniz⁷. Haşlayıp uzunlamasına dörde bölebilir, sade omlet ya da çırpılmış yumurta yapabilirsiniz.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Yumurta her seferinde tam pişer¹, bebeğin payına tuz ve şeker girmez, eller ve tezgâh temiz olur². Yeni bir besini gündüz ve tek başına başlatırsanız olası bir tepkiyi izlemek kolaylaşır.