Barbunya

Genel bakış

Barbunya, krem zemin üzerinde kırmızı benekli taneleriyle tanınan bir kuru fasulye çeşididir. Kuru fasulye, siyah fasulye ve kırmızı fasulyeyle aynı bitki türünden gelir¹. Kuru olarak satılır; ıslatılıp uzun süre haşlanarak pişirilir. Piştiğinde benekleri solar, tanesi pembemsi bir kahverengiye döner ve kolayca ezilir. Mutfağımızda en çok zeytinyağlı barbunya pilakisiyle bilinir.

Bebeğinize protein getirir. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi fasulyeyi bebeğe sunulacak protein besinleri arasında sayıyor ve bu besinlerin demir ile çinko da içerdiğini belirtiyor². ABD'nin hastalık kontrol merkezi fasulye ve mercimeği bebekler için bitkisel demir kaynakları arasında anıyor³. Sağlık Bakanlığı'nın beslenme rehberi de kuru baklagilleri demir, çinko ve magnezyum yönünden zengin besinler arasında sayıyor; posa, yani lif bakımından da zengindirler⁴.

Barbunyaya 7. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu mercimek, nohut ve fasulye gibi baklagilleri 7. ve 8. aylarda sebze püresine ya da çorbaya ezerek eklemeyi öneriyor⁵. Biz de bu takvimi izliyoruz. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi baklagilleri 6. ay civarından itibaren uygun sayıyor²; hangisini seçeceğinizi doktorunuza sorun.

Nasıl sunulur

Barbunyayı ayıklayıp yıkayın, sonra 6–12 saat bol soğuk suda ıslatın. Islatma suyunu dökün, taneleri taze suda kaynatın ve en az yarım saat kaynar hâlde pişirin. Çiğ ya da az pişmiş fasulyede bulunan lektin adlı doğal bir protein bulantı, kusma, karın ağrısı ve ishale yol açabilir; doğru ıslatma ve kaynatma bu riski ortadan kaldırır⁶. Islatıp iyi pişirmek gaz yapıcı etkiyi de azaltır⁴.

Bebeğiniz için pişirmeyi taneler tamamen yumuşayana dek sürdürün; bir tane, iki parmağınızın arasında hafifçe bastırınca kolayca ezilmeli. Yumuşamayan taneleri ayırın. İlk aylarda püre, sonra ezme olarak verin; bütün tane küçük ve yuvarlak olduğu için tabağa girmez^5,7. İlk yılda konserve yerine kuru barbunyayı kendiniz pişirin; Sağlık Bakanlığı konserveleri tuz içerdikleri için ek gıda döneminde önermiyor⁵.

Barbunya pilakisi genellikle tuzla pişer. Bebeğin payını tuz eklenmeden önce tencereden ayırın; haşlama suyuna da tuz, şeker ya da bulyon tableti koymayın⁸. Tuz bebeği susatır ve böbreklerini yorar⁵. Pilakinin zeytinyağı sorun değildir; Sağlık Bakanlığı bitkisel yağları 7. aydan itibaren öneriyor⁵. Sıcak yemeği soğutun ve vermeden önce ısısını kendiniz deneyin⁸. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

7 ay +

barbunya püresi

Barbunyayı tamamen yumuşayana kadar pişirin, kabuklarıyla birlikte pürüzsüz olana dek ezin ya da blenderdan geçirin ve bebeğinizin daha önce sorunsuz yediği bir sebze püresine ya da çorbaya katın⁵. Püreye bütün ya da yarım tane karışmasın; kaşıkla karıştırıp yoklayın. Bütün fasulye taneleri küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilir⁷. Barbunyayı denediğiniz günlerde başka yeni besin başlatmayın; yeni bir besine geçmek için 3–5 gün bekleyin⁵.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski orta. Pişmiş bir tane küçük ve yuvarlaktır; iyi pişmezse sıkı kalır. ABD'nin hastalık kontrol merkezi bütün fasulye tanelerini küçük çocuklarda boğulma riski taşıyan besinler arasında sayıyor⁷. Yuvarlak ve sıkı besinler ancak küçük parçalara bölünerek verilmelidir⁹.

Riski düşüren şey tanenin biçimini bozmaktır. Barbunyayı iyice yumuşatın; püre ya da ezme yapın, büyüyen çocukta her taneyi çatalla ezin⁷. Yemekteki parçalar 1,3 cm'yi geçmesin⁹. Pilakideki havuç ve patates de iyice yumuşasın ve aynı ölçüde küçültülsün. Yeni Zelanda Sağlık Bakanlığı küçük yuvarlak besinlerin soluk yoluna takılabileceğini söylüyor ve pişmiş bütün bezelyeyi bile kreşlerde ancak 4 yaşından itibaren uygun buluyor¹⁷. Biz de barbunya tanelerini 4 yaşına kadar bastırarak ya da ezerek veriyoruz.

Bebeğiniz yerken dik otursun; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemek olmasın^7,9. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹⁰. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁸.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Bu, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken çıkan doğal bir reflekstir. Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir, bebek kusabilir¹¹. Öğüren ya da öksüren bebeğinizin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹².

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; dudakları ya da cildi morarabilir^11,9. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹¹. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Barbunya en sık bilinen alerjenlerden değildir, ama fasulye, mercimek ve bezelye alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayılıyor¹³. Fasulye, başka baklagillere alerjisi olan çocuklarda bile genellikle iyi tolere edilir; yine de az sayıda fasulye alerjisi bildirilmiştir. Bir baklagile alerji, bütün baklagillerden uzak durmak gerektiği anlamına gelmez; hangilerinin güvenle yenebileceğini doktorunuz belirler¹. Bebeğinizin yer fıstığı, soya ya da başka bir baklagile alerjisi varsa barbunyaya başlamadan önce doktorunuzla konuşun.

İlk denemeyi sade tutun. Barbunyayı az miktarla, gündüz saatinde ve o gün tek yeni besin olarak verin; sonraki yeni besine geçmek için 3–5 gün bekleyin^5,13. Sorun çıkmazsa barbunyayı sofradan kaldırmayın; sorunsuz tanıtılan besinlerin olağan beslenmede kalması alerji riskini azaltmaya yardımcı olabilir¹³.

Döküntü, kaşıntılı ve sulanan gözler, öksürük, bulantı ya da tek seferlik ishal görürseniz barbunyaya ara verip doktorunuza danışın¹³. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Az pişmiş fasulyenin yol açtığı kusma ve ishal ise alerjiden farklıdır, lektinden kaynaklanır; barbunyayı her zaman iyice pişirin⁶. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, vücuda yayılan kabarık ve kaşıntılı döküntü acil durumdur: hemen 112'yi arayın¹⁴. Bebeğiniz gevşer, başını tutamaz ya da size her zamanki gibi tepki vermezse de aynısını yapın¹⁴.

Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa, ya da ailede alerji, astım veya alerjik nezle öyküsü bulunuyorsa barbunyaya başlamadan önce doktorunuzla konuşun¹³.

Sık sorulanlar

Barbunyada ebeveynlerin en çok sorduğu şey, evde pişen pilakiden bebeğe pay ayırmanın yolu. Bebeğin payını tuz girmeden ayırıp ezin^8,5. Bütün tanenin ne zaman verilebileceği de sık soruluyor; bütün tane küçük ve yuvarlaktır, küçük çocuklarda biçimini ezerek bozmak gerekir^7,9.

Islatma ve uzun kaynatma, gaz ve kabızlık da merak edilen konular arasında. Barbunyayı ıslatıp iyice kaynatmak hem az pişmiş fasulyenin yol açabileceği mide şikâyetlerini önler⁶ hem de gaz yapıcı etkiyi azaltır⁴. Başlangıç ayında Sağlık Bakanlığı'nın takvimi 7. ayı gösteriyor⁵.

İpuçları

Barbunyanın kolaylığı, bir kez pişirip bebeğiniz büyüdükçe aynı tencereden önce pürüzsüz bir püre, sonra kaba bir ezme, en sonunda da çatalla bastırılmış taneler çıkarabilmenizdir^5,2. Kıvamı bebeğinizin ayına göre ayarlamak yeter.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Barbunya ıslatılıp iyice kaynatılır⁶; bebeğin payına tuz, şeker ve bulyon girmez⁸; bütün tane tabağa konmaz⁷. Barbunyayı C vitamini içeren sebze ve meyvelerle birlikte sunmak bitkisel demirden daha iyi yararlanılmasına yardım eder³.