Edamame

Genel bakış

Edamame, soya fasulyesinin kurumadan, kabuğu hâlâ yeşilken toplanmış hâlidir. Kabuklarının içinde parlak yeşil taneler bulunur; kabuklu ya da kabuğundan ayıklanmış olarak, taze ya da dondurulmuş satılır. Taneleri kuru soya fasulyesinden daha tatlıdır ve daha kısa sürede pişer³.

Bebeğinizin tabağına bitkisel protein getirir; lif, demir, kalsiyum ve çinko da içerir³. ABD'nin hastalık kontrol merkezi fasulye ve mercimek gibi baklagilleri bebekler için bitkisel demir kaynakları arasında sayıyor⁴. Soya fasulyesi, çocuklarda kabızlığa iyi gelen lifli baklagiller arasında da anılıyor⁵.

Edamameye 7. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu baklagilleri 7. aydan itibaren, sebze püresine ya da çorbaya ezerek öneriyor¹; Bakanlığın beslenme rehberi soya fasulyesini de kuru baklagiller arasında sayıyor². Edamame bir soya fasulyesi olduğu ve soya alerjeni taşıdığı için biz onu tofu gibi bu takvime göre başlatıyoruz.

Nasıl sunulur

Dondurulmuş edamame alıyorsanız içindekiler listesine bakın ve tuzsuz, baharatsız olanı seçin. Edamame çoğu yerde tuzlu suda haşlanıp kabuğuyla atıştırmalık olarak sunulur³. Bebeğinizin payına tuz, şeker ya da soya sosu eklemeyin^1,2; aile için tuzlu edamame hazırlıyorsanız bebeğin payını tuzu atmadan önce ayırın.

Edamameyi kaynar suda, taneler iyice yumuşayana kadar haşlayın. Hazır olduğunda tane, baş ve işaret parmağınızın arasında bastırınca kolayca ezilmeli⁶. Kabuklu aldıysanız taneleri haşladıktan sonra kabuğundan çıkarın. Kabuk sert ve liflidir; bebeğinize kabuğuyla vermeyin. Her tanenin üstünde ince, yarı saydam bir zar vardır. Besin kabukları ve zarları çiğnemesi zor parçalardır⁶; bu yüzden püreyi iyice pürüzsüz yapın, lokma verdiğiniz dönemde de zarı soyun.

Bebeğiniz için hazırladığınızı 1–2 saat içinde soğutup buzdolabına koyun ve 2 gün içinde kullanın. Dondurduğunuzu buzdolabında çözdürüp 24 saat içinde tüketin; yalnızca bir kez ısıtın¹⁷. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

7 ay +

edamame püresi

Kabuğundan çıkardığınız taneleri iyice yumuşayana kadar haşlayın ve blenderdan geçirerek pürüzsüz bir püre yapın; Sağlık Bakanlığı baklagilleri bu ayda sebze püresine ya da çorbaya ezerek eklemeyi öneriyor¹. Pürede bütün ya da yarım tane kalmasın⁶; zar parçaları görürseniz püreyi ince bir süzgeçten geçirin. Kıvamı anne sütü ya da mamayla açabilir, bebeğinizin daha önce sorunsuz yediği bir sebze püresine katabilirsiniz. İlk denemede edamameyi o günün tek yeni besini yapın¹.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Edamamenin boğulma riskini orta düzeyde sayıyoruz. Bütün tane küçük, yuvarlak ve kaygandır; küçük, yuvarlak besinler çocuğun soluk yoluna takılabilir⁶. Riski düşüren şey tanenin yuvarlak biçimini bozmaktır: edamameyi iyice yumuşatın, püre yapın ya da her taneyi çatalla bastırıp yassılaştırın. Aynı rehber, bezelye gibi küçük yuvarlak bir tanenin bütün hâlini kreşlerde ancak 4 yaşından itibaren uygun buluyor; besin kabukları ve zarları da çiğnemesi zor olduğu için soluk yolunu tümüyle kapatabiliyor⁶. Tabağa kabuk girmesin, yemekteki öbür parçalar da 1,3 cm'yi geçmesin⁷.

Bebeğiniz yerken dik otursun; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁷. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁸.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, kusabilir⁹. Öğüren ya da öksüren bebeğinizin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹⁰.

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz ya da ses çıkaramaz; dudakları, diş etleri ya da tırnakları morarabilir^7,9. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁹. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Edamame bir soya fasulyesidir; İlk Lokma'da da soya alerjeni olarak işaretli. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi soyayı alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayıyor¹¹.

İlk denemeyi bebeğiniz açken ve gündüz, az miktarla yapın; o gün başka yeni besin başlatmayın, sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Sorun çıkmazsa soyayı sofradan kaldırmayın; sorunsuz tanıtılan alerjenlerin olağan beslenmede kalması alerji riskini azaltmaya yardımcı olabilir¹¹.

İnek sütü alerjisi olan bebeklerin yarıya varan kısmı soya proteinine de duyarlıdır¹³; böyle bir bebekte edamameye başlamadan önce doktorunuza danışın. Soya, soya bazlı mamanın kullanıldığı ülkelerde bebeklikteki besin proteinine bağlı enterokolit sendromunun (kısaca FPIES, bağırsakları etkileyen gecikmeli bir besin tepkisi) inek sütünden sonra en sık nedenidir. Yemekten 1–4 saat sonra tekrarlayan kusma, solukluk ve halsizlikle görülür¹⁴. Bebeğiniz halsiz ve solgunsa beklemeyin, 112'yi arayın.

Döküntü, kızarık ve kaşıntılı gözler, tek seferlik kusma, ishal ya da egzamanın kötüleşmesi görürseniz edamameye ara verip doktorunuza danışın¹¹. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltı, morarma ya da solukluk acil durumdur; bebeğiniz gevşer ya da her zamanki gibi tepki vermezse de hemen 112'yi arayın¹². Bebeğinizde egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa edamameye başlamadan önce doktorunuzla konuşun¹¹.

Sık sorulanlar

Edamamede ebeveynlerin ilk sorduğu şey, bütün tanenin ne zaman verilebileceği. Küçük, yuvarlak besinler soluk yoluna takılabildiği için edamame uzun süre bastırılarak verilir⁶. Başlangıç ayı da sık soruluyor; Sağlık Bakanlığı'nın takvimi baklagilleri 7. aya koyuyor¹.

Soya alerjisi ve inek sütü alerjisiyle ilişkisi de merak ediliyor. Soya alerjisi birçok çocukta zamanla geçer¹⁵. Gaz ve kabızlık da sık sorulanlar arasında; baklagiller gaz yapabilen besinlerdendir¹⁶.

İpuçları

Dondurulmuş edamame dondurucuda hazır bekler ve kuru soya fasulyesinden çok daha kısa sürede pişer³. Aynı tencereden önce pürüzsüz bir püre, sonra zarı soyulmuş, bastırılmış taneler çıkar. Sağlık Bakanlığı baklagilleri ilk aylarda sebze püresine ya da çorbaya ezerek eklemeyi öneriyor¹.

Bebeğin yeni bir tada alışması on ya da daha fazla deneme sürebilir; ilk seferde geri çevirirse başka bir gün yeniden sunun¹⁸. Edamameyi brokoli ya da domates gibi C vitamini içeren besinlerle aynı öğünde vermek, içindeki demirden daha iyi yararlanılmasına yardım eder⁴.