Maş fasulyesi

Genel bakış

Maş fasulyesi, Asya mutfağının temel baklagillerinden biridir. Küçük, yeşil kabuklu taneleri Çin ve Hindistan'da yüzyıllardır pirinç gibi tahıllarla birlikte pişirilir; kuru tanesinin yanında çimlendirilmiş filizi de yenir³. Piştiğinde kabuğu çatlar, içi açık sarı ve yumuşak bir ezmeye dönüşür.

Bebeğinize protein ve lif getirir. Maş fasulyesi protein, lif ve mineraller bakımından zengindir; proteini de öteki baklagillere göre kolay sindirilir³. Sağlık Bakanlığı'nın beslenme rehberi kuru baklagilleri demir, çinko ve magnezyum yönünden zengin besinler arasında sayıyor; tahılla birlikte yenince proteinlerinin kalitesi de yükseliyor². ABD'nin hastalık kontrol merkezi de fasulyeyi bebekler için bitkisel demir kaynakları arasında anıyor⁶.

Maş fasulyesine 7. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu baklagilleri 7. ve 8. aylarda sebze püresine ya da çorbaya ezerek eklemeyi öneriyor¹. Biz de bu takvimi izliyoruz. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi fasulye ve baklagilleri 6. ay civarından itibaren uygun sayıyor⁴; hangisini seçeceğinizi doktorunuza sorun.

Nasıl sunulur

Maş fasulyesini ayıklayıp yıkayın, sonra 6–12 saat bol soğuk suda ıslatın. Islatma suyunu dökün, taneleri taze suda kaynatın ve en az yarım saat kaynar hâlde pişirin. Çiğ ya da az pişmiş baklagillerde bulunan lektin adlı doğal bir protein bulantı, kusma, karın ağrısı ve ishale yol açabilir; doğru ıslatma ve kaynatma bunu önler⁷. Islatıp iyi pişirmek gaz yapıcı etkiyi de en aza indirir².

Bebeğiniz için pişirmeyi taneler tamamen dağılana dek sürdürün; bir tane, iki parmağınızın arasında hafifçe bastırınca kolayca ezilmeli. İlk aylarda püre, sonra ezme olarak verin; bütün tane küçük ve yuvarlak olduğu için tabağa girmez^1,8. Ezme koyulaşırsa tuzsuz pişirme suyuyla açın; Sağlık Bakanlığı'nın rehberi baklagillerin pişirme suyunu içindeki mineraller için dökmemeyi öneriyor². İlk yılda konserve yerine kuru maşı kendiniz pişirin; Sağlık Bakanlığı konserveleri yüksek tuz içerdikleri için ek gıda döneminde önermiyor¹.

Bebeğinizin yemeğine ve pişirme suyuna tuz, şeker ya da bulyon tableti eklemeyin⁵. İlk yılda bebeğin yemeği tuzsuz kalır¹. Aile için maşlı çorba ya da pilav yapıyorsanız bebeğin payını tuz eklenmeden önce tencereden ayırın. Sıcak yemeği soğutun ve vermeden önce ısısını kendiniz deneyin⁵. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

7 ay +

maşlı sebze püresi

Maş fasulyesini taneler dağılana dek pişirin, kabuklarıyla birlikte pürüzsüz olana dek blenderdan geçirin ve bebeğinizin daha önce sorunsuz yediği bir sebze püresine ya da çorbaya katın¹. Maş taneleri küçüktür ve pürede gözden kaçabilir; kaşıkla karıştırıp yoklayın, bütün ya da yarım tane kalmasın⁸. Kıvam koyu gelirse tuzsuz pişirme suyuyla açın². Maşı denediğiniz günlerde başka yeni besin başlatmayın; yeni bir besine geçmek için 3–5 gün bekleyin¹.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski orta. Pişmiş maş tanesi nohuttan da küçüktür, yuvarlaktır ve iyi pişmezse sıkı kalır. ABD'nin hastalık kontrol merkezi bütün fasulye tanelerini küçük çocuklarda kaçınılması gereken besinler arasında sayıyor⁸. Yeni Zelanda Sağlık Bakanlığı da küçük yuvarlak besinlerin soluk yoluna takılabileceğini söylüyor ve pişmiş bütün bezelyeyi bile ancak 4 yaşından itibaren uygun buluyor¹⁰. Biz de maş tanelerini 4 yaşına kadar ezerek ya da bastırarak veriyoruz.

Riski düşüren şey tanenin biçimini bozmaktır. Maşı tamamen yumuşatın; püre ya da ezme yapın, büyüyen çocukta her taneyi çatalla ezin⁸. Yemekteki parçalar 1,3 cm'yi geçmesin⁹. Taneler o kadar küçüktür ki ezmede gözden kaçabilir; karıştırıp kaşıkla yoklayın.

Bebeğiniz yerken dik otursun; yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemek olmasın^8,9. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹¹.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Bu, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken çıkan doğal bir reflekstir. Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir, bebek kusabilir¹². Öğüren ya da öksüren bebeğinizin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹³.

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ses çıkaramaz; dudakları ya da cildi morarabilir^12,9. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹². Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Maş fasulyesi en sık bilinen alerjenlerden değildir, ama İngiltere'nin ulusal sağlık servisi fasulye, mercimek ve bezelyeyi alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayıyor¹⁴. Maş fasulyesi de alerji bildirilmiş baklagiller arasındadır. Yine de bir baklagile alerji, bütün baklagillerden uzak durmak gerektiği anlamına gelmez; çocuk alerji uzmanı yalnızca tepkiye yol açanı kısıtlayıp ötekilerin yenebildiğini göstermeye çalışır¹⁶. Bebeğinizin yer fıstığı, soya ya da başka bir baklagile alerjisi varsa maş fasulyesine başlamadan önce doktorunuzla konuşun.

Huş ağacı poleni alerjisi olan kişilerde maş fasulyesi filizine alerji bildirilmiştir; polendeki alerjen ile filizdeki benzer proteinler birbirine çapraz tepki verir¹⁷.

İlk denemeyi sade tutun. Maşı az miktarla, gündüz saatinde ve o gün tek yeni besin olarak verin; sonraki yeni besine geçmek için 3–5 gün bekleyin^1,14. Sorun çıkmazsa maşı sofradan kaldırmayın; sorunsuz tanıtılan besinlerin olağan beslenmede kalması alerji riskini azaltmaya yardımcı olabilir¹⁴.

Kırmızı ve kaşıntılı döküntü, hapşırma ya da burun akıntısı görürseniz maş fasulyesine ara verip doktorunuza danışın¹⁴. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlarsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Az pişmiş baklagilin yol açtığı kusma ve ishal ise alerjiden farklıdır, lektinden kaynaklanır⁷. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, vücuda yayılan kabarık ve kaşıntılı döküntü acil durumdur: hemen 112'yi arayın¹⁵. Bebeğiniz gevşer, başını tutamaz ya da size her zamanki gibi tepki vermezse de aynısını yapın¹⁵.

Egzama, bilinen bir besin alerjisi ya da ailede alerji, astım veya alerjik nezle öyküsü varsa maş fasulyesine başlamadan önce doktorunuzla konuşun¹⁴.

Sık sorulanlar

Maş fasulyesinde ebeveynlerin en çok sorduğu şey filiz. Filizi küçük çocuğa çiğ değil, buharı tütene kadar pişmiş verin¹⁸. Bütün tanenin ne zaman verilebileceği de sık soruluyor; tane küçük ve yuvarlaktır, 4 yaşına kadar ezerek ya da bastırarak verilir^8,10.

Islatmanın gerekip gerekmediği, gaz ve kabızlık da merak edilen konular arasında. Maşı ıslatıp iyice kaynatmak hem az pişmiş baklagilin yol açabileceği mide şikâyetlerini önler⁷ hem de gaz yapıcı etkiyi azaltır². Başlangıç ayında Sağlık Bakanlığı'nın takvimi 7. ayı gösteriyor¹.

İpuçları

Maş fasulyesinin kolaylığı, bir kez pişirip bebeğiniz büyüdükçe aynı tencereden önce pürüzsüz bir püre, sonra kaba bir ezme, en sonunda da çatalla bastırılmış taneler çıkarabilmenizdir^1,4. Kıvamı bebeğinizin ayına göre ayarlamak yeter.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Maş ıslatılıp iyice kaynatılır⁷; bebeğin payına tuz, şeker ve bulyon girmez⁵; bütün tane tabağa konmaz⁸. Maşı pirinç ya da bulgur gibi bir tahılla birlikte pişirmek proteinin kalitesini yükseltir^2,3. C vitamini içeren sebze ve meyvelerle sunmak da bitkisel demirden daha iyi yararlanılmasına yardım eder⁶.