Kırmızı mercimek

Genel bakış

Kırmızı mercimek, kabuğu ayrılmış olarak satılan küçük, turuncu bir baklagildir⁵. Pişince çabucak dağılır ve kendiliğinden yumuşak bir ezmeye dönüşür; çorbadan sebze yemeğine kadar Türk mutfağının her gün kullandığı malzemelerden biridir.

Bebek için protein, lif ve mineral getirir⁵. Demir de içerir: İngiltere'nin ulusal sağlık servisi fasulye ve mercimeği bebeğe sunulacak demirli besinler arasında sayıyor². Bitkilerdeki demir vücut tarafından etteki kadar kolay emilmez; C vitamini içeren bir sebzeyle birlikte vermek emilime yardım edebilir³.

Oturur durumda kalıp başını dik tutabilen, yiyeceği alıp ağzına götürebilen ve onu dışarı itmek yerine yutabilen bebek katı besinlere hazırdır; prematüre doğan bebekte zamanlamayı doktorunuzla belirleyin². Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda takvimi kırmızı mercimeği 7. ayda başlatır: 7. ve 8. aylarda sebze püresine ya da çorbaya ezilerek eklenir, sonra tanesi belli olacak biçimde verilir¹. Biz de bu takvimi izliyoruz. Bazı uluslararası kaynaklar mercimeği 6. ay civarındaki ilk besinler arasında anıyor²; hangisini seçeceğinizi doktorunuzla konuşun. Mercimek, alerjik tepkiye yol açabilen besinlerden biri sayıldığı için ilk denemeyi dikkatle yapın⁴.

Nasıl sunulur

Mercimeği bol suda, taneler tamamen dağılıp kolayca ezilene kadar pişirin. İlk aylarda tek başına değil, bebeğinizin daha önce sorunsuz yediği bir sebze püresine ya da çorbaya ezerek katın; sonraki aylarda kıvamı yavaş yavaş koyulaştırın¹.

Bebeğinizin yemeğine tuz, şeker ya da bulyon tablet eklemeyin². Tuz bebeği susatır ve böbreklerini yorar; ilk yılda bebeğin yemeği tuzsuz kalır¹. Aile için mercimek çorbası pişiriyorsanız bebeğin payını tuzu atmadan önce tencereden ayırın¹.

Hazırlamaya başlamadan ellerinizi yıkayın, tezgâhı temiz tutun. Sıcak yemeği soğutun ve vermeden önce ısısını kendiniz deneyin². Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

7 ay +

sebzeli mercimek püresi

Kırmızı mercimeği tamamen dağılana kadar pişirin ve bebeğinizin daha önce yediği bir sebze püresine ya da çorbaya ezerek katın¹. İlk günlerde birkaç çay kaşığıyla başlayın². Mercimeği denediğiniz günlerde başka yeni besin başlatmayın; yeni bir besine geçmek için 3–5 gün bekleyin¹. Kıvam pürüzsüz olsun; bebeğiniz alıştıkça biraz daha koyu ve hafif tanecikli bir püreye geçebilirsiniz².

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski düşük. İyi pişmiş kırmızı mercimek yumuşaktır ve ezildiğinde lapa kıvamına gelir; çocuk sağlığı kaynaklarının boğulma açısından yüksek riskli saydığı besinler arasında yer almaz⁷. Riski düşük tutan şey kıvamdır: mercimeği tamamen yumuşayana kadar pişirin ve ilk aylarda ezerek verin¹. İçine kattığınız sebzeleri de yumuşak pişirin, parçalar 1,3 cm'yi geçmesin⁷.

Bebeğiniz yerken dik otursun, siz de yanında olun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın². Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemekle dolaşmasına izin vermeyin⁷.

Katı besinlere geçen bebek sık sık öğürür. Bu, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken çıkan doğal bir reflekstir. Öğürme gürültülüdür; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir, bebek kusabilir⁶. Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz ve rengi morarabilir^6,7. Böyle bir durumda hemen 112'yi arayın ve ilk yardıma başlayın⁶.

Alerjenler

Mercimek en sık bilinen alerjenlerden değildir, ama İngiltere'nin ulusal sağlık servisi fasulye ve bezelyeyle birlikte onu alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasında sayıyor⁴. Akdeniz ülkelerinde ve Türkiye'de durum daha belirgin: çocuklarda baklagil alerjisinin en sık nedeni mercimektir ve Türkiye'de çocuklarda en sık görülen baklagil alerjenidir⁵. Kaynatmak mercimeğin alerji yapma özelliğini neredeyse hiç değiştirmez⁵.

İlk denemeyi sade tutun. Mercimeği az miktarla, gündüz saatinde ve o gün tek yeni besin olarak verin; bir sonraki yeni besine geçmek için 3–5 gün bekleyin^1,2,4. Bebeğiniz mercimeği rahat yediyse sofradan kaldırmayın; sorunsuz tanıtılan besinlerin olağan beslenmede kalması alerji riskini azaltmaya yardımcı olabilir⁴.

Dudakta ya da yüzde şişme, kızarık ve kaşınan gözler, döküntü, kusma ya da ishal görürseniz mercimeği bırakın ve doktorunuza danışın⁴. Nefes almakta zorlanma, dilde ya da boğazda şişme, vücuda yayılan kabarık ve kaşıntılı döküntü acil durumdur: hemen 112'yi arayın⁴.

Bebeğinizde bilinen bir besin alerjisi ya da egzama varsa, ya da ailede besin alerjisi, egzama, astım veya saman nezlesi öyküsü bulunuyorsa mercimeğe başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁴.

Sık sorulanlar

Kırmızı mercimekte ebeveynlerin en çok sorduğu şey başlangıç zamanı. Sağlık Bakanlığı'nın takvimi 7. ayda, sebze püresine ezilerek başlar¹. Hemen ardından alerji gelir: mercimek az bilinen ama gerçek bir alerjendir ve iyi pişirmek bu özelliğini ortadan kaldırmaz⁵.

Demir ve kabızlık da sık konuşulan konular. Mercimek demir içerir, C vitaminli bir sebzeyle birlikte sunmak emilime yardım eder³. Lif içeriği nedeniyle çocuklarda kabızlığa iyi gelen besinler arasında sayılır; bir yaşından küçük bebekte kabızlık sürüyorsa doktorunuza danışın⁸. Yanıtlar genel bilgi verir; bebeğinize özgü bir durumda son sözü doktorunuz söyler.

İpuçları

Kırmızı mercimeğin en büyük kolaylığı kısa sürede pişip kendiliğinden ezilmesi; bebek büyüdükçe aynı tencereden önce pürüzsüz bir püre, sonra koyu bir ezme, en sonunda da aile yemeği çıkar¹. Kıvamı bebeğinizin yaşına göre ayarlamak yeter.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Bebeğin payına tuz, şeker ve bulyon girmez; eller ve tezgâh temiz olur, yemek ısısı denenerek verilir². Mercimeği domates, brokoli ya da tatlı patates gibi C vitamini içeren sebzelerle pişirmek demirin emilimine yardım eder³.