Kuskus

Genel bakış

Kuskus, buğday irmiğinden yapılan minik hamur taneleridir. Raflarda iki türünü bulursunuz: Kuzey Afrika mutfağından gelen, sıcak suda birkaç dakikada şişen ince kuskus ve Türk mutfağında haşlanıp tereyağı ve salçayla pilav yapılan, daha iri ve yuvarlak taneli Türk kuskusu.

Kuskus enerji verir; İngiltere'nin ulusal sağlık servisi onu pirinç ve bulgurla birlikte sağlıklı nişastalı besinler arasında sayıyor¹⁵. Buğdaydan yapıldığı için glüten içerir; çölyakta yenmeyen besinler arasında kuskus adıyla anılır⁸. Buğday, bebeklerde alerjik tepkiye yol açabilen besinlerden olduğu için ilk denemeyi bir alerjen gibi planlayın⁵.

Kuskusa 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu kuskusu adıyla anmıyor; ama tarhana çorbası ve bulgurlu sebze çorbası gibi buğday ürünlerini bu aydan itibaren öneriyor¹. Biz de kuskusu irmik ve makarnayla aynı aya koyuyoruz. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de glütenli besinlerin 6. ay civarından itibaren, tek tek ve az miktarla tanıtılabileceğini söylüyor³.

Nasıl sunulur

Sade kuskus seçin; tuz ya da baharat katılmış hazır karışımları bebeğe vermeyin⁴. İnce kuskusu tuzsuz kaynar suda ya da sebze haşladığınız tuzsuz suda, paketteki süreden biraz uzun bekleterek şişirin. Türk kuskusunu ise bol suda, taneler parmaklarınızın arasında kolayca ezilecek kadar yumuşayana dek haşlayın.

Kuru kuskus taneleri ağızda dağılır ve bebeği öğürtebilir. Kuskusu her zaman nemli sunun: bebeğinizin daha önce denediği bir sebze püresine, tuzsuz sebze yemeğine ya da, yoğurdu ayrıca denediyse, sade yoğurda karıştırın³. Kuskusu inek sütüyle pişirmeyi 8. aya bırakın; Sağlık Bakanlığı inek sütüne 8. aydan sonra az miktarda başlanabileceğini söylüyor¹. Et suyunu ise bebeğiniz eti denedikten sonra, 7. aydan itibaren ve evde tuzsuz hazırladıysanız kullanın; Bakanlık eti 7. ayda başlatıyor¹. Bulyon tablet kullanmayın⁴.

Aile için Türk kuskusu pişiriyorsanız bebeğin payını tereyağı, salça ve tuz girmeden ayırın. Sıcak yemeği soğutun ve ısısını kendiniz deneyin². Artanı 1 saat içinde soğutup buzdolabına kaldırın, 24 saat içinde kullanın ve yalnızca bir kez ısıtın^15,14. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

püreye ezilmiş kuskus

İyice pişmiş kuskusu bebeğinizin daha önce denediği bir sebze püresiyle karıştırın; Türk kuskusu kullanıyorsanız taneleri çatalla tek tek ezin. Taneler püreye gömülsün, kuru ve dağınık kalmasın³. Başlangıçta birkaç çay kaşığı yeterli. Dolu kaşığı uzatın, bebeğiniz ağzını açınca verin; isterse kaşığı kendisi tutsun². Glütenli besinlerde ilk haftalarda büyük miktarlardan kaçınılması öneriliyor⁷.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski düşük. İyi pişmiş kuskus küçük ve yumuşak tanelerden oluşur; çocuk sağlığı kaynaklarının yüksek riskli saydığı sosis, bütün üzüm, kuruyemiş ya da çiğ havuç gibi besinler arasında yer almaz¹¹. Riski artıran iki şey var: kuru, dağınık taneler bebeği öksürtebilir; iri ve yuvarlak Türk kuskusu da az pişerse sert kalır. Yuvarlak ve sert besinler ancak tamamen ezilip küçültüldüğünde güvenli hâle gelir¹¹. Kuskusu sosla ya da püreyle nemlendirin; Türk kuskusunu tam yumuşayana dek pişirin ve ilk aylarda çatalla ezin.

Bebeğiniz yerken dik otursun². Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹². Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemek olmasın¹¹; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹². Küçük kesilmiş olsa bile çocuk ağzına bir anda fazla yiyecek doldurabilir; kuskusu tabağa azar azar koyun¹².

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Bu, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen normal bir reflekstir ve gürültülüdür; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir, bebek kusabilir¹⁰. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın: göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹³.

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ses çıkaramaz; dudakları ya da cildi morarabilir¹⁰. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹⁰. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Kuskus buğdaydan yapılır ve glüten içerir⁸; İlk Lokma'da da buğday alerjeni olarak işaretli. Buğday, bebeklerde alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayılır^5,6. Bebeğiniz irmiği, bulguru ya da makarnayı daha önce sorunsuz yediyse kuskus ona yeni bir alerjen getirmez. Buğdayı ilk kez kuskusla deniyorsanız denemeyi bebeğiniz açken ve gündüz yapın, o gün başka yeni besin vermeyin; bir sonraki yeni besine geçmek için 3–5 gün bekleyin¹. Birkaç kaşıkla başlayın, sorun olmazsa miktarı yavaş yavaş artırın⁶.

Tabağın geri kalanına da bakın. Aile kuskusundaki tereyağı süt içerir; süt ayrı bir alerjendir⁵. Sorunsuz giden alerjeni olağan beslenmede tutmak alerji riskini azaltmaya yardımcı olabilir⁵. Şiddetli egzaması ya da bilinen bir besin alerjisi olan bebekte başlamadan önce doktorunuzla konuşun^5,6.

Döküntü, gözlerde kızarıklık ve sulanma, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz kuskusa ara verip doktorunuza danışın⁵. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma ya da bebeğin solup gevşemesi acil durumdur: beklemeyin, 112'yi arayın¹⁶.

Buğday alerjisi ile çölyak hastalığı aynı şey değildir. Buğday alerjisi çoğu çocukta zamanla geçer: izlenen buğday alerjili çocukların yarısından fazlasında 8 yaşına kadar geçmişti⁹. Çölyakta ise glüten ömür boyu beslenmeden çıkarılır⁸.

Sık sorulanlar

Kuskusla ilgili sorular üç konuda toplanır: hangi kuskus, glüten ve neyle pişirileceği. İnce kuskusla iri Türk kuskusu aynı buğday ürünüdür, ama iri taneyi ilk aylarda ezmek gerekir. Kuskus buğdaydan yapıldığı için glüten içerir⁸; glütenin ilk yıl içinde hangi ayda tanıtıldığı çölyak riskini değiştirmiyor, yine de ilk haftalarda büyük miktarlardan kaçınmak öneriliyor⁷.

Pişirme suyu da sık sorulur. Bebeğin payında tuz, bulyon ve şeker olmaz⁴; inek sütüyle pişirmek için 8. ayı bekleyin¹.

İpuçları

Kuskusun kolaylığı, birkaç dakikada hazır olması ve neredeyse her yemeğe karışmasıdır: önce sebze püresine ezilmiş taneler, sonra sosla topaklanmış kuskus, bir yaşından sonra da aile sofrasından tuzsuz bir pay^2,3.

Kuskusu farklı sebzelerle deneyin; bebeğinizin bir kez geri çevirdiği besinleri de sunmaya devam edin, yeni bir dokuya alışmak 10 denemeyi ya da daha fazlasını gerektirebilir². Dağınıklık kaçınılmazdır; mama sandalyesinin altına bir örtü serin. Fazla pişirdiğiniz kuskusu bekletmeden soğutup kaldırın¹⁵.