Mozzarella

Genel bakış

Mozzarella, olgunlaştırılmadan taze yenen, beyaza yakın renkte bir peynirdir. Telemesi ısıtılıp yoğrulur ve çekilerek uzatılır; peynirin esnek, lifli dokusu buradan gelir. İnek ya da manda sütünden yapılır¹⁴. Markette iki türüyle karşılaşırsınız: kendi suyunun içinde satılan yumuşak, nemli taze mozzarella ve daha sıkı, rendelenmeye uygun düşük nemli mozzarella¹⁴. Bebeğiniz için taze olanı seçin.

Süt ürünleri kaliteli protein, kalsiyum, fosfor ve çinko verir². Demir açısından ise güçlü değildir; Türkiye Beslenme Rehberi inek sütünün demir içeriğinin düşük olduğunu belirtiyor². Mozzarellayı ek gıdada demirli besinlerin yerine değil yanına koyun.

Mozzarellaya 6. aydan itibaren başlayabilirsiniz, ama ilk yılda yalnızca etiketinde tuzsuz yazanına. Sağlık Bakanlığı'nın ek gıda tablosu 6. ayda pastörize sütten yapılmış ve tuzsuz peynire yer veriyor¹; Türkiye Beslenme Rehberi de bu koşulla küçük miktarlarda verilebileceğini söylüyor². İngiltere'nin ulusal sağlık servisi de pastörize, tam yağlı peyniri 6. aydan itibaren uygun buluyor⁴. Tuzsuz mozzarella bulamazsanız ona 12. aya kadar bekleyin; o zamana kadar pastörize sütten yapılmış tuzsuz lor ya da tuzsuz beyaz peynir seçebilirsiniz¹. Mozzarella sütten yapılır ve süt alerjeni içerir⁶.

Nasıl sunulur

Mozzarella alırken önce etikette pastörize sütten yapıldığını okuyun. Pastörize sütten yapıldığı açıkça yazan yumuşak peynirler küçük çocuklar için daha güvenli seçimdir⁵. İlk yılda etikette tuzsuz yazmalı; Bakanlığın tablosu bebek için tuzsuz peynire yer veriyor¹. Mozzarellanın yapımında tuz kullanılabilir¹⁴. Tuzu düşük peynirlerdendir; İngiltere'de marketlerdeki peynirleri karşılaştıran bir araştırmada mozzarellanın tuzu çedar ve fetanın belirgin biçimde altında kaldı¹⁵. Yine de ilk yıl için az tuzlu yazması yetmez. Bir yaşından sonra etiketteki tuz oranına bakıp en düşüğünü seçin ve miktarı küçük tutun; peynir tuzlu olabilen bir besindir¹¹. Bebeğinizin payına tuz eklemeyin; tuz bebeğin böbrekleri için iyi değildir⁴.

Taze mozzarellanın paketini açınca suyunu süzün, peyniri kapalı bir kapta buzdolabında saklayın ve etikette yazan süre içinde bitirin. Türkiye Beslenme Rehberi soğukta uzun süre bekletilen hazır besinleri ve yumuşak peynirleri listeria adlı bakteriyi taşıyabilen besinler arasında sayıyor². Başlamadan önce ellerinizi yıkayın, tezgâhı temiz tutun³.

Evde tuzsuz pişirdiğiniz bir fırın yemeğinin üstündeki erimiş mozzarellayı sıcakken vermeyin. Yemeği ılıtın ve sıcaklığını denedikten sonra verin³. Erimiş peynir yapışkanlaşır; bebeğinizin payında az ve ince bir kat olarak kalsın¹⁰. Hangi yaşta nasıl keseceğinizi yaş bölümlerinde bulabilirsiniz.

6 ay +

püreye rendelenmiş

İlk denemelerde birkaç tadımlık mozzarella yeterli². Etiketinde tuzsuz yazan taze mozzarellanın suyunu süzün, rendenin ince gözünden geçirin ya da bıçakla çok ince kıyın. Bebeğinizin daha önce denediği ılık bir sebze püresine karıştırıp kaşıkla verin; ilk denemelerde miktar küçük kalsın. Püre sıcakken peynir eriyip uzayabilir; püreyi önce ılıtın, sonra peyniri iyice dağıtın³. Bu dönemde mozzarellayı eline dilim, küp ya da şerit olarak vermeyin; yalnızca rendeleyip püreye karıştırın¹⁰.

9 ay +

12 ay +

Bu bölüm İlk Lokma uygulamasında Premium üyelere açık.

• App Store'dan indirin
• Google Play'den indirin

Boğulma riski

Mozzarellanın boğulma riski orta düzeyde. Taze mozzarella yumuşaktır, ama esnek ve lastiğimsi bir dokusu vardır; ağızda kolay dağılmaz, kalın bir parça bütün kalabilir. Peynir parçaları küçük çocuklarda boğulma tehlikesi listelerinde yer alıyor⁹. Küp ya da blok peynir vermeyin; peyniri rendeleyin ya da çok ince dilimleyin¹⁰. Küçük lokmaya geçtiğinizde parçalar 1,3 cm'yi geçmesin⁹. Kiraz büyüklüğündeki küçük top mozzarellaları bütün vermeyin; küçük, yuvarlak besinler boğulmanın sık nedenleri arasındadır¹⁰.

Erimiş mozzarellaya ayrıca dikkat edin. Yapışkan besinler çiğnemesi zor, bütün yutulması kolay besinler arasında sayılıyor¹⁰; eriyen mozzarella da uzayıp ağızda büyük, yapışkan bir topak oluşturabilir. Erimiş peyniri yalnızca ılıkken, az miktarda ve yemeğin üstüne ince yayılmış olarak verin; büyük bir erimiş peynir topağı vermeyin^3,10.

Bebeğiniz yerken dik otursun¹⁰. Yemek sırasında onu bir an bile yalnız bırakmayın¹². Yürürken, oynarken ya da uzanmışken ağzında yiyecek olmasın⁹. Araçta, oto koltuğunda ya da pusette de yiyecek vermeyin¹².

Öğürme seslidir; gözler sulanabilir, dil öne itilebilir. Bebeğin çiğnemeyi ve yutmayı öğrenirken gösterdiği doğal bir reflekstir⁸. Öğüren ya da öksüren bebeğin ağzına parmağınızla lokma aramayın; göremediğiniz bir parçayı parmakla aramak onu daha derine itebilir. Sesli öksürüyorsa öksürmesine fırsat verin¹³. Boğulma ise sessizdir: bebek nefes alamaz, ağlayamaz, ses çıkaramaz; dudakları morarabilir^8,9. İngiltere'nin ulusal sağlık servisi bu durumu acil durum olarak tanımlar ve hemen acil yardım çağrılmasını önerir¹³. Ülkemizde acil yardım numarası 112'dir.

Alerjenler

Mozzarella sütten yapılır; İlk Lokma'da da süt alerjeni olarak işaretli. İnek sütü, bebeklerde alerjik tepkiye yol açabilen besinler arasındadır⁶.

Süt ürününü ilk kez veriyorsanız bebeğiniz açken ve gündüz deneyin; önceki yeni besinden 3–5 gün geçmiş olsun ve aynı gün başka yeni besin başlatmayın¹. Az bir miktarla başlayın². Sorunsuz giden süt ürünleri olağan beslenmede kalsın⁶.

Tepki çoğunlukla birkaç dakika içinde başlar, ama inek sütünde 3 güne kadar gecikebilir⁶. Kaşıntılı kızarıklık, kaşınan ve sulanan gözler, tek seferlik kusma, ishal ya da egzamanın kötüleşmesi görürseniz mozzarellaya ara verip doktorunuza danışın⁶. Birden fazla belirti birlikte görülür, kusma ya da ishal tekrarlar ya da kurdeşen vücuda yayılırsa İlk Lokma acil yardım çağırmanızı önerir. Dudakta, dilde ya da boğazda ani şişme, nefes almakta zorlanma, hırıltı, morarma ya da solukluk acil durumdur; bebeğiniz gevşer ya da her zamanki gibi tepki vermezse de hemen 112'yi arayın⁷.

Süt döküntü yapmadan da tepki verebilir. Gecikmeli bir bağırsak tepkisi olan FPIES yemekten 1–4 saat sonra tekrarlayan kusma, solukluk ve halsizlikle görülür; bebeklikte en sık tetikleyicisi inek sütüdür. Süt her gün alınıyorsa tablo sinsi olabilir: kilo alamama, kansızlık. Bebeğiniz halsiz ve solgunsa beklemeyin, 112'yi arayın; daha hafif bir durumda doktorunuza danışın¹⁸.

Manda sütünden yapılan mozzarella, inek sütü alerjisi olan bebek için bir seçenek değildir. Dünya Alerji Örgütü'nün kılavuzu çapraz tepki nedeniyle manda, keçi ve koyun sütünden kaçınmayı öneriyor¹⁷; keçi sütü, inek sütü alerjisi olan çocukların onda dokuzundan fazlasında tepki yapar¹⁶. Egzama, bilinen bir alerji ya da ailede alerji öyküsü varsa mozzarellaya başlamadan önce doktorunuzla konuşun⁶.

Sık sorulanlar

Mozzarellada ebeveynlerin ilk sorusu tuz. Mozzarella genellikle tuzla yapılır; Sağlık Bakanlığı bebek için tuzsuz peynir önerdiği için ilk yılda yalnızca etiketinde tuzsuz yazan mozzarellayı seçin, bulamazsanız 12. aya kadar bekleyin^1,14.

Evde tuzsuz pişirdiğiniz fırın yemeğindeki peynir eriyince yapışkanlaşır, bu yüzden ılık ve ince bir kat hâlinde verilir^3,10. Marketteki mozzarellayı ancak etiketinde pastörize sütten yapıldığı yazıyorsa verin^4,5. Küçük top mozzarellaları bütün vermeyin; uzunlamasına ikiye kesip 1,3 cm'yi geçmeyen parçalara bölün¹⁰. Manda sütünden yapılan mozzarella inek sütü alerjisinde bir çözüm değildir¹⁷. Süt alerjisinden şüpheleniyorsanız ya da bebeğinizde egzama varsa önce doktorunuza danışın⁶.

İpuçları

Mozzarellanın en kolay yolu sebzeyle buluşması: bir çay kaşığı ince rendelenmiş mozzarella, ılık bir sebze püresine karışınca yeni tat tanıdık bir tabakta gelir. İlk yılda etiketinde tuzsuz yazanı seçin ve miktarı küçük tutun¹.

Bir bebeğin yeni bir tada ya da kıvama alışması on ya da daha fazla deneme sürebilir³. Mozzarellanın lastiğimsi dokusunu ilk seferde sevmezse zorlamayın; başka bir gün, başka bir püreyle yeniden deneyin.