Kuru fasulye

Genel bakış

Kuru fasulye, iri, beyaz taneli bir baklagildir ve Türk mutfağında adını taşıyan yemekle tanınır. Kuru olarak satılır; ıslatılıp uzun süre haşlanarak pişirilir. İyi piştiğinde tanesi kolayca ezilir; sebze püresine, çorbaya ve pilavın yanına uyum sağlar.

Bebeğinize protein getirir. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi fasulyeyi bebeğin tabağına girecek protein besinleri arasında sayıyor ve bu besinlerin demir ile çinko da içerdiğini belirtiyor⁴. ABD'nin hastalık kontrol merkezi fasulye ve mercimeği bebekler için bitkisel demir kaynakları arasında anıyor¹⁶. Sağlık Bakanlığı'nın beslenme rehberi de kuru baklagilleri demir, çinko ve magnezyum yönünden zengin besinler arasında sayıyor; posa, yani lif bakımından da zengindirler².

Kuru fasulyeye 7. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu mercimek, nohut ve fasulye gibi baklagilleri 7. ve 8. aylarda sebze püresine ya da çorbaya ezerek eklemeyi öneriyor; 8. ayda kuru fasulye ezmesi de bu listede¹. Biz de bu takvimi izliyoruz. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi baklagilleri 6. ay civarından itibaren uygun sayıyor⁴; hangisini seçeceğinizi doktorunuza sorun.

Nasıl sunulur

Kuru fasulyeyi ayıklayıp yıkayın, sonra 6–12 saat bol soğuk suda ıslatın. Islatma suyunu dökün, fasulyeyi taze suda kaynatın ve en az yarım saat kaynar hâlde pişirin. Çiğ ya da az pişmiş fasulyede bulunan lektin adlı doğal bir protein bulantı, kusma, karın ağrısı ve ishale yol açabilir; doğru ıslatma ve kaynatma bu riski ortadan kaldırır¹⁵. Islatıp iyi pişirmek gaz yapıcı etkiyi de azaltır².

Bebeğiniz için pişirmeyi taneler tamamen yumuşayana dek sürdürün; bir tane, iki parmağınızın arasında hafifçe bastırınca kolayca ezilmeli. Uzun süre beklemiş eski fasulye sert kalabilir; yumuşamayan taneleri vermeyin. İlk aylarda püre, sonra ezme olarak verin; bütün tane küçük ve yuvarlak olduğu için tabağa girmez^1,5. İlk yılda konserve yerine kuru fasulyeyi kendiniz pişirin; Sağlık Bakanlığı konserveleri yüksek tuz içerdikleri için ek gıda döneminde önermiyor¹.

Bebeğinizin yemeğine ve haşlama suyuna tuz, şeker ya da bulyon tablet eklemeyin³. Tuz bebeği susatır ve böbreklerini yorar¹. Aile için kuru fasulye pişiriyorsanız bebeğin payını tuzu atmadan önce ayırın. Sıcak yemeği soğutun ve vermeden önce ısısını kendiniz deneyin³. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

7 ay +

fasulye püresi

Kuru fasulyeyi tamamen yumuşayana kadar pişirin, pürüzsüz olana dek ezin ya da blenderdan geçirin ve bebeğinizin daha önce sorunsuz yediği bir sebze püresine ya da çorbaya katın¹. Püreye bütün ya da yarım tane karışmasın; kaşıkla karıştırıp yoklayın. Bütün fasulye taneleri küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilir⁵. Fasulyeyi denediğiniz günlerde başka yeni besin başlatmayın; yeni bir besine geçmek için 3–5 gün bekleyin¹.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski orta. Bütün kuru fasulye tanesi küçük, yuvarlak ve sıkıdır; ABD'nin hastalık kontrol merkezi bütün fasulye tanelerini küçük çocuklarda boğulma riski taşıyan besinler arasında sayıyor⁵. Yuvarlak ve sıkı besinler ancak küçük parçalara bölünerek verilmelidir⁶.

Riski düşüren şey tanenin biçimini bozmaktır. Fasulyeyi iyice yumuşatın; püre ya da ezme yapın, büyüyen çocukta her taneyi çatalla ezin⁵. Yemekteki parçalar 1,3 cm'yi geçmesin⁶. Yeni Zelanda Sağlık Bakanlığı küçük yuvarlak besinlerin soluk yoluna takılabileceğini söylüyor ve pişmiş bütün bezelyeyi bile kreşlerde ancak 4 yaşından itibaren uygun buluyor¹⁷. Biz de kuru fasulye tanelerini 4 yaşına kadar bastırarak ya da ezerek veriyoruz.

Bebeğiniz yerken dik otursun; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemek olmasın^5,6. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹³. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın³.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Bu, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken çıkan doğal bir reflekstir. Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir, bebek kusabilir⁷. Öğüren ya da öksüren bebeğinizin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹⁴.

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; dudakları ya da cildi morarabilir^7,6. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁷. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Kuru fasulye en sık bilinen alerjenlerden değildir, ama fasulye, mercimek ve bezelye alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayılıyor⁸. Fasulye, başka baklagillere alerjisi olan çocuklarda bile genellikle iyi tolere edilir; yine de az sayıda fasulye alerjisi bildirilmiştir. Bir baklagile alerji, bütün baklagillerden uzak durmak gerektiği anlamına gelmez; hangilerinin güvenle yenebileceğini doktorunuz belirler⁹.

İlk denemeyi sade tutun. Fasulyeyi az miktarla, gündüz saatinde ve o gün tek yeni besin olarak verin; sonraki yeni besine geçmek için 3–5 gün bekleyin^1,8. Sorun çıkmazsa fasulyeyi sofradan kaldırmayın; sorunsuz tanıtılan besinlerin olağan beslenmede kalması alerji riskini azaltmaya yardımcı olabilir⁸.

Döküntü, kaşıntılı ve sulanan gözler, öksürük, bulantı ya da tek seferlik ishal görürseniz fasulyeye ara verip doktorunuza danışın⁸. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Az pişmiş fasulyenin yol açtığı kusma ve ishal ise alerjiden farklıdır, lektinden kaynaklanır; fasulyeyi her zaman iyice pişirin¹⁵. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, vücuda yayılan kabarık ve kaşıntılı döküntü acil durumdur: hemen 112'yi arayın¹⁰. Bebeğiniz gevşer, başını tutamaz ya da size her zamanki gibi tepki vermezse de aynısını yapın¹⁰.

Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa, ya da ailede alerji, astım veya alerjik nezle öyküsü bulunuyorsa kuru fasulyeye başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁸.

Sık sorulanlar

Kuru fasulyede ebeveynlerin en çok sorduğu şey bütün tanenin ne zaman verilebileceği. Bütün tane küçük ve yuvarlaktır; 4 yaşına kadar tanenin biçimini ezerek bozmak gerekir^5,6,17. Başlangıç ayı da sık soruluyor: Sağlık Bakanlığı'nın takvimi fasulyeyi 7. ayda, sebze püresine ezilerek başlatıyor¹.

Islatma, gaz ve evde pişen kuru fasulye yemeği de merak ediliyor. Fasulyeyi ıslatıp iyice kaynatmak hem az pişmiş fasulyenin yol açabileceği mide şikâyetlerini önler¹⁵ hem de gaz yapıcı etkiyi azaltır². Lifli yapısı nedeniyle kabızlık soruları da geliyor¹¹.

İpuçları

Kuru fasulyenin kolaylığı, bir kez pişirip bebeğiniz büyüdükçe aynı tencereden önce pürüzsüz bir püre, sonra kaba bir ezme, en sonunda da çatalla ezilmiş taneler çıkarabilmeniz^1,4. Kıvamı bebeğinizin ayına göre ayarlamak yeter.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Fasulye ıslatılıp iyice kaynatılır¹⁵; bebeğin payına tuz, şeker ve bulyon girmez³; 4 yaşına kadar bütün tane tabağa konmaz^5,17. Fasulyeyi C vitamini içeren sebze ve meyvelerle birlikte sunmak içindeki demirden daha iyi yararlanılmasına yardım eder².