İrmik

Genel bakış

İrmik, buğdaydan elde edilen ince taneli bir üründür; pişince yumuşak, kaşıkla yenen bir lapaya dönüşür. Kuskus da buğdaydan yapılan minik taneli bir üründür. İkisi de buğday içerdiği için glüten taşır⁹. Buğday, bebeklerde alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayılır; ilk denemeyi bir alerjen gibi planlayın⁵.

İrmiğe 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu irmiği adıyla anmıyor; ama tarhana çorbası ve bulgur eklenmiş sebze çorbası gibi buğday ürünlerini bu aydan itibaren öneriyor¹. Biz de irmiği onlarla aynı aya koyuyoruz. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de lapayı 6. ay civarındaki ilk nişastalı besinler arasında sayıyor³; glüten içeren besinlerin bu aydan itibaren tek tek ve az miktarla tanıtılabileceğini söylüyor².

Tahıllar gibi bitkisel besinlerdeki demiri vücut daha zor emer. Portakal, çilek, domates ya da patates gibi C vitamini içeren bir besini aynı öğünde sunmak emilimi artırır¹⁶.

Nasıl sunulur

Sade, katkısız irmik seçin; şeker ya da aroma katılmış hazır irmik tatlısı karışımları bebeğe uygun değildir⁴. Lapa için irmiği önce soğuk sıvının içinde açın, sonra kısık ateşte sürekli karıştırarak pişirin. Taneler yumuşayıp kaybolana, lapa topaksız ve pürüzsüz olana kadar devam edin. 6. ayda sıvı olarak su, anne sütü ya da mama kullanın³; sebze haşladığınız tuzsuz pişirme suyu da olur.

İnek sütüyle pişirmeyi 8. aya bırakın. Sağlık Bakanlığı 6. ayda sütle hazırlanan tek yemek olarak süt ve pirinç unuyla pişen şekersiz muhallebiyi sayıyor; inek sütüne 8. aydan sonra, temel içecek olmamak şartıyla az miktarda başlanabileceğini söylüyor¹. Sütlü irmik lapası bu yüzden 8. aydan itibarendir. Süt ayrı bir alerjendir; sütlü irmiğe bebeğiniz süt ürünlerini daha önce ayrıca denedikten sonra geçin⁵.

Lapaya tuz ve şeker eklemeyin^1,2. Bal bir yaşından önce hiç verilmez⁴. Sağlık Bakanlığı pekmezin az miktarda tatlandırıcı olarak kullanılabileceğini söylüyor¹; İngiltere'nin ulusal sağlık servisi ise küçük çocuklara şurup gibi tatlandırıcıları önermiyor⁴. Tatlandırmak isterseniz ezilmiş meyve yeterli. Şekerli irmik helvası ve irmik tatlıları iki yaşından önce bebeğin sofrasına girmez¹⁷; şeker katmadan, meyveyle tatlandırdığınız helva ayrıdır.

Lapayı ılık sunun. Mikrodalgada ısıttıysanız iyice karıştırın ve ısısını kendiniz deneyin. Artanı 1–2 saat içinde soğutup buzdolabına kaldırın, 2 gün içinde kullanın ve yalnızca bir kez ısıtın; bebeğin yarım bıraktığı kâseyi saklamayın¹⁵. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

pürüzsüz irmik lapası

İrmiği su, anne sütü, mama ya da sebze haşladığınız tuzsuz pişirme suyuyla, soğukken açıp karıştırarak pişirin; taneler kaybolana kadar pürüzsüz bir lapa elde edin³. İnek sütüyle pişirmeyi 8. aya bırakın¹. Kaşıktan yavaşça akan, topaksız bir kıvam hedefleyin ve ılık sunun. Başlangıçta birkaç kaşık yeterli; içine bebeğinizin daha önce denediği bir sebze ya da meyve püresini karıştırabilirsiniz. Dolu kaşığı uzatın, bebeğiniz ağzını açınca verin; isterse kaşığı kendisi tutsun².

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski düşük. İyi pişmiş irmik lapası pürüzsüzdür ve dil ile damak arasında kolayca ezilir. Çocuk sağlığı kaynaklarının yüksek riskli saydığı sosis, bütün üzüm, kuruyemiş ya da çiğ havuç gibi besinler arasında yer almaz¹². Risk kıvamdan gelir: topak kalmış lapa ya da kuru, dağınık kuskus taneleri bebeği öksürtebilir. İrmiği topaksız pişirin; kuskusu sosla ya da yoğurtla nemlendirin. Büyüdükçe verdiğiniz irmikli köfte ve pankek lokmaları 1,3 cm'yi geçmesin¹². Lapayı biberona koymayın; biberona anne sütü, mama ve su dışında bir şey konmaz².

Bebeğiniz yerken mama sandalyesinde dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹³. Yürürken ya da oynarken ağzında yemekle dolaşmasın¹²; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹³.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Bu, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen normal bir reflekstir ve gürültülüdür; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir¹¹. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹⁴.

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ses çıkaramaz; dudakları ya da cildi morarabilir¹¹. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹¹. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

İrmik buğdaydan yapılır ve glüten içerir⁹. Buğday, bebeklerde alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayılır^5,6. İlk denemeyi bebeğiniz açken ve gündüz yapın, o gün başka yeni besin vermeyin; bir sonraki yeni besine geçmek için 3–5 gün bekleyin¹. Birkaç kaşıkla başlayın, sorun olmazsa miktarı yavaş yavaş artırın⁶.

Lapanın içine de bakın. 8. aydan sonra pişireceğiniz sütlü irmik lapası süt, irmikli köfte ya da pankek çoğu zaman yumurta içerir; ikisi de ayrı alerjendir. Bebeğinizin henüz denemediği bir alerjeni irmikle birlikte vermeyin; her alerjeni tek başına tanıtın⁵.

Bebeğiniz irmiği sorunsuz yedikten sonra onu düzenli olarak sunun; tolere edilen alerjenin olağan beslenmede kalması alerji riskini azaltmaya yardımcı olabilir^5,6. Şiddetli egzaması ya da bilinen bir besin alerjisi olan bebekte başlamadan önce doktorunuzla konuşun^5,6.

Tepki çoğunlukla birkaç dakika içinde, bazen 2 saate kadar çıkar. Ciltte kaşıntılı döküntü, gözlerde kızarıklık ve sulanma, ishal ya da tek seferlik kusma görürseniz irmiğe ara verip doktorunuza danışın⁵. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme ya da nefes almakta zorlanma acil durumdur: beklemeyin, 112'yi arayın¹⁸.

Buğday alerjisi ile çölyak hastalığı aynı şey değildir. Çölyakta bağışıklık sistemi glüten yendiğinde bağırsağa zarar verir; tedavisi yoktur, glütensiz beslenmeyle kontrol altında tutulur⁸. Buğday alerjisi ise çoğu çocukta zamanla geçer: izlenen buğday alerjili çocukların yarısından fazlasında 8 yaşına kadar geçmişti¹⁰.

Bu malzemeyle tarifler

• Sütlü irmik

Sık sorulanlar

İrmikle ilgili soruların çoğu sıvıdan ve tatlandırmadan gelir: lapa suyla mı, sütle mi pişer; pekmez, bal ya da irmik helvası olur mu. Sağlık Bakanlığı 6. ayda sütle hazırlanan tek yemek olarak pirinç unlu şekersiz muhallebiyi sayıyor, inek sütüne 8. aydan sonra az miktarda yer veriyor ve ilk yılda şeker eklenmiş besinleri önermiyor¹. Bal ise bir yaşından önce hiç verilmez⁴.

Glüten de sık konuşulur. İrmik ve kuskus buğdaydan yapıldığı için glüten içerir⁹. Glütenin ilk yıl içinde hangi ayda tanıtıldığı çölyak riskini değiştirmiyor; yine de ilk haftalarda büyük miktarlardan kaçınmak öneriliyor⁷.

İpuçları

İrmiğin kolaylığı, aynı paketten her aya uygun bir tabak çıkmasıdır: önce pürüzsüz bir lapa, sonra yumuşak köfte ve pankek lokmaları, bir yaşından sonra da aile sofrasından tuzsuz bir pay^2,3. Değişen şey kıvam ve lokma büyüklüğüdür¹².

Lapayı tatlandırmanın en iyi yolu meyvedir; bebeğin payına tuz ve şeker eklemeyin^1,2. Lapanın yanına C vitamini içeren bir meyve ya da sebze koymak tahıldaki demirin emilimine yardım eder¹⁶. Fazla pişirdiğiniz lapayı bekletmeden soğutup kaldırın¹⁵.