Kaju ezmesi

Genel bakış

Kaju ezmesi, kajunun öğütülüp pürüzsüz, krema kıvamında bir ezmeye dönüştürülmesiyle yapılır. Rengi açık krem, tadı hafif tatlımsıdır. Bebeğiniz için seçeceğiniz ezmenin tek malzemesi kajudur; içinde tuz, şeker ya da bal olmaz^1,4.

Kaju bir sert kabuklu yemiştir. Sağlık Bakanlığı'nın beslenme rehberi bu grubu protein, doymamış yağ, lif, E ve B6 vitaminleri, folat, magnezyum, potasyum ve bakır kaynağı sayıyor; küçük çocukların beslenmesini anlatırken de kuruyemişleri demirden zengin besinler arasında anıyor².

Kaju ezmesine 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın aylara göre ek gıda önerilerinde kaju ya da başka bir kuruyemiş ayrıca yer almıyor¹. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi yemiş ezmelerini, tek başına değil bir yiyeceğe sürülerek ya da karıştırılarak, ek gıdanın başladığı 6. ay civarından itibaren veriyor^3,4. Amerikan Pediatri Akademisi de kaju ezmesini bebeğin düzenli beslenmesinde yer alabilecek yemiş ezmeleri arasında sayıyor⁵. Biz de 6. ayı izliyoruz. Bütün kaju ise 5 yaşından önce verilmez⁴.

Nasıl sunulur

Ezmeyi etiketine bakarak seçin. İçindekiler listesinde yalnızca kaju yazsın. Tuzlu kuruyemiş tuzu yüksek besinlerdendir²; ilk yılda bebeğin yemeğine tuz eklenmez, şeker ve şeker eklenmiş besinler de önerilmez¹. Ballı kaju ezmesi 1 yaşından önce hiç verilmez: bal, bebeğin bağırsağında toksin üreten bakteri taşıyabilir ve bebek botulizmi denen ağır bir hastalığa yol açabilir⁴. Taneli, kırık kaju parçaları içeren ezmeyi seçmeyin; doğranmış yemiş de bütün yemiş gibi boğulma tehlikesi taşır⁷.

Kaju ezmesi koyu ve yapışkandır; kavanozdan olduğu gibi, kaşıkla vermeyin^4,7. Önce inceltin: az bir miktarı anne sütü ya da mamayla akışkan olana dek karıştırın, sonra bebeğinizin daha önce sorunsuz yediği bir lapaya, meyve püresine ya da yoğurda katın⁵. Karıştırırken kaşığın sırtıyla topakları kâsenin kenarına bastırıp dağıtın; tabağa topak kalmasın. Ekmeğe sürecekseniz kalın tabaka değil, ince ve eşit bir kat bırakın^4,9.

Aile için kajulu bir yemek hazırlıyorsanız bebeğinizin payını tuz eklemeden önce ayırın¹. Kavanozu kapağı sıkıca kapalı saklayın; uygun koşulda saklanmayan yemiş bozulur ve küflenir².

Hangi yaşta nasıl sunacağınızı yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

kajulu yoğurt

Az bir miktar kaju ezmesini anne sütü ya da mamayla açın; kaşıktan akacak kıvama gelene dek karıştırın. Sonra bebeğinizin daha önce sorunsuz yediği yoğurda, lapaya ya da meyve püresine katın⁵. Topak kalmayana dek çırpın; topak hâlindeki yemiş ezmesi boğazda takılabilir⁷. İlk kaju gününde başka yeni besin başlatmayın, bir sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Boğulma riski orta. Kaju ezmesi koyu ve yapışkandır; damağa yapışan bir topak boğazda takılabilir. ABD'nin hastalık kontrol merkezi, kaşık dolusu ya da topak hâlindeki yemiş ezmelerini küçük çocuklarda boğulmaya yol açabilen besinler arasında sayıyor; bütün ya da doğranmış yemişler de aynı listede⁷. Koyu ezme boğaza ve soluk borusuna yapışıp nefes almayı zorlaştırabilir⁹. Bütün ya da kırık kajuyu 5 yaşından önce hiç vermeyin^4,9.

Riski düşüren şey kıvamdır. Ezmeyi akışkan olana dek inceltip bir lapaya karıştırın; ekmeğe sürerken ince ve eşit bir kat bırakın^8,9. Ezmeli öğünde yanına açık bir bardakta birkaç yudum su koyun¹⁸.

Bebeğiniz yerken dik otursun; yürürken, emeklerken ya da uzanmışken ağzında yemek olmasın^7,9. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette yiyecek vermeyin⁹. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın⁹.

Ek gıdaya yeni başlayan bebek sık sık öğürür. Öğürme seslidir; gözleri sulanabilir, dilini öne itebilir ya da kusabilir. Bu, çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken görülen doğal bir reflekstir¹¹. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin ve yanından ayrılmayın¹⁰. Boğulma ise sessizdir; dudakları ya da cildi morarabilir¹¹. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹⁰. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Kaju bir sert kabuklu yemiştir ve İlk Lokma'da alerjen olarak işaretli⁶. Kaju alerjisi olan çocuklarda tepki ağır seyredebilir: çocuklarla yapılan bir karşılaştırmada ağır tepkiler kajuda yer fıstığına göre daha sık görüldü¹⁵. Kaju, en düşük miktarda tepki başlatan yemiş olarak da öne çıkıyor¹⁴. Yemiş alerjisi çoğu zaman ömür boyu sürer; sert kabuklu yemiş alerjisinden kurtulanlar yaklaşık onda birdir¹³.

Bebeğinizde şiddetli egzama ya da bilinen bir besin alerjisi varsa, ya da ailede alerji öyküsü bulunuyorsa kajuya başlamadan önce doktorunuzla konuşun^3,5.

Sert kabuklu yemişleri birer birer tanıtın; kajuyu antep fıstığı, badem ya da fındıkla aynı gün başlatmayın³. İlk denemeyi gündüz yapın, o gün başka yeni besin vermeyin, sonraki yeni besin için 3–5 gün bekleyin¹. Çok az bir miktar inceltilmiş ezmeyle başlayın, tepki yoksa miktarı yavaş yavaş artırın^5,6. Sorun çıkmazsa kajuyu en az haftada bir sunun; düzenli kalması alerji olasılığını azaltabilir⁶.

Kaju ile antep fıstığı aynı bitki ailesindendir; kaju alerjisi olan çocukların büyük kısmı antep fıstığına da alerjiktir¹⁴. Pembe biber, mango ve sumak da aynı ailedendir^16,17; mangoyla çapraz tepki mümkün ama sık görülmez¹⁷. Bebeğinizde kaju alerjisi varsa sumağı sofrada kullanmadan önce doktorunuza sorun.

Kaşıntılı kızarık döküntü, gözlerde sulanma, tek seferlik kusma ya da ishal görürseniz kajuya ara verip doktorunuza danışın³. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltı, solukluk ya da bebeğinizin gevşeyip size her zamanki gibi tepki vermemesi acil durumdur: beklemeyin, hemen 112'yi arayın¹².

Sık sorulanlar

Kaju ezmesinde soruların çoğu alerji etrafında dönüyor. Kaju ile antep fıstığı aynı bitki ailesindendir ve kaju alerjisi olanların büyük kısmı antep fıstığına da alerjiktir¹⁴. Kaju alerjisi olan çocuklarda ağır tepkiler yer fıstığına göre daha sık görüldü¹⁵. Bütün ya da kırık kaju küçük çocuklara verilmez, bebeğin tanıştığı kaju inceltilmiş pürüzsüz ezmedir^4,7.

Ballı ezme 1 yaşından önce hiç verilmez⁴; ilk yılda tuzlu ya da şekerli ezme de seçmeyin¹. Kaju içeceği ancak 1 yaşından sonra, şekersiz ve kalsiyumla zenginleştirilmiş olarak dengeli beslenmenin bir parçası olabilir¹⁸.

İpuçları

Kaju ezmesinin kolaylığı, yumuşak tadıyla hemen her şeye karışabilmesi. İnceltilmiş birkaç kaşığı bir lapaya, yoğurda ya da meyve püresine katmak yeter⁵; bebeğiniz büyüdükçe ekmeğe ince bir kat sürülür⁹.

Biçim değişse de kurallar aynı kalır. Ezme kaşık dolusu ya da topak hâlinde verilmez⁷, bebeğin payına tuz ve şeker girmez¹. Kaju bir alerjen olduğu için sorunsuz tanıttıktan sonra düzenli sunmak işe yarar⁶. Kavanozu doğru saklamak ezmenin tadını korur: yemişler uygun koşullarda saklanmazsa bozulur ve küflenir².