Domates

Genel bakış

Domates, mutfağımızın her mevsim elinin altındaki sebzesi: salatada çiğ, yemekte pişmiş olarak sofraya gelir. Olgun bir domates yumuşak ve suludur; kabuğu soyulunca çatalla kolayca ezilir. İri domateslerin yanında küçük, yuvarlak kiraz domatesleri de yaygındır; bu küçük biçim bebek için ayrıca dikkat ister⁶.

Domates, C vitamini en yüksek sebzeler arasında sayılır. C vitamini vücudun demiri emmesine yardım eder⁹. Bu yüzden domates, demir içeren besinlerle aynı öğünde iyi bir eş olur⁹.

Domatese 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu sebze püresini bu aydan itibaren öneriyor²; İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de katı besinlere 6. ay civarında başlamayı öneriyor¹.

Nasıl sunulur

Domatesi akan suyun altında, elinizle hafifçe ovarak yıkayın; sabun ya da sebze deterjanı gerekmez. Ezik ya da çürümüş bir yeri varsa kesip atın ve temiz bir bezle kurulayın. Yıkamayı soymadan önce yapın ki kabuktaki kir ete geçmesin¹¹.

Bebeğinizin payında domatesin kabuğunu tamamen soyun. Domates kabuğu incedir ama kolay çiğnenmez; besin kabukları küçük bir çocuğun soluk yolunu tamamen kapatabilir⁶. Olgun domates çatalla kolayca ezilir. Sert ya da tam olmamış bir domatesi önce pişirip yumuşatın; sonra ezin, püre yapın ya da parmak besin olarak verin³. Kiraz domatesini hiçbir zaman bütün vermeyin; uzunlamasına ikiye, sonra daha küçük parçalara bölün; parçalar 1,3 cm'yi geçmesin^6,4.

Bebeğinizin yemeğine tuz ve şeker eklemeyin. Aile için domatesli bir yemek pişiriyorsanız bebeğinizin payını tuzu atmadan önce ayırın^1,2. Arta kalan pişmiş domatesi 1–2 saat içinde soğutup buzdolabına kaldırın ve 2 gün içinde kullanın¹². Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

soyulmuş iri çeyrek

İri, olgun bir domatesi yıkayın, kabuğunu tamamen soyun ve uzunlamasına dörde bölün; her çeyrek yaklaşık 6 cm boyunda, yumuşak bir parça olsun ki bebeğiniz avucuyla kavrayabilsin^3,6. Kaşıkla besleyecekseniz soyulmuş domatesi çatalla ezin³. Kiraz domatesini bu dönemde bütün ya da yarım vermeyin; ezerek kullanın⁶. Kabuğunu soymak isteğe bağlı.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski orta düzeyde. Olgun domatesin eti yumuşaktır; asıl risk kabuğunda ve küçük, yuvarlak biçimlerdedir. Besin kabukları zor çiğnenir ve bir çocuğun soluk yolunu tamamen kapatabilir; domates de kabuğu soyulması gereken besinler arasında sayılıyor. Kiraz domatesi gibi küçük, yuvarlak besinler de boğulmaya yol açabilir: kiraz domatesini uzunlamasına ikiye, sonra daha küçük parçalara bölün; parçalar 1,3 cm'yi geçmesin^6,4.

Çiğ sebzeler küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilen besinler arasında sayılır⁴. Çiğ domatesi yalnızca olgun ve yumuşakken, kabuğu soyulmuş olarak verin; sert domatesi pişirip yumuşatın³. Bebeğiniz küçük parçaları parmaklarıyla toplamaya başlayınca lokmaların en büyük kenarı 1,3 cm'yi geçmesin⁴.

Bebeğiniz yerken dik otursun¹; yürürken ya da oynarken ağzında yiyecek olmasın⁶. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁶.

Katı besinlere yeni geçen bebek sık sık öğürür. Öğürme gürültülüdür; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir, hatta biraz kusabilir. Çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen doğal bir reflekstir⁵. Boğulma ise sessizdir: bebek nefes alamaz; dudakları, diş etleri ya da tırnakları morarabilir. Böyle bir durumda hemen yardım çağırın, 112'yi arayın ve ilk yardıma başlayın⁵.

Alerjenler

Domates yaygın alerjenlerden değil; uygulamada da alerjen olarak işaretli değil. İngiltere'nin ulusal sağlık servisinin alerjik tepkiye yol açabilen besinler listesinde yumurta, inek sütü, yer fıstığı, balık ve kereviz gibi besinler var; domates bu listede yer almıyor⁷.

Domates yerken bebeğinizin ağzının çevresi kızarabilir. Domates, çilek ve turunçgiller gibi pek çok besin bebeklerde ağız çevresinde döküntüye yol açabilir; bu durumda besini bırakmanız gerekmez. Domatesin dudak çevresine bulaşmadan ağza gitmesi bu kızarıklığı önlemenin en iyi yolu⁸.

İlk denemeyi gündüz, bebeğiniz açken ve o gün tek yeni besin olarak yapın; bir sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin². Kaşıntılı bir döküntü, kızarık ve sulanan gözler, kusma ya da ishal görürseniz domatesi bırakın ve doktorunuza danışın⁷.

Dudakta, dilde ya da yüzde şişme, nefes almakta zorlanma, vücuda yayılan kabarık ve kaşıntılı döküntü (kurdeşen) ya da kusmayla birlikte halsizlik ve solukluk acil durumdur: hemen 112'yi arayın^7,10. Bebeğinizde egzama ya da tanı konmuş bir besin alerjisi varsa ya da ailede besin alerjisi varsa yeni besinlere başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁷.

Sık sorulanlar

Domatesle ilgili soruların çoğu üç noktada toplanıyor: kabuk soyulacak mı, kiraz domatesi nasıl kesilecek, ağız çevresindeki kızarıklık alerji mi. Kısa yanıt şu: iri domatesin kabuğunu soyun, kiraz domatesini uzunlamasına ikiye, sonra daha küçük parçalara bölün⁶; yalnızca ağız çevresinde kalan kızarıklık çoğu zaman besini bırakmayı gerektirmez⁸.

Bebeğiniz domatesi ilk denemede geri çevirebilir. Yeni bir tada ya da kıvama ısınmak 10 denemeyi ya da daha fazlasını bulabilir¹. Yanıtlar genel bilgi verir; bebeğinize özgü bir durumda son sözü doktorunuz söyler.

İpuçları

Domates pişince de çiğken de kolay şekil alır: aynı domatesten ezme, iri yumuşak parçalar ve küçük lokmalar çıkar. Sebzeyi yumuşatıp ezmek ya da parmak besin olarak vermek bu dönemde önerilen yollardır³.

Bebeğiniz domatesi eline alıp kendisi ağzına götürmek isteyecek; bırakın denesin. Parmak besinler kendi kendine yemeyi ve el-göz uyumunu geliştirir³. Mümkün olduğunca aile sofrasında birlikte yiyin; sizi izleyerek öğrenir¹.