Nar

Genel bakış

Nar, kalın ve sert kabuğunun içinde, beyaz zarlarla bölmelere ayrılmış yüzlerce küçük, parlak kırmızı tane taşır. Her tanenin dışı sulu ve mayhoştur, ortasında ise küçük, sert bir çekirdek vardır. Bebeğinize bu tanelerin ezilmiş ya da yassıltılmış hâlini verirsiniz.

Nara 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu da meyve püresine bu aydan itibaren yer veriyor¹. Yine de nar, hazırlanışı en çok özen isteyen meyvelerden biri. Küçük, yuvarlak ve sert besinler küçük çocuklarda boğulmanın sık nedenleri arasında sayılıyor²; bütün nar tanesi de tam olarak böyle bir besin.

Türk mutfağında nar, tanesiyle salatalara ve tatlılara, ekşisiyle de yemeklere girer. Bebeğinizin payında yalnızca ezilmiş taneler olsun; nar suyu ve nar ekşisi ilk yılın besini değil³.

Nasıl sunulur

Narı kesmeden önce kabuğunu akan suyun altında yıkayın; kabuktaki kir, bıçakla tanelere geçmesin⁴. Sonra narı ikiye kesin, taneleri ayıklayın ve aralarındaki beyaz, acımsı zarları atın. Ayıkladığınız tanelerin arasında kabuk ya da zar parçası kalmasın; meyve kabukları çiğnemesi zor bir dokudur⁵.

Taneleri bütün vermeyin. Bir kâsede çatalın ya da kaşığın arkasıyla, her tane yassılıp ortasındaki sert çekirdek ezilene kadar bastırın. Küçük, yuvarlak ve sert besinler küçük çocukların soluk yoluna oturabilir; şeklini ve sertliğini değiştirmek riski azaltır^5,6. Ezilmiş taneleri sade yoğurda karıştırarak sunabilirsiniz; Sağlık Bakanlığı'nın tablosu yoğurdu da 6. aydan itibaren sayıyor¹.

Nara şeker eklemeyin; ilk yılda şeker ve şeker eklenmiş besinler önerilmiyor¹. Suyunu sıkıp vermek yerine tanelerin kendisini sunun, çünkü ilk 12 ayda meyve suyu önerilmiyor³.

Ayıkladığınız taneleri hemen kullanmayacaksanız kapalı bir kapta, en geç iki saat içinde buzdolabına kaldırın⁷. Bebeğinizin yemeye başladığı kaptan artanı saklamayın⁸. Hangi yaşta nasıl hazırlayacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

ezilmiş taneler

Nar tanelerini bu dönemde tek başına ya da bütün olarak vermeyin. Bir avuç taneyi kâsede çatalın ya da kaşığın arkasıyla, her tane yassılıp ortasındaki çekirdek ezilene kadar bastırın. Küçük, yuvarlak ve sert besinler soluk yoluna oturabilir; karışımda ezilmeden kalmış tane bırakmayın⁵. Ezilmiş taneleri sade yoğurda karıştırıp kaşıkla verin¹. Nar tanesi tek başına elle tutulacak bir parça oluşturmaz; elle yenen yassı tanelere 9. ayda geçebilirsiniz.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski yüksek. Nar tanesi küçük, yuvarlak, kaygan ve ortasındaki çekirdek nedeniyle serttir; bu özellikler boğulma listelerinin başındaki besinlerde ortaktır². Küçük, yuvarlak besinler küçük çocukların soluk yoluna oturabilir⁵. Amerikan Pediatri Akademisi bütün üzüm, kuruyemiş ve çekirdek gibi küçük, sert besinleri çocuğun gelişimine göre 4 yaşına ya da sonrasına kadar vermemeyi öneriyor⁹. Nar tanesi de küçük, yuvarlak ve sert; biz onu bu grupta sayıyoruz. Bu yüzden taneleri 4 yaşına kadar her seferinde ezerek ya da tek tek yassıltarak verin; tabakta bütün tane kalmasın.

Bebeğiniz yerken dik otursun. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁶. Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁹. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin⁶.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne çıkabilir, bebek kusabilir¹⁰. Öğüren ya da öksüren bebeğinizin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹¹.

Boğulma ise sessizdir. Bebek nefes alamaz, ağlayamaz; dudaklarının içi, diş etleri ya da tırnakları morarabilir^10,9. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹⁰. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Nar yaygın alerjenlerden değil ve İlk Lokma'da alerjen olarak işaretli değil; İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjiye sık yol açan besinler listesinde de yer almıyor¹².

Yine de bilmekte yarar olan bir nokta var. Nar, şeftali alerjisinin başlıca sorumlusuyla aynı gruptan bir protein, lipid transfer proteini (LTP) taşır. Bu proteinler ısıya ve sindirime dayanıklıdır; Akdeniz bölgesinde LTP alerjisi çoğu zaman ağır tepkilerle birlikte görülür¹³. Bebeğiniz daha önce şeftaliye tepki gösterdiyse nara başlamadan önce doktorunuzla konuşun.

Ağız çevresinde kızarıklık görürseniz telaşlanmayın. Turunçgiller, domates ve çilek gibi birçok besin bebeklerde ağız çevresinde kızarıklık yapabilir; bu alerji sayılmaz ve besini bırakmanızı gerektirmez¹⁴. Narın kırmızı suyunun bıraktığı lekeyi ılık, ıslak bir bezle silin; leke kızarıklıkla karışmasın.

Ek gıdaya geçince dışkının sıklığı ve içeriği değişir; bazı bebeklerde bu dönemde bez pişiği başlar. Bez bölgesini temiz ve kuru tuttuğunuz hâlde geçmeyen pişikte doktorunuza danışın¹⁹.

İlk denemeyi sade tutun. Nar o gün tek yeni besin olsun; yeni besinleri gündüz saatlerinde ve 3–5 gün arayla başlayın¹.

Kaşıntılı döküntü, kızarık ve sulanan gözler, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz nara ara verip doktorunuza danışın. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da yüzde şişme, nefes almakta zorlanma ya da bebeğin gevşeyip her zamanki gibi tepki vermemesi acil durumdur: beklemeyin, 112'yi arayın¹⁵. Bebeğinizde egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa, ailede alerji öyküsü bulunuyorsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun¹².

Sık sorulanlar

Narla ilgili soruların çoğu tanelerin kendisi üzerine: bütün tane ne zaman verilir, ezmek gerçekten gerekli mi. Küçük, yuvarlak ve sert besinler küçük çocuklarda boğulma riski taşır; taneyi ezerek ya da yassıltarak verin^5,9.

Nar suyu ve nar ekşisi de sık sorulur. İlk yılda meyve suyu önerilmiyor³; gerçek nar ekşisi ise yalnızca nardan yapılan, koyulaştırılmış bir üründür¹⁶. Alerji belirtisi görürseniz doktorunuza danışın¹².

İpuçları

Nar tabağa her dönemde başka bir biçimde gelir: ilk aylarda yoğurda karıştırılmış ezilmiş taneler, ardından parmakla toplanan yassı taneler, bir yaştan sonra da aile sofrasında yassıltılmış taneler. Yeni bir tada alışmak on denemeyi bulabilir; ekşi bulup yüzünü buruşturursa birkaç gün sonra yeniden sunun¹⁷.

Her seferinde tekrarladığınız birkaç alışkanlık var: kabuğu kesmeden önce yıkayın⁴, beyaz zarları ayıklayın, taneleri 4 yaşına kadar ezin ya da yassıltın^5,9, şeker eklemeyin¹ ve bebeğiniz yerken yanından ayrılmayın⁶.