Mısır unu (polenta)

Genel bakış

Mısır unu, kurutulmuş mısır tanelerinin öğütülmesiyle elde edilir. İri öğütülmüş sarı mısır unu suyla kaynatılınca polenta denen yumuşak, kaşıkla yenen bir lapaya dönüşür; soğuyunca katılaşır ve kesilebilir. Karadeniz mutfağında aynı un mısır ekmeğine, mıhlamaya ve kuymağa girer.

Mısır, İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin sağlıklı tahıl ürünleri arasında saydığı besinlerdendir¹². Doğal olarak glüten içermez; mısır unu glütensiz unlar arasında sayılır⁶. Bu yüzden buğdaya henüz başlamamış bebeğe de farklı bir tahıl seçeneği sunar.

Mısır ununa 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi mısır ununu ve mısırı 6. ay civarında sunulabilecek nişastalı besinler arasında sayıyor³. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu mısır ununu adıyla anmıyor; tablonun tuz eklememe ve yeni besinleri tek tek deneme kuralları onun için de geçerli¹. Biz de 6. ayı başlangıç alıyoruz.

Nasıl sunulur

Sade mısır unu ya da sade polenta seçin. Hazır polenta karışımlarına ve mısır ekmeği unlarına tuz, şeker ya da buğday unu katılmış olabilir; içerik listesini okuyun. Polentayı soğuk suyla açıp kısık ateşte sürekli karıştırarak, taneler kaybolup lapa pürüzsüz ve kremamsı olana kadar pişirin. Sıvı olarak su, anne sütü ya da mama kullanın³. İnek sütüyle pişirmeyi 8. aya bırakın; Sağlık Bakanlığı inek sütüne 8. aydan sonra, temel içecek olmamak şartıyla az miktarda başlanabileceğini söylüyor¹.

Elle yenen parça için lapanın bir kısmını küçük bir kaba yayıp soğutun; katılaşınca çubuklar hâlinde kesin. Çubukları kızartmayın, buharda ya da kapaklı tavada yumuşak kalacak biçimde ısıtın.

Bebeğin yemeğine tuz ve şeker eklemeyin³. Mıhlama ve kuymak tuzlu peynir ve bol tereyağıyla yapılır; ilk yılda bebeğin yemeğine tuz eklenmediği için bunları bebeğinize vermeyin¹. Sıcak lapayı soğutun ve ısısını kendiniz deneyin². Artanı 1 saat içinde soğutup buzdolabına kaldırın, 24 saat içinde kullanın ve yalnızca bir kez ısıtın^12,11. Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

lapa ve polenta çubuğu

İlk günlerde polentayı su, anne sütü ya da mamayla pürüzsüz bir lapa olarak kaşıkla verin³. Bebeğiniz eliyle yemek isterse katılaşmış polentadan yaklaşık 6 cm uzunluğunda, 1,5 cm genişliğinde çubuklar kesin. Bu uzunluk ağzına tümüyle sığmaz; çubuk avucundan taşar, bebeğiniz bir ucunu tutup öbür ucunu kemirir². Dişi olmasa da diş etleriyle parça koparabilir; bu yüzden çubuk iki parmağınız arasında bastırınca ezilecek kadar yumuşak olsun, kopan parça ağızda kolayca dağılsın¹⁴.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski düşük. Yumuşak polenta lapası pürüzsüzdür ve dil ile damak arasında kolayca ezilir; çocuk sağlığı kaynaklarının yüksek riskli saydığı sosis, bütün üzüm, kuruyemiş ya da çiğ havuç gibi besinler arasında yer almaz⁸. Risk hazırlama biçiminden gelir. Kızartılıp çıtırlaşmış polenta sert ve dağılgandır; çubukları yumuşak bırakın, iki parmağınız arasında bastırınca ezilsin¹⁴. Mısır ekmeği ufalanır, tükürükle ıslanınca damağa yapışıp bebeği öğürtebilir; ilk aylarda vermeyin. Büyüdükçe verdiğiniz lokmalar 1,3 cm'yi geçmesin⁸.

Bebeğiniz yerken dik otursun². Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁹. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yemek olmasın⁸; araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin⁹.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Bu, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen normal bir reflekstir ve gürültülüdür; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir, bebek kusabilir⁷. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın: göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹⁰.

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ses çıkaramaz; dudakları ya da cildi morarabilir⁷. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir⁷. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Mısır yaygın alerjenlerden değildir; İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin bebeklerde alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yer almaz⁵. İlk Lokma'da da alerjen olarak işaretli değil. Yine de her yeni besin gibi ilk denemeyi bebeğiniz açken ve gündüz yapın, o gün başka yeni besin vermeyin ve bir sonraki yeni besine geçmek için 3–5 gün bekleyin¹.

Asıl dikkat edeceğiniz şey mısır ununa karışanlardır. Mısır ekmeği ve hazır karışımlar çoğu zaman buğday unu, bazen yumurta ve süt içerir; bunların her biri alerjik tepkiye yol açabilen besinlerdendir⁵. Mısır unu glütensizdir, ama glütenli unlarla aynı yerde ve aynı kaplarla hazırlanırsa glüten bulaşabilir⁶. Bebeğinizde çölyak ya da buğday alerjisi tanısı varsa glütensiz etiketli mısır unu seçin ve doktorunuza danışın.

Döküntü, kaşınan ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz mısır ununa ara verip doktorunuza danışın⁵. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma ya da bebeğin solup gevşemesi acil durumdur: beklemeyin, 112'yi arayın¹³. Bebeğinizde egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa önce doktorunuzla konuşun⁵.

Bu malzemeyle tarifler

• Mısır unlu pankek

Sık sorulanlar

Mısır ununda ebeveynlerin ilk sorusu glütendir. Mısır doğal olarak glütensizdir ve glütensiz unlar arasında sayılır⁶; ama mısır ekmeği ve hazır karışımlar buğday unu içerebilir. İkinci soru polentanın neyle pişirileceğidir: su, anne sütü ya da mamayla³; inek sütüyle ise 8. aydan sonra¹.

Karadeniz mutfağındaki mısır ekmeği, mıhlama ve kuymak da sık soruluyor. Bunların çoğu tuz ve tuzlu peynir içerir; ilk yılda bebeğin yemeğine tuz eklenmez¹.

İpuçları

Polentanın kolaylığı, aynı tencereden iki kıvam çıkmasıdır: sıcakken kaşıkla yenen yumuşak bir lapa, soğuyunca kesilip elle tutulan yumuşak çubuklar^2,3. Bebeğiniz kaşığı da parmaklarını da kullanmayı böyle öğrenir; elle yenen parçalar el-göz uyumunu da geliştirir².

Polentanın tadı yumuşak ve hafif tatlıdır; bebeğinizin daha önce denediği sebze ve meyve püreleriyle kolayca birleşir. Bebeğin payına tuz ve şeker eklemeyin³. Fazla pişirdiğiniz polentayı bekletmeden soğutup kaldırın¹².